Έχει και άλλα ατού ο Σαμαράς;

Σε άρθρο μου στο Liberal.gr της 12.8.2026 «Αντιμητσοτακισμός ή η πολιτική δύναμη του ‘αντί’» ανέπτυσσα τα διαχρονικά πολιτικά ατοπήματα του κατ’ επανάληψη «εθνικού νεοσωτήρα», τα οποία κατά την άποψή μου δεν δικαιολογούν μια ευρεία κοινωνική στήριξη του νέου προσωποπαγούς εγχειρήματός του.
Αυτονόητα βέβαια στα πολιτικά ανομήματά του θα μπορούσε να προστεθεί και ένα ηθικής τάξεως ή μάλλον ηθικής απαξίας ανάλογο: 

Έξι πλήρεις δεκαετίες υπό διάφορες ιδιότητες στα θρανία δεν εντόπισα εκπαιδευτικό λειτουργό, οιασδήποτε βαθμίδας, εντός ή εκτός Ελλάδας, ικανό να κατηγορήσει ψευδώς εξεταζόμενο για αντιγραφή. 

Λέτε η μόνη παγκόσμια εξαίρεση να στόχευσε τον γιο του οιονεί εργοδότη της εμπλακείσας (ή, εν πάση περιπτώσει, γιο προσώπου στενότατα συνδεόμενου με τον οργανισμό στον οποίο αυτή υπηρετούσε); 

Και αφήνω την εκ των υστέρων διαχείριση του θέματος, όταν αίφνης μετά από υπερεικοσαετή ευδόκιμο υπηρεσία διαπιστώθηκε η «ανεπάρκεια» της εκπαιδευτικού, για την οποία γράφεται πως πέθανε χωρίς να λάβει ούτε αποζημίωση ούτε σύνταξη!
Ωστόσο…
Ως πολιτικοποιημένος άνθρωπος δικαιούμαι να έχω τις κοσμοθεωρητικές αξιακά φορτισμένες απόψεις μου, όπως και το ιδεολογικό μου στίγμα. Ως έμπειρος πολιτικός επιστήμονας και αναλυτής οφείλω να μην τους επιτρέπω να συσκοτίζουν την ευθυκρισία μου.
Συνακόλουθα…

Άμα είσαι ψώνιο…

Ή όταν η ξαφνική δημοσιότητα σε κάνει εύκολα να διανύεις, ως προς τη συμπεριφορά σου, την απόσταση που χωρίζει έναν φυσιολογικό άνθρωπο από έναν ψωνισμένο… Αλλά ακόμη και από μια σε βαθμό ψυχικής διαταραχής ναρκισσιστική προσωπικότητα…
Τότε…
Δεν διστάζεις να απευθύνεσαι άμεσα στον πρωθυπουργό της χώρας σου και να του θέτεις ερωτήματα εξωτερικής πολιτικής, υπαινισσόμενος ή υπαινισσόμενη μάλιστα ποιες πρωτοβουλίες ή επιλογές του θα συνιστούσαν εθνική προδοσία… 

Αυτό δε το «δικαίωμα» θεωρείς πως το έχεις κατακτήσει, με μόνη νομιμοποιητική ιδιότητα εκείνη του προσώπου, το οποίο προτίθεται να διεκδικήσει την ηγεσία κόμματος που… πρόκειται κάποια άδηλη στιγμή στο μέλλον να ιδρυθεί!

Εκτός και αν θεωρείς πως το δικαίωμα απευθείας απεύθυνσης στον επικεφαλής της κυβέρνησης και της αξίωσης απαντήσεων και διευκρινίσεων από αυτόν επί λεπτών και εθνικά ευαίσθητων ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής, εκπηγάζει εκ της ιδιότητός σου ως...

Και ξανά προς δικομματισμό τραβά; Ίσως ευκταίο, αλλά απίθανο…

Ο ΣΥΡΙΖΑ εν πολλοίς υπήρξε μια ιστορική παρεξήγηση. Ή μια εθνική παράκρουση μέσα στις συνθήκες της κρίσης. 

Η διακυβέρνησή του ανέδειξε σε παγκόσμια κλίμακα (όπως άλλωστε παλαιότερα, την περίοδο 1981-84, η πρώτη κυβερνητική περίοδος του Μιττεράν, επί πρωθυπουργίας Πιέρ Μωρουά) τα αδιέξοδα στα οποία οδηγούν οι αριστερές ιδεοληψίες, όταν δεν αρκούνται σε εφαρμογή αναγκαίων και ώριμων κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, αλλά επιχειρείται να εφαρμοστούν πλήρως και με ιδεολογική ακαμψία.

Σήμερα, η μεν νέα «πλειοψηφία» του κόμματος δείχνει και πάλι να εμπνέεται από την παραδοσιακή κουλτούρα του «γκρουπούσκουλου», ο δε Κασσελάκης -ο οποίος έκανε το λάθος όχι απλώς να επιχειρήσει ιδεολογικές μετακινήσεις πολύ πέρα από τις ανοχές και αντοχές ενός...

O σκληρός Οκτώβρης του 2024

Κι η κυβέρνηση; Είναι αδύνατο να μην επηρεαστεί από το νέο σκηνικό. 

Αν είναι έξυπνη θα κερδίσει από τον Οκτώβριο τις εκλογές του 2027. 

Η πολιτική εξυπνάδα της είναι, πλέον, ζητούμενο, ένας Μητσοτάκης με έναν Πιερρακάκη δεν φτάνουν.
Καταλυτικός για το υφιστάμενο πολιτικό σκηνικό αναμένεται ο Οκτώβριος του 2024, στο τέλος του είναι εξαιρετικά πιθανό, αν όχι βέβαιο, πως μια νέα τάξη πραγμάτων θα προκύψει στο ελληνικό «πολιτεύεσται», με τις αλλαγές σε κάποιες περιπτώσεις στο χώρο της αντιπολίτευσης να είναι τεκτονικές.
Τηρουμένων των αναλογιών, με βάση τις σημερινές εξελίξεις και όσες λογικά αναμένεται να προκύψουν σε ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, μιλάμε για έναν Οκτώβριο «αναδιαμορφωτή του αντιπολιτευτικού σκηνικού», από τις εξελίξεις στο οποίο δεν μπορεί παρά να επηρεαστεί και η κυβέρνηση...

Το τέλος της Δημοκρατίας;

Ο νοηματικός πυρήνας του όρου «φιλελεύθερη δημοκρατία» αποτελείται από τα δύο στοιχεία που άλλωστε υποδηλοί η ονομασία: 

Αφενός μεν, το «κράτος του δήμου», τη λαϊκή κυριαρχία, την ανάδειξη από τους εξουσιαζόμενους χωρίς περιορισμούς των φορέων της εξουσίας (τουλάχιστον αφότου φύγαμε από την «αγορά», δηλαδή ό,τι -κακώς- εθεωρείτο «άμεση/αναντιπροσώπευτη δημοκρατία»*). 

Αφετέρου, δε, την αναφορά στις φιλελεύθερες αξίες, δηλαδή τον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων του κάθε πολίτη -ακόμη και του φορέα αιρετικών ιδεών, εφόσον αυτός δεν μετέρχεται βίας- από κάθε έκφραση της νομοκατεστημένης εξουσίας, η οποία συνακόλουθα δεν μπορεί να καταστεί δικτατορία της πλειοψηφίας...

Κασσελάκης: Ρήξη ή παρένθεση;

Οπωσδήποτε δεν παράγει στην κοινωνία στον ίδιο βαθμό με τον Μητσοτάκη αίσθημα ασφάλειας, ούτε βέβαια και την αίσθηση ότι μπορεί να επηρεάσει εξίσου τις διεθνείς εξελίξεις, να προσελκύσει επενδύσεις κ.ο.κ… 

Εξ ου και η καταφανής υστέρηση σε σχέση με τον σημερινό πρωθυπουργό στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία. Με άλλα λόγια είναι ακόμη περισσότερο μια υπόσχεση παρά μια εγγύηση, μια ελπίδα παρά μια στέρεη πολιτική επένδυση.

Παράλληλα, η εκ μέρους του ολοσχερής απουσία αναστολών για επένδυση στη δημαγωγία, στον ευτελή λαϊκισμό, ακόμη όμως και στα χτυπήματα κάτω από τη μέση...

Μητσοτάκης και ευρωεκλογές

Η κυβερνητική του περίοδος συνέπεσε με προσέλκυση επενδύσεων και -παρά τις υστερήσεις μας- οικονομική ανάπτυξη, πολιτική σταθερότητα, αναβάθμιση του κύρους και του διεθνούς ρόλου της χώρας, καθώς και ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των Ελλήνων. Και δεν συνέπεσε τυχαία: Καθοριστική υπήρξε η συμβολή της εκ μέρους του πηδαλιούχησης του εθνικού σκάφους, χαρακτηριζόμενης από πρόγραμμα και μεθοδικότητα, σοβαρότητα και υπευθυνότητα.

Εξ ου και η πολιτική ηγεμονία του… 

Εκ του λόγου αυτού, επίσης, και η συγχώρηση από την ελληνική κοινωνία αρκετών σφαλμάτων και ατοπημάτων του…

50 χρόνια ανθεκτική (Νέα) Δημοκρατία

Το 2024 είναι η χρονιά αρκετών επετείων. 

Προσωπικά, με το έργο μου για την Αβασίλευτη του Μεσοπολέμου, επέλεξα να εστιάσω στην όχι πολύ γνωστή 1η -κατ’ άλλους 2η- Δημοκρατία του 1924.* Ωστόσο αναπόφευκτη είναι η σύγκριση εκείνου του πολιτεύματος με αυτό που εγκαθιδρύθηκε 50 χρόνια αργότερα, 50 χρόνια πριν από τις ημέρες μας: Εκείνη ήταν η περίοδος της θεσμικοπολιτικής αστάθειας. Των πολλών συνταγμάτων -που κουρελιάζονταν και στην εφαρμογή τους και στους όρους μεταβολής τους- και των άπειρων στρατιωτικών πραξικοπημάτων. Των διωγμών των αντιπάλων και της ακραίας γενικής ρευστότητας και ανασφάλειας. Στην παρούσα Δημοκρατία, αντίθετα, για πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία του τόπου όλες οι συνταγματικές αναθεωρήσεις έγιναν σε συμφωνία με τη συνταγματική τάξη… Εκτροπές δεν υπήρξαν ούτε στις δύσκολες στιγμές της οικονομικής κατάρρευσης… Κάποιες αποκλίσεις από τη θεσμική νομιμότητα...

Γυναικοκτονία (ή περί διανοητικής καθήλωσης μιας κάποιας Αριστεράς)

Και εξηγέρθησαν αι αριστεραί καρδίαι και αλάλαζοντα αριστερά πλήθη έκραξαν: θεσπισθήτω το έγκλημα και ο νομικός χαρακτηρισμός της γυναικοκτονίας! Άλλως, δος ημίν νταβαντούρι και άνευ νοήματος ή ουσίας πολύκροτες παρόλες.

Τι και αν αφελείς τίνες, αδυνατούντες να φτάσουν στο ύψος της αριστεράς σκέψης και ευαισθησίας, ματαίως επισημαίνουν πως τέτοιος όρος νομικά δεν έχει νόημα, γιατί δεν μπορεί να παραγάγει καμία έννομη συνέπεια για τον εγκληματία θύτη. Αλλά και αν ακόμη καταφέρουν να το συνειδητοποιήσουν αυτό κάποιοι αριστεροί εγκέφαλοι, δυνατότητα που δεν νομίζω πως έχουν όλοι τους, εξακολουθούν να επιμένουν αταλαντεύτως: Πρέπει να θεσπιστεί ένα τέτοιο έγκλημα, για λόγους ηθικούς, συμβολικούς, ψυχολογικούς και δεν ξέρω τι άλλο...

Δύο αιτίες της ηγεμονίας Μητσοτάκη: Πραγματισμός και Ευρυπιδισμός…

Σκόνη πολλή σηκώθηκε, αναβρασμός μέγας προκλήθηκε στα κόμματα της (κεντρο)αριστεράς αντιπολίτευσης από τη διακομματική πρωτοβουλία στελεχών τους να συζητήσουν τη δυνατότητα να υπάρξουν ενοποιητικές πρωτοβουλίες του ευρύτερου χώρου, οι οποίες και μόνες θα μπορούσαν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την πολιτική ηγεμονία του πρωθυπουργού (το κόμμα του οποίου, υπό την αρχηγία του, πλησιάζει πια -γεγονός πρωτοφανές στον δημόσιο βίο της χώρας μας- μια ολόκληρη δεκαετία ξεκάθαρης δημοσκοπικής προήγησης, αενάως επιβεβαιούμενης και στις κάλπες). Μάλιστα και μόνο ο τίτλος της εκδήλωσης - πρωτοβουλίας «Απέναντι στον Μητσοτάκη ποιος;» συνιστά αποδοχή από τον αντιπολιτευτικό χώρο της απόλυτης σημερινής ηγεμονίας του εκ Κρήτης πολιτικού ηγέτη...

Eυρωεκλογές: Η ανάδυση ενός νέου πολιτικού διπόλου και η ελληνική ιδιαιτερότητα

Το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα οι πιο σημαντικές χώρες της Ευρώπης (ΜΒ, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία -αυτή το μέρος του 20ου έζησε υπό δημοκρατικό καθεστώς) έβλεπαν την πολιτική τους ζωή και την κομματική αντιπαράθεση να κυριαρχούνται από τη σύγκρουση ενός κεντροδεξιού πολιτικού πόλου, με συντηρητικά ή χριστιανοδημοκρατικά χαρακτηριστικά, με έναν κεντροαριστερό στον οποίο κυριαρχούσε - αν δεν τον μονοπωλούσε - η σοσιλαλδημοκρατία ή η πλησιέστερη προς αυτήν κομματική έκφραση (για την έννοια της σοσιαλδημοκρατίας οι πληρέστερες αναλύσεις υπάρχουν στα γαλλόγλωσσα και αγγλόγλωσσα βιβλία του Γ. Μοσχονά).

Κάτι ανάλογο, μάλιστα, εν πολλοίς συνέβαινε και στις σκανδιναβικές χώρες - όπου το κομματικό σύστημα δεν ήταν απολύτως διπολικό -, κατεξοχήν δε στην υπό σοσιαλδημοκρατική κυριαρχία Σουηδία: Εκεί, κατά την εβδομηντάχρονη περίοδο 1930-2000, οι σοσιαλιστές μπορούσαν να...

Η δικαίωση του Μητσοτάκη

Κατηγορήθηκε για τα πάντα. 

Ακόμη –δεν το γράφω ακριβώς κατά κυριολεξία, αλλά αυτό ήταν το πνεύμα των περισσότερων κατηγόρων και κατηγοριών– και για την περιβαλλοντική υποβάθμιση της ζούγκλας του Αμαζόνιου. Ακόμη και για όσα συνέβαιναν επί του πλανήτη την εποχή των παγετώνων.
Για να μην αναφέρουμε, βέβαια, τις κατηγορίες για όσα συνέβησαν στη χώρα μας το 1965, όταν αυτός δεν είχε ακόμη γεννηθεί. Κάτι που επέτρεψε μέχρι και μια φασιστικής έμπνευσης μαύρη διαφήμιση –προφανώς έμπνευση μιας μαύρης ψυχής διαφημιστή ή του πολιτικού εντολέα του– που του απέδιδε γονιδιακή ροπή προς την πρόκληση αποστασιών…

Νεκρή Μοναρχία - Μικρή Δημοκρατία

Ας ξεκινήσουμε από το αναμφίλεκτο: Τόσο οι εκλιπόντες στην πορεία του χρόνου θεσμοί όσο και οι φορείς των κορυφαίων θεσμικών αξιωμάτων -είτε αξιωθούν θετικής υστεροφημίας είτε όχι- είναι κομμάτι της ζώσας ιστορίας κάθε χώρας και νομοτελειακά αφήνουν ιστορικό αποτύπωμα.
Ειδικότερα τώρα, σε σχέση με τον Κωνσταντίνο μπορούν του να καταλογιστούν αρκετά, κυρίως σε σχέση με το 1965: «Κατάφερε», μαζί με τον Γεώργιο Παπανδρέου, να αναβιώσει τον Διχασμό μεταξύ βενιζελογενούς/παλαιοδημοκρατικής παράταξης αφενός και κωνσταντινικών αφετέρου…

Τραμπουκισμός ή δημοσιογραφία;

Δεν ξέρω αν, στο ιστορικό δίλημμα που έθετε κάποτε ο Κορνήλιος Καστοριάδης «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότης», οι δύο όροι που του δίπολου ήταν τόσο πολύ αμοιβαίως αποκλειόμενοι όσο αυτοί που συγκροτούν τον τίτλο του παρόντος.
Πράγματι, αν «πυρηνικό» στοιχείο της έννοιας της δημοσιογραφίας, τουλάχιστον της καλώς νοούμενης, είναι η ενημέρωση του πολίτη και η παροχή σε αυτόν περιθωρίων κρίσης και αξιολόγησης της πραγματικότητας –έστω και αν η ενημέρωση ευλόγως γίνεται υπό μια συγκεκριμένη οπτική γωνία και...

Από την αφέλεια στον ολοκληρωτισμό;

Απαιτείτο πολύ «ταλέντο»… Πάντως πολλή ακρισία… 

Αδιανόητη αδυναμία αξιολόγησης του συσχετισμού επαπειλούμενης διακινδύνευσης και προσδοκώμενου οφέλους… Ίσως και πολύ διογκωμένη αλαζονεία…
Ώστε…
Να επιτρέψεις να εμφανίζεται ως …ηθικά πλεονεκτών ο πολιτικός ηγέτης, ο οποίος…
Ουδέν ψέλλισε, όταν η επί των Δημοσίων Οικονομικών υπουργός του, ενεργούσα με κριτήρια τελείως ιδιωτικοοικονομικά, φρόντισε για την ολοσχερή κένωση -εκ του περιεχομένου της- της οικογενειακής τραπεζικής θυρίδας, λίγες ώρες πριν οι ανενημέρωτοι κοινοί θνητοί χάσουν κάθε δικαίωμα πρόσβασης στις ανάλογες δικές τους…
Ουδέν σχολίασε, όταν ο επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργός του ξέχασε...

Κύριε Τσίπρα, πόση τοξικότητα αντέχει ο τόπος;

Ο Σπύρος Σίμος ήταν στενός, επιστήθιος φίλος του Ελευθέριου Βενιζέλου, εκδότης της εφημερίδας «Πατρίς» που λειτουργούσε ως ημιεπίσημο δημοσιογραφικό όργανο του Κόμματος των Φιλελευθέρων, διετέλεσε δε επανειλημμένα μέλος των κυβερνήσεων του μεγάλου Κρητικού, τόσο στο Κράτος της Θεσσαλονίκης όσο και μεταγενέστερα στην Αθήνα.
Το άρθρο του, στο οποίο θα αναφερθώ στη συνέχεια, δεν γράφτηκε μέσα στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού και στα πάθη που αυτός δημιούργησε. Δεν γράφτηκε καν μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, που δημιούργησαν έναν ανταγωνισμό, μια αντιζηλία μεταξύ των «δύο Β»...

Ανακύκλωση

Τα προδικτατορικά χρόνια πολιτευόταν στην Αθήνα και εκλεγόταν βουλευτής της ΕΡΕ επί μακρά σειρά ετών ένας πολιτευτής που έφερε μεγάλο και ιστορικό όνομα (αν και επρόκειτο για συνωνυμία: δεν ανήκε στην οικογένεια που είχε δώσει στον τόπο γενιές πρωθυπουργών). Παρά τις πολλές επιτυχείς εκλογές του, ωστόσο, ουδέποτε είχα καταλάβει υπουργικό θώκο. Το αποτέλεσμα ήταν να φθίνει και η εκλογική του επιρροή και να καθίσταται επισφαλές το πολιτικό του μέλλον:
Την τελευταία φορά που στήθηκαν οι κάλπες πριν κινηθούν τα..

Τριγμοί στην Δύση, χαμόγελα από Πούτιν

Ίσως είναι δύσκολο να βρει κάποιος ιστορικό διάστημα - μετά τη δεκαετία του 1930- κατά το οποίο να έχουν εξαπολυθεί τόσες δυνάμεις αναθεωρητισμού της διεθνούς έννομης και συνοριακής τάξης 

και να έχουν συγκεντρωθεί τόσα και τόσο μαύρα σύννεφα πάνω από τον ουρανό ενός πλανήτη που έχει ήδη αρχίσει να αναπολεί με νοσταλγία τα ¾ αιώνα τα οποία έζησε σε σχετικώς ειρηνικό κλίμα, πρωτίστως στο αναπτυγμένο τμήμα του.
Δυστυχώς δε τη στιγμή αυτή η Δύση δεν είναι απλώς διχασμένη ως προς την ακολουθητέα συνταγή για την...

«Ενοχλητικός» Μητσοτάκης

Πιθανότατα η κρίση μου επηρεάζεται και από τη σύγκριση: 

Τη σύγκριση με τον τραγικό προκάτοχό του στην πρωθυπουργία… 

Με τον ανεπαρκή προκάτοχό του στη αρχηγία της ΝΔ… Καθώς και με τον τελευταίο προηγούμενο εκ της ΝΔ πρωθυπουργό (ο οποίος πάντως πολύ χειρότερος υπήρξε ως διεκδικητής της εξουσίας, παρά ως κάτοχός της).
Εν πάση περιπτώσει… Είτε με όρους απόλυτους είτε με όρους σύγκρισης… Θεωρώ τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως τον καλύτερο πρωθυπουργό των τελευταίων δεκαετιών και ως έναν εκ των σημαντικότερων της Μεταπολίτευσης...

Έχει μέλλον η πολιτική ηγεμονία της ΝΔ;

Αν η εποχή μας αδιαμφισβήτητα χαρακτηρίζεται πολιτικά από κάτι, αυτό είναι η χαλάρωση των παραδοσιακών παραταξιακών ταυτίσεων και η αποϊδεολογικοποίηση των κομματικών αντιπαραθέσεων. 

Στοιχείο που οδηγεί σε αναβάθμιση της αποτελεσματικότητας των εκάστοτε διαχειριστών της εξουσίας ως κριτηρίου καθορισμού της λαϊκής ψήφου.
Πρόκειται για μια παράμετρο που παρ’ ημίν προφανώς ευνοεί τη σημερινή κυβέρνηση, όχι μόνο αρνητικά - επειδή η διαχειριστική επάρκεια ουδέποτε υπήρξε ατού της ελληνικής αλλά και της ανά την υφήλιο Αριστεράς, ας θυμηθούμε μόνο, ως παράδειγμα, πού πήγε...