Η κύρωση του Μνημονίου δεν παράγει νομικά αποτελέσματα ούτε το νομιμοποιεί, όμως η επίφαση εσωτερικής νομιμοποίησης που αποκτά μέσω της απόφασης του Κοινοβουλίου ενδέχεται να δημιουργήσει τον πειρασμό στη λιβυκή πλευρά να ανταποκριθεί στις πιέσεις της Τουρκίας για κινήσεις επί του πεδίου.
Σε μια περίοδο, μάλιστα, έντονων εσωτερικών εξελίξεων και ανακατατάξεων στη Λιβύη, και ενώ όλοι βλέπουν τον Σαντάμ Χαφτάρ να αναζητά διεθνή ερείσματα, μεταξύ αυτών και της Τουρκίας, ώστε να κυριαρχήσει στην επόμενη ημέρα, ο πειρασμός της εθνικιστικής πλειοδοσίας είναι ορατός περισσότερο από ποτέ.
Η μεγάλη και πιο δυναμική απάντηση της Αθήνας ήρθε μέσω Καΐρου, καθώς η Άγκυρα δεν ανέμενε την ένταση της αιγυπτιακής αντίδρασης. Έτσι, δεν ήταν μόνο η επαναβεβαίωση της καταδίκης του Μνημονίου από το Κάιρο, αλλά και, το σημαντικότερο, η συμφωνία που ανακοίνωσαν, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία τους, οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γ. Γεραπετρίτης και Μ. Αμπντελάτι, ότι αρχίζουν και πάλι οι συνομιλίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, κάτι που σηματοδοτεί ουσιαστικά την επέκταση της ήδη οριοθετημένης ΑΟΖ με τη συμφωνία του 2020...
Αυτή η ανακοίνωση, ακόμη κι αν μείνει σε επίπεδο προθέσεων, συνιστά ένα ακόμη πλήγμα στη «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία ακριβώς στηρίζεται στο θεώρημα ότι η Ελλάδα δεν έχει υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο ούτε θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. Και πάντως, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για προσφυγή στη Χάγη, που θα έδινε λύσεις σε πολλά από τα σημερινά προβλήματα και, σε κάθε περίπτωση, δεν θα δικαίωνε την επιδίωξη της Τουρκίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Υπενθυμίζεται ότι παραδοσιακά η Αίγυπτος, θέλοντας να αποφύγει την εμπλοκή στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση, αλλά και διεκδικώντας, βεβαίως, ανταλλάγματα στο πλαίσιο μιας συμφωνίας οριοθέτησης, δεν αποδέχθηκε την επέκταση της συμφωνίας με την Ελλάδα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Η μεγάλη και πιο δυναμική απάντηση της Αθήνας ήρθε μέσω Καΐρου, καθώς η Άγκυρα δεν ανέμενε την ένταση της αιγυπτιακής αντίδρασης. Έτσι, δεν ήταν μόνο η επαναβεβαίωση της καταδίκης του Μνημονίου από το Κάιρο, αλλά και, το σημαντικότερο, η συμφωνία που ανακοίνωσαν, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία τους, οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γ. Γεραπετρίτης και Μ. Αμπντελάτι, ότι αρχίζουν και πάλι οι συνομιλίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, κάτι που σηματοδοτεί ουσιαστικά την επέκταση της ήδη οριοθετημένης ΑΟΖ με τη συμφωνία του 2020...
Αυτή η ανακοίνωση, ακόμη κι αν μείνει σε επίπεδο προθέσεων, συνιστά ένα ακόμη πλήγμα στη «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία ακριβώς στηρίζεται στο θεώρημα ότι η Ελλάδα δεν έχει υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο ούτε θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. Και πάντως, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για προσφυγή στη Χάγη, που θα έδινε λύσεις σε πολλά από τα σημερινά προβλήματα και, σε κάθε περίπτωση, δεν θα δικαίωνε την επιδίωξη της Τουρκίας για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Υπενθυμίζεται ότι παραδοσιακά η Αίγυπτος, θέλοντας να αποφύγει την εμπλοκή στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση, αλλά και διεκδικώντας, βεβαίως, ανταλλάγματα στο πλαίσιο μιας συμφωνίας οριοθέτησης, δεν αποδέχθηκε την επέκταση της συμφωνίας με την Ελλάδα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Ακόμη κι έτσι, όμως, η συμφωνία του 2020 για τη μερική οριοθέτηση αποτέλεσε την πιο σημαντική προσπάθεια ακύρωσης του τουρκολιβυκού Μνημονίου επί του πεδίου, καθώς επικαλύπτει ολόκληρη την περιοχή την οποία η Τουρκία διεκδικεί ως δήθεν τουρκική υφαλοκρηπίδα βάσει του Μνημονίου, φθάνοντας μέχρι τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. των ελληνικών νησιών.
Ο σημαντικός αντίκτυπος αυτής της κίνησης αφορά, φυσικά, και τις ισορροπίες στην περιοχή. Η Αίγυπτος βρίσκεται τα τελευταία δύο χρόνια σε φάση επαναπροσέγγισης με την Τουρκία. Επανειλημμένα έχει δηλωθεί από την αιγυπτιακή πλευρά ότι αυτή η επαναπροσέγγιση δεν θα γίνει εις βάρος της στρατηγικής σχέσης με την Ελλάδα και την Κύπρο. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η τουρκική επιδίωξη είναι να σπάσει ακριβώς αυτή τη «συμμαχία», την οποία θεωρεί ότι στρέφεται εναντίον της και έχει ως στόχο να την αποκλείσει από την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αίγυπτος, ειδικά μετά την παρέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη προκειμένου να πετύχει την κύρωση του Μνημονίου, διαβλέπει τους κινδύνους από την αύξηση της τουρκικής επιρροής στη χώρα αυτή.
Ο σημαντικός αντίκτυπος αυτής της κίνησης αφορά, φυσικά, και τις ισορροπίες στην περιοχή. Η Αίγυπτος βρίσκεται τα τελευταία δύο χρόνια σε φάση επαναπροσέγγισης με την Τουρκία. Επανειλημμένα έχει δηλωθεί από την αιγυπτιακή πλευρά ότι αυτή η επαναπροσέγγιση δεν θα γίνει εις βάρος της στρατηγικής σχέσης με την Ελλάδα και την Κύπρο. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η τουρκική επιδίωξη είναι να σπάσει ακριβώς αυτή τη «συμμαχία», την οποία θεωρεί ότι στρέφεται εναντίον της και έχει ως στόχο να την αποκλείσει από την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αίγυπτος, ειδικά μετά την παρέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη προκειμένου να πετύχει την κύρωση του Μνημονίου, διαβλέπει τους κινδύνους από την αύξηση της τουρκικής επιρροής στη χώρα αυτή.
Η Άγκυρα χρησιμοποιεί πλέον την ηγεσία της Ανατολικής Λιβύης, η οποία μέχρι τώρα βρισκόταν στη σφαίρα στενής επιρροής του Καΐρου, προκειμένου να προωθήσει, ως «μεσολαβητής», την εθνική συμφιλίωση, ενισχύοντας έτσι την επιρροή και την παρουσία της στη Λιβύη ακόμη και μετά την επίλυση του πολιτικού προβλήματος και την ενοποίηση των θεσμών.
Αυτές οι κινήσεις της Άγκυρας αποτελούν ένα ακόμη ανησυχητικό δείγμα που τροφοδοτεί την σταθερή καχυποψία της αιγυπτιακής ηγεσίας απέναντι στον Ερντογάν, καθώς αναδεικνύει την προσπάθεια επιβολής του ηγεμονικού ρόλου της Τουρκίας στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο. Πρόκειται για μια επιδίωξη που δεν μπορεί να αποδεχθεί εύκολα η μεγαλύτερη αραβική χώρα, με το βαρύνοντα γεωπολιτικό ρόλο που διαδραματίζει η Αίγυπτος.
Συγχρόνως, ο πρόεδρος Αλ Σίσι ακολουθεί μια πολιτική αρχών σε ό,τι αφορά τις διεθνείς συμφωνίες και υποχρεώσεις της χώρας του.
Αυτές οι κινήσεις της Άγκυρας αποτελούν ένα ακόμη ανησυχητικό δείγμα που τροφοδοτεί την σταθερή καχυποψία της αιγυπτιακής ηγεσίας απέναντι στον Ερντογάν, καθώς αναδεικνύει την προσπάθεια επιβολής του ηγεμονικού ρόλου της Τουρκίας στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο. Πρόκειται για μια επιδίωξη που δεν μπορεί να αποδεχθεί εύκολα η μεγαλύτερη αραβική χώρα, με το βαρύνοντα γεωπολιτικό ρόλο που διαδραματίζει η Αίγυπτος.
Συγχρόνως, ο πρόεδρος Αλ Σίσι ακολουθεί μια πολιτική αρχών σε ό,τι αφορά τις διεθνείς συμφωνίες και υποχρεώσεις της χώρας του.
Παρά τις δελεαστικές προτάσεις της Άγκυρας για διαμοιρασμό, μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, ολόκληρης της υφαλοκρηπίδας της Ανατολικής Μεσογείου, αντιλαμβάνεται ότι κάτι τέτοιο θα συνιστούσε παράνομη ενέργεια, αντίθετη στις βασικές αρχές του Διεθνούς Δικαίου.
Συγχρόνως, θα τον έφερνε σε πλήρη αντιπαράθεση με την ΕΕ, στην οποία προσβλέπει για την αντιμετώπιση των εσωτερικών οικονομικών προβλημάτων της χώρας του, ενώ θα διέκοπτε την επαφή και τους δεσμούς με την Ευρώπη, στοιχείο κομβικής σημασίας για τη διακυβέρνησή του.
Παράλληλα, η Αίγυπτος είδε, μέσω του τουρκολιβυκού Μνημονίου, όπως επιχείρησε να το εφαρμόσει η Λιβύη στα μεταξύ τους θαλάσσια σύνορα, τον λιβυκό χάρτη να επεκτείνεται προς ανατολάς, επικαλύπτοντας τμήμα, έστω και μικρό, της αιγυπτιακής υφαλοκρηπίδας.
Όλο αυτό το κλίμα ευνοεί τις συνεννοήσεις με την Αθήνα, ώστε να υπάρξει άμεση καταδίκη της κύρωσης του Μνημονίου και να ξεκινήσουν συνομιλίες για την επέκταση της ήδη οριοθετημένης ΑΟΖ.
Η Αθήνα, συγχρόνως με τις κινήσεις της και μετά τον αιφνιδιασμό από τη λιβυκή πλευρά, διαμορφώνει το πεδίο ώστε να απαιτηθεί η ύπαρξη θεσμικού πλαισίου για την επιβολή κυρώσεων, οι οποίες δεν θα αφορούν μόνο τη Λιβύη, αλλά και την Τουρκία, με την Κοινή Δήλωση των 27, που καταδίκασαν τόσο την κύρωση όσο και το ίδιο το Μνημόνιο.
Επίσης, με τη δήλωση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά και την επιστολή προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, καταγράφει την ελληνική θέση και τον παράνομο χαρακτήρα της κύρωσης του τουρκολιβυκού Μνημονίου, ώστε να καταστεί σαφές ότι η εσωτερική διαδικασία και μάλιστα από Κοινοβούλιο αμφισβητούμενης εγκυρότητας, καθώς δεν έχουν διεξαχθεί εκλογές από το 2014, δεν νομιμοποιεί ένα Μνημόνιο το οποίο υπογράφηκε κατά παράβαση βασικών διατάξεων του Δικαίου της Θάλασσας, από κυβέρνηση που, άλλωστε, δεν είχε την απαιτούμενη αρμοδιότητα, γεγονός που έχει καταγραφεί και στο πλαίσιο του ΟΗΕ.
Σε αυτό το βαρύ κλίμα που είχε δημιουργήσει η κύρωση του τουρκολιβυκού Μνημονίου, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις ερευνητικές δραστηριότητες, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν μόλις εκδοθεί η NAVTEX, στις αρχές Νοεμβρίου, για το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης, καθώς θα αποτελέσουν το κρίσιμο τεστ επί του πεδίου για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Παράλληλα, η Αίγυπτος είδε, μέσω του τουρκολιβυκού Μνημονίου, όπως επιχείρησε να το εφαρμόσει η Λιβύη στα μεταξύ τους θαλάσσια σύνορα, τον λιβυκό χάρτη να επεκτείνεται προς ανατολάς, επικαλύπτοντας τμήμα, έστω και μικρό, της αιγυπτιακής υφαλοκρηπίδας.
Όλο αυτό το κλίμα ευνοεί τις συνεννοήσεις με την Αθήνα, ώστε να υπάρξει άμεση καταδίκη της κύρωσης του Μνημονίου και να ξεκινήσουν συνομιλίες για την επέκταση της ήδη οριοθετημένης ΑΟΖ.
Η Αθήνα, συγχρόνως με τις κινήσεις της και μετά τον αιφνιδιασμό από τη λιβυκή πλευρά, διαμορφώνει το πεδίο ώστε να απαιτηθεί η ύπαρξη θεσμικού πλαισίου για την επιβολή κυρώσεων, οι οποίες δεν θα αφορούν μόνο τη Λιβύη, αλλά και την Τουρκία, με την Κοινή Δήλωση των 27, που καταδίκασαν τόσο την κύρωση όσο και το ίδιο το Μνημόνιο.
Επίσης, με τη δήλωση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά και την επιστολή προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, καταγράφει την ελληνική θέση και τον παράνομο χαρακτήρα της κύρωσης του τουρκολιβυκού Μνημονίου, ώστε να καταστεί σαφές ότι η εσωτερική διαδικασία και μάλιστα από Κοινοβούλιο αμφισβητούμενης εγκυρότητας, καθώς δεν έχουν διεξαχθεί εκλογές από το 2014, δεν νομιμοποιεί ένα Μνημόνιο το οποίο υπογράφηκε κατά παράβαση βασικών διατάξεων του Δικαίου της Θάλασσας, από κυβέρνηση που, άλλωστε, δεν είχε την απαιτούμενη αρμοδιότητα, γεγονός που έχει καταγραφεί και στο πλαίσιο του ΟΗΕ.
Σε αυτό το βαρύ κλίμα που είχε δημιουργήσει η κύρωση του τουρκολιβυκού Μνημονίου, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις ερευνητικές δραστηριότητες, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν μόλις εκδοθεί η NAVTEX, στις αρχές Νοεμβρίου, για το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης, καθώς θα αποτελέσουν το κρίσιμο τεστ επί του πεδίου για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Νίκος Μελέτης
24/10/2026
24/10/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου