Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026

Ο τζογαδόρος και οι φύλαρχοι της Λιβύης

Η Άγκυρα τζογάρει επικίνδυνα και αυτό πιθανόν να μην της βγει σε καλό. 
Ανοίγει θέσεις σε όλα τα ταμπλό ταυτόχρονα και θεωρεί ότι κανείς δεν θα κάνει ρελάνς.
Προχθές η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στη Βεγγάζη, ενέκρινε ομόφωνα το τουρκολιβυκό Mνημόνιο. 
Πρόκειται για ένα χαρτί που υπέγραψε το 2019 μια κυβέρνηση της Τρίπολης χωρίς ψήφο εμπιστοσύνης και που η ίδια η λιβυκή Βουλή αρνιόταν επί έξι χρόνια να κυρώσει. 
Δικολαβίες ενός φέρελπι σουλτάνου με φυλάρχους της Ανατολικής και Δυτικής Λιβύης, όπως θα έλεγε και ο Αλεξανδρινός.
Το μνημόνιο αγνοεί την ύπαρξη της Κρήτης, ενός νησιού με 600.000 κατοίκους. Τώρα η Τουρκία το παρουσιάζει σαν τίτλο ιδιοκτησίας.
Το πρόβλημα για την Άγκυρα δεν είναι νομικό. Είναι λογιστικό. Όσο μεγαλώνει ο χάρτης των διεκδικήσεών της, τόσο μεγαλώνει και ο κατάλογος εκείνων που θίγονται.

Ποιους βάζει απέναντί της

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψε ξανά χθες το μνημόνιο ως άκυρο και αντίθετο στο Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτό δεν είναι ανακοίνωση ρουτίνας. Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας και η βασική πηγή των ξένων επενδύσεών της. Οι Ευρωπαίοι μπορεί να μην έχουν έτοιμες φρεγάτες έχουν όμως τελωνεία...

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο οι υδρογονάνθρακες. Είναι και τα καλώδια. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, με προϋπολογισμό γύρω στα 1,9 δισ. ευρώ και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 657 εκατ., και η διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου είναι οι αρτηρίες με τις οποίες η Ευρώπη θέλει να εισάγει ενέργεια από τη Ν.-Α. Μεσόγειο. Η Άγκυρα θέλει να γίνει ο σταθμός διοδίων αυτής της δεξαμενής.

Νότια της Κρήτης έχει μπει η Chevron, δυτικά και νοτιοδυτικά η ExxonMobil. Όποιος πιστεύει ότι οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί επενδύουν εκεί από όπου θα τους διώξει ένα μνημόνιο της Βεγγάζης δεν έχει καταλάβει πώς λειτουργεί η Ουάσιγκτον. Το κεφάλαιο μπορεί να μην έχει πατρίδα, έχει όμως δικηγόρους, λόμπι και Έκτο Στόλο.

Η Αίγυπτος έχει υπογράψει οριοθέτηση με την Ελλάδα και δεν πρόκειται να δεχτεί τουρκικό βέτο στις εξαγωγές ενέργειας προς την Ευρώπη. Το Ισραήλ δεν εμπιστεύεται τον Ερντογάν και δεν θέλει να κοπεί ο ομφάλιος λώρος του με τη Δύση, που περνά από την Κύπρο και την Ελλάδα.

Η Γαλλία και η Ιταλία στέλνουν το μήνυμά τους από το 2020 με τις τετραμερείς ασκήσεις EUNOMIA, μαζί με την Ελλάδα και την Κύπρο. Δεν το κάνουν για τα ωραία μάτια της Αθήνας. Το κάνουν επειδή η Μεσόγειος είναι η αυλή τους και η TotalEnergies και η ENI έχουν συμφέροντα σε κάθε οικόπεδο από την Κύπρο ως τη Λιβύη.


Έξι χώρες και δύο αμερικανικοί κολοσσοί απέναντι σε ένα χαρτί που μέχρι χθες δεν το αναγνώριζε ούτε η μισή Λιβύη. Αυτό είναι το χαρτοφυλάκιο της Άγκυρας.

Η Τουρκία δεν είναι οικονομία που αντέχει πολυμέτωπους πολέμους νεύρων. Η λίρα έχει χάσει περίπου τα τέσσερα πέμπτα της αξίας της έναντι του δολαρίου την τελευταία πενταετία. Ο πληθωρισμός, μετά από χρόνια ανορθόδοξων πειραμάτων, παραμένει κοντά στο 30%, σε επίπεδα που στην Ευρώπη θα έριχναν κυβερνήσεις. Η χώρα χρειάζεται ξένα κεφάλαια σαν το οξυγόνο. Και τα ξένα κεφάλαια μισούν δύο πράγματα: την αβεβαιότητα και τους εκβιασμούς.

Η κλιμάκωση έχει κόστος και για εμάς. Ανεβαίνουν τα ασφάλιστρα, τα ναύλα και το ρίσκο στις διαδρομές προς το Σουέζ, από όπου σε κανονικές συνθήκες περνά περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου. Η ελληνική ναυτιλία το ξέρει καλύτερα από όλους. Αλλά το ρίσκο αυτό δεν το πληρώνει μόνο η Ελλάδα. Το πληρώνουν όλοι όσοι έχουν συμφέρον στη Μεσόγειο. Γι' αυτό και συσπειρώνονται.


Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Δεν θα πάει στη Χάγη, αν δεν της συμφέρει. Το Διεθνές Δίκαιο είναι ισχυρό όπλο μόνο όταν το συνοδεύουν συμμαχίες και οικονομικό βάρος.

Ο Ερντογάν υπερεκτιμά τον εαυτό του. Αυτό είναι σαφές. Το ερώτημα όμως είναι αν εμείς εκτιμούμε σωστά τον δικό μας.

Η Άγκυρα παίζει με δανεικά. Εμείς έχουμε στα χέρια μας το καλύτερο χαρτοφυλάκιο συμμαχιών που είχαμε ποτέ. Αν το σπαταλήσουμε σε εσωστρέφεια και μικροκομματικές διαμάχες, ο λογαριασμός δεν θα έρθει για τον Ερντογάν. Θα έρθει για εμάς.

Δεν υπάρχουν σχόλια: