Καθώς η παρατεταμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή βαθαίνει, εξανεμίζοντας τις αρχικές ελπίδες για γρήγορη εξομάλυνση των εμπορικών ροών.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (International Energy Agency - IEA) προχώρησε σε δραστικές περικοπές στις εκτιμήσεις του για την παγκόσμια προσφορά και ζήτηση πετρελαίου, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για ελλείψεις που θα διαρκέσουν πλέον έως και το επόμενο έτος.
Οι εξελίξεις αυτές απειλούν ευθέως την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης, αναζωπυρώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και πιέζοντας τα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IEA, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου εκτιμάται ότι θα σημειώσει πτώση της τάξης των 5,7 εκατ. βαρελιών την ημέρα (bpd) μέσα στο 2026. Το μέγεθος αυτό είναι κατά 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερο από τις ήδη δυσοίωνες εκτιμήσεις του Αυγούστου. Σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη ετήσια συρρίκνωση από την εποχή της πανδημία του COVID-19 το 2020.
Η καρδιά του προβλήματος εντοπίζεται σταθερά στη Μέση Ανατολή.
Οι εξελίξεις αυτές απειλούν ευθέως την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης, αναζωπυρώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και πιέζοντας τα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IEA, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου εκτιμάται ότι θα σημειώσει πτώση της τάξης των 5,7 εκατ. βαρελιών την ημέρα (bpd) μέσα στο 2026. Το μέγεθος αυτό είναι κατά 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερο από τις ήδη δυσοίωνες εκτιμήσεις του Αυγούστου. Σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη ετήσια συρρίκνωση από την εποχή της πανδημία του COVID-19 το 2020.
Η καρδιά του προβλήματος εντοπίζεται σταθερά στη Μέση Ανατολή.
Οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και μετά τις κρίσιμες υποδομές, καθώς και το αδιέξοδο στις διπλωματικές συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν έχουν πρακτικά «παγώσει» τις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.
Πάνω από 10 εκατ. βαρέλια ημερήσιας παραγωγής από τον Κόλπο παραμένουν εκτός εξόρυξης, ρίχνοντας τη συνολική παγκόσμια παραγωγή στα 100,1 εκατ. βαρέλια τον Αύγουστο, μια μείωση 1,6 εκατ. βαρελιών μέσα σε έναν και μόνο μήνα.
Οι συνολικές εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου κινούνται μόλις στα 13 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Δηλαδή περίπου στο 50% των εξαγωγών πριν από τον πόλεμο.
Πάνω από 10 εκατ. βαρέλια ημερήσιας παραγωγής από τον Κόλπο παραμένουν εκτός εξόρυξης, ρίχνοντας τη συνολική παγκόσμια παραγωγή στα 100,1 εκατ. βαρέλια τον Αύγουστο, μια μείωση 1,6 εκατ. βαρελιών μέσα σε έναν και μόνο μήνα.
Οι συνολικές εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου κινούνται μόλις στα 13 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Δηλαδή περίπου στο 50% των εξαγωγών πριν από τον πόλεμο.
Τόσο η επαναφορά της πλήρους παραγωγής, όσο και η ομαλοποίηση της διέλευσης τα Στενά του Ορμούζ, μετατίθενται πλέον επίσημα για μετά τις ενδιάμεσες εκλογές ή ακόμα και για το 2027...
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές πιέσεις εντείνονται και από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία μετά την εισβολή τη Ρωσίας που διανύει το πέμπτο έτος της. Με αποτέλεσμα να πλήττεται η ρωσική δυνατότητα διύλισης και μεταφοράς πετρελαίου.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές πιέσεις εντείνονται και από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία μετά την εισβολή τη Ρωσίας που διανύει το πέμπτο έτος της. Με αποτέλεσμα να πλήττεται η ρωσική δυνατότητα διύλισης και μεταφοράς πετρελαίου.
Οι εξαγωγές ντίζελ από κοινού από τον Κόλπο και τη Ρωσία υπολείπονται κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο. Στερώντας από την παγκόσμια αγορά βασικούς όγκους καυσίμων κίνησης και ναυτιλίας.
Η στενότητα της προσφοράς έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές χονδρικής και λιανικής, δημιουργώντας μια αλυσίδα ισχυρών κλυδωνισμών. Το αργό τύπου Brent κινείται σταθερά σε επίπεδα άνω των $105 το βαρέλι, αυξημένο κατά 21 δολάρια μόνο από την αρχή Αυγούστου και κατά 45% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, έχοντας αγγίξει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ακόμη και τα 113 δολάρια.
Το πραγματικό όμως σοκ δεν βρίσκεται στο αργό πετρέλαιο, αλλά στο ντίζελ. Οι τιμές χονδρικής στις ΗΠΑ ξεπέρασαν πρόσφατα τα 200 δολάρια το βαρέλι, ένα απόλυτο ιστορικό ρεκόρ, ενώ στα πρατήρια ο μέσος όρος των τιμών έσπασε για πρώτη φορά το ψυχολογικό φράγμα των 6 δολαρίων το γαλόνι, φτάνοντας τα $6,06. Ο λόγος που το ντίζελ «πονάει» περισσότερο από το ίδιο το αργό πετρέλαιο είναι ότι εκεί εντοπίζονται οι μεγαλύτερες απώλειες προσφοράς, στα μεσαία αποστάγματα και στα πετροχημικά «feedstock», κυρίως στην Ασία. Και επειδή οι μεταφορές, η γεωργία, η ναυτιλία και η βιομηχανία εξαρτώνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από αυτό, το κόστος περνάει αναπόφευκτα σε ολόκληρη την οικονομία.
Σαν αποτέλεσμα τα αποθέματα βρίσκονται σε «ελεύθερη πτώση», καθώς υφίστανται αδιάκοπη αφαίμαξη. Μόνο κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν κατά 95 εκατ. βαρέλια. Με τη σωρευτική μείωση από τον Φεβρουάριο να αγγίζει τα 507 εκατ. βαρέλια. Ακόμα και τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ έχουν περιοριστεί αισθητά μετά τις μαζικές απελευθερώσεις ποσοτήτων που επιχείρησε ο Λευκός Οίκος για να διακόψει την υπερθέρμανση των τιμών.
Οι χώρες-μέλη του IEA έχουν προχωρήσει συνολικά στη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού, φθάνοντας τα 400 εκατ. βαρέλια, ξεπερνώντας ακόμη και την αντίστοιχη κίνηση του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Χωρίς όμως αυτό να αποδεικνύεται αρκετό.
Με τα περιθώρια ασφαλείας να εξαντλούνται και τα διυλιστήρια να λειτουργούν στα όρια της μέγιστης δυναμικότητάς τους, που σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνουν ακόμα και το 97%, ο IEA προειδοποιεί ότι η αγορά οδηγείται σε «καταστροφή της ζήτησης», με τον ακριβή όρο να είναι «demand destruction».
Η στενότητα της προσφοράς έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές χονδρικής και λιανικής, δημιουργώντας μια αλυσίδα ισχυρών κλυδωνισμών. Το αργό τύπου Brent κινείται σταθερά σε επίπεδα άνω των $105 το βαρέλι, αυξημένο κατά 21 δολάρια μόνο από την αρχή Αυγούστου και κατά 45% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, έχοντας αγγίξει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ακόμη και τα 113 δολάρια.
Το πραγματικό όμως σοκ δεν βρίσκεται στο αργό πετρέλαιο, αλλά στο ντίζελ. Οι τιμές χονδρικής στις ΗΠΑ ξεπέρασαν πρόσφατα τα 200 δολάρια το βαρέλι, ένα απόλυτο ιστορικό ρεκόρ, ενώ στα πρατήρια ο μέσος όρος των τιμών έσπασε για πρώτη φορά το ψυχολογικό φράγμα των 6 δολαρίων το γαλόνι, φτάνοντας τα $6,06. Ο λόγος που το ντίζελ «πονάει» περισσότερο από το ίδιο το αργό πετρέλαιο είναι ότι εκεί εντοπίζονται οι μεγαλύτερες απώλειες προσφοράς, στα μεσαία αποστάγματα και στα πετροχημικά «feedstock», κυρίως στην Ασία. Και επειδή οι μεταφορές, η γεωργία, η ναυτιλία και η βιομηχανία εξαρτώνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από αυτό, το κόστος περνάει αναπόφευκτα σε ολόκληρη την οικονομία.
Σαν αποτέλεσμα τα αποθέματα βρίσκονται σε «ελεύθερη πτώση», καθώς υφίστανται αδιάκοπη αφαίμαξη. Μόνο κατά τη διάρκεια του Αυγούστου, τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν κατά 95 εκατ. βαρέλια. Με τη σωρευτική μείωση από τον Φεβρουάριο να αγγίζει τα 507 εκατ. βαρέλια. Ακόμα και τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ έχουν περιοριστεί αισθητά μετά τις μαζικές απελευθερώσεις ποσοτήτων που επιχείρησε ο Λευκός Οίκος για να διακόψει την υπερθέρμανση των τιμών.
Οι χώρες-μέλη του IEA έχουν προχωρήσει συνολικά στη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού, φθάνοντας τα 400 εκατ. βαρέλια, ξεπερνώντας ακόμη και την αντίστοιχη κίνηση του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Χωρίς όμως αυτό να αποδεικνύεται αρκετό.
Με τα περιθώρια ασφαλείας να εξαντλούνται και τα διυλιστήρια να λειτουργούν στα όρια της μέγιστης δυναμικότητάς τους, που σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνουν ακόμα και το 97%, ο IEA προειδοποιεί ότι η αγορά οδηγείται σε «καταστροφή της ζήτησης», με τον ακριβή όρο να είναι «demand destruction».
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι οι υπερβολικά υψηλές τιμές αναγκάζουν τους καταναλωτές, τις βιομηχανίες και τις αεροπορικές εταιρείες να περιορίσουν βίαια την κατανάλωση.
Ο Οργανισμός εκτιμά ότι η πτώση της ζήτησης θα υποχωρήσει από τα 5,3 εκατ. bpd το Q2 και τα 3,4 εκατ. το Q3, σε περίπου 2 εκατ. bpd το Q4, προτού καταγραφεί μια ανάκαμψη της τάξης των 2,6 εκατ. μέσα στο 2027, υπό την προϋπόθεση πάντα ότι θα σιγήσουν τα όπλα και θα βρεθεί έστω και οριακά μια διέξοδος ειρήνευσης.
Ο αντίκτυπος έχει ξεφύγει από την αντλία στα πρατήρια καυσίμων. Η κρίση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Ο Οργανισμός εκτιμά ότι η πτώση της ζήτησης θα υποχωρήσει από τα 5,3 εκατ. bpd το Q2 και τα 3,4 εκατ. το Q3, σε περίπου 2 εκατ. bpd το Q4, προτού καταγραφεί μια ανάκαμψη της τάξης των 2,6 εκατ. μέσα στο 2027, υπό την προϋπόθεση πάντα ότι θα σιγήσουν τα όπλα και θα βρεθεί έστω και οριακά μια διέξοδος ειρήνευσης.
Ο αντίκτυπος έχει ξεφύγει από την αντλία στα πρατήρια καυσίμων. Η κρίση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Ο πληθωρισμός καυσίμων αναζωπυρώνεται ακριβώς τη στιγμή που πολλές κεντρικές τράπεζες προσπαθούσαν να τον τιθασεύσουν. Με αποτέλεσμα τα στοιχεία πληθωρισμού Αυγούστου στις ΗΠΑ να στείλουν τις πιθανότητες αύξησης επιτοκίων από τη Fed στο 90%, ένα σενάριο που λίγους μήνες πριν φάνταζε σχεδόν απίθανο.
Οι χρηματιστηριακές αγορές αντιδρούν με έντονη νευρικότητα, με τον δείκτη Dow Jones να καταγράφει σημαντικά άλματα όποτε το πετρέλαιο υποχωρεί έστω και προσωρινά. Μια ένδειξη του πόσο στενά έχει πλέον συνδεθεί η πορεία των μετοχών με κάθε είδηση που έρχεται από το μέτωπο του πολέμου. Ακόμη και ο ΟΠΕΚ αναθεωρεί προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για τη ζήτηση, ήδη για πέμπτο συνεχόμενο μήνα.
Στο βάθος του προβλήματος δεν βρίσκεται μόνο η οικονομία, αλλά κυρίως η ίδια η διπλωματία, η οποία παραμένει σε πλήρες αδιέξοδο.
Οι χρηματιστηριακές αγορές αντιδρούν με έντονη νευρικότητα, με τον δείκτη Dow Jones να καταγράφει σημαντικά άλματα όποτε το πετρέλαιο υποχωρεί έστω και προσωρινά. Μια ένδειξη του πόσο στενά έχει πλέον συνδεθεί η πορεία των μετοχών με κάθε είδηση που έρχεται από το μέτωπο του πολέμου. Ακόμη και ο ΟΠΕΚ αναθεωρεί προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για τη ζήτηση, ήδη για πέμπτο συνεχόμενο μήνα.
Στο βάθος του προβλήματος δεν βρίσκεται μόνο η οικονομία, αλλά κυρίως η ίδια η διπλωματία, η οποία παραμένει σε πλήρες αδιέξοδο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρεται να έχουν προειδοποιήσει τον πρόεδρο Τραμπ ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να συνεχιστεί μέχρι το τέλος της θητείας του, τον Ιανουάριο του 2029. Ενώ η ιρανική πλευρά αντιμετωπίζει τον πόλεμο ως υπαρξιακή απειλή και δεν δείχνει καμία διάθεση υποχώρησης, παρά το ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό κόστος που ήδη πληρώνει.
Δύο ταυτόχρονοι πόλεμοι, δύο κρίσιμα σημεία διέλευσης, τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα, και μια παγκόσμια οικονομία που δεν έχει προλάβει ακόμη να ξεχάσει το σοκ του 2022, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας.
Δύο ταυτόχρονοι πόλεμοι, δύο κρίσιμα σημεία διέλευσης, τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα, και μια παγκόσμια οικονομία που δεν έχει προλάβει ακόμη να ξεχάσει το σοκ του 2022, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας.
Η διαφορά αυτή τη φορά είναι ότι δεν υπάρχει σαφές τέλος στον ορίζοντα.
Ο ίδιος ο IEA εξακολουθεί να κτίζει τις προβλέψεις του πάνω σε μια αισιόδοξη υπόθεση εργασίας που είναι η κατάπαυση πυρός και το σταδιακό άνοιγμα του Ορμούζ αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές ή το αργότερο στις αρχές του 2027. Όμως αν αυτή η υπόθεση δεν επαληθευτεί, οι σημερινές, ήδη δυσοίωνες, εκτιμήσεις θα αποδειχθούν τελικά υπερβολικά αισιόδοξες.
Για τις κυβερνήσεις, τις κεντρικές τράπεζες, τους επενδυτές και τα νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο, το μήνυμα είναι ένα και ξεκάθαρο. Πρέπει να προετοιμαστούν για μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, καθώς το ενεργειακό σοκ του 2026 δεν μοιάζει πλέον με ένα παροδικό επεισόδιο, αλλά όλο και περισσότερο με τη νέα κανονικότητα.
Για τις κυβερνήσεις, τις κεντρικές τράπεζες, τους επενδυτές και τα νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο, το μήνυμα είναι ένα και ξεκάθαρο. Πρέπει να προετοιμαστούν για μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, καθώς το ενεργειακό σοκ του 2026 δεν μοιάζει πλέον με ένα παροδικό επεισόδιο, αλλά όλο και περισσότερο με τη νέα κανονικότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου