προκάλεσε σειρά σχολίων και αντιδράσεων, καθώς τουλάχιστον η Τουρκία κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια ώστε να ενταχθεί και το Κάιρο σε αυτό το σχήμα συνεργασίας τριών μεγάλων και ισχυρών μουσουλμανικών χωρών.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, αλλά και ο Χ. Φιντάν, που έχει αναλάβει τον γνωστό ρόλο των επαφών και ζυμώσεων με τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, δήλωναν σχεδόν σίγουροι για την ένταξη της Αιγύπτου στο σχήμα αυτό και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, μάλιστα, μετέβη και στο Κάιρο την Πέμπτη για μια συνολική συζήτηση με την αιγυπτιακή ηγεσία, τόσο για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων όσο και για τη σύμπραξη της Αιγύπτου με το νέο περιφερειακό σχήμα.
Ο Χ. Φιντάν ανέλαβε ειδική αποστολή μεταβαίνοντας στην Αίγυπτο, προκειμένου να δώσει ώθηση στην αποκατάσταση των διμερών σχέσεων και να πείσει το Κάιρο να συμπράξει στην Τριμερή της Μέκκας. Έσπευσε μάλιστα να χρησιμοποιήσει ως «φόβητρο» την Τριμερή Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, δηλώνοντας ότι αυτή η συμμαχία φτιάχτηκε με συγκεκριμένο στόχο και ότι χάραξε μια γραμμή στη μέση της Ανατολικής Μεσογείου, όπου από τη μια πλευρά βρίσκεται η Τουρκία και από την άλλη η Αίγυπτος. Έτσι, ευθέως εμφάνισε την Τριμερή της Μέκκας ως αντίπαλο δέος σε στρατηγικές σχέσεις του Ισραήλ, όπως αυτή με την Ελλάδα και την Κύπρο, θέλοντας να πείσει το Κάιρο ότι τέτοιες κινήσεις στρέφονται και εναντίον των δικών του συμφερόντων, τα οποία μπορεί να προστατεύσει εντασσόμενο στη Συμφωνία της Μέκκας...
Όμως, οι λόγοι που το Κάιρο μένει εκτός της Τριμερούς δεν είναι συγκυριακοί, αλλά αφορούν κρίσιμες επιλογές της αιγυπτιακής ηγεσίας. Η Αίγυπτος, η μεγαλύτερη αραβική χώρα στη Μ. Ανατολή και στη Β. Αφρική, είχε παραδοσιακά έναν ιδιαίτερο ρόλο στον Αραβικό Κόσμο και δεν αντιμετωπίζει καθόλου θετικά την προσπάθεια της Σ. Αραβίας να ηγεμονεύσει στον χώρο αυτό, ενώ παραδοσιακά το Κάιρο αντιτίθεται στην επιδίωξη της Τουρκίας να εμπλακεί δυναμικά και με ηγετικό ρόλο στις αραβικές υποθέσεις.
Ο πρόεδρος Σίσι τα τελευταία χρόνια ισορροπεί μεταξύ της Δύσης και των ΗΠΑ και της ιδιομορφίας της χώρας του να είναι η μεγάλη αραβική χώρα που πρώτη αποκατέστησε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ και διατηρεί καλές σχέσεις με όλες τις χώρες του Κόλπου, έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις με το Ιράν και συγχρόνως έχει την ανοχή της Δύσης για τη συνέχιση των σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα.
Τα τελευταία χρόνια, ο πρόεδρος Σίσι έχει εξασφαλίσει μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης από τα ΗΑΕ, ενώ αποβλέπει στην ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση της οικονομίας της χώρας του μέσω των προσωπικών σχέσεων που έχει αναπτύξει με τον Ινδό πρωθυπουργό Μόντι.
Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η Αίγυπτος, την περίοδο της βαθιάς κρίσης στις σχέσεις με την Τουρκία, λόγω της ανατροπής του ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων Μόρσι, έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα ισχυρό πλέγμα σχέσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο, μέσω των διμερών σχέσεων αλλά και των τριμερών σχημάτων.
Σε περιφερειακό επίπεδο, τα συμφέροντα της Αιγύπτου διαφοροποιούνται σημαντικά τόσο από τη Σ. Αραβία όσο και από την Τουρκία σε περιοχές όπως η Υεμένη και η Συρία, το Ιράν και η Λιβύη.
Η επέκταση της τουρκικής επιρροής στο Κέρας της Αφρικής και σε χώρες όπως η Σομαλία και το Σουδάν, η εμπλοκή της στην Αιθιοπία και η προσπάθεια να επιβάλει τις δικές της λύσεις στη Λιβύη είναι κινήσεις οι οποίες αντιμετωπίζουν την έντονη καχυποψία και δυσπιστία του Καΐρου, παρά την επαναπροσέγγιση των τελευταίων δύο ετών με τον Τ. Ερντογάν.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος, σε μια ιδιαίτερα λεπτή φάση των σχέσεων με το Ισραήλ λόγω του πολέμου στη Γάζα, αλλά και των ισραηλινών παρεμβάσεων σε Λίβανο και Συρία και, πολύ περισσότερο, με την προσπάθεια του Τελ Αβίβ να απομακρύνει τη λύση του Παλαιστινιακού, θέλει να δείξει την αφοσίωσή του στο Σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα.
Στο πλαίσιο αυτό, οποιαδήποτε εμπλοκή σε ένα αμυντικό σύμφωνο τριών μεγάλων μουσουλμανικών δυνάμεων, που έχει έντονο το αντιισραηλινό στοιχείο, μάλλον θα περιέπλεκε τις δύσκολες ισορροπίες που επιδιώκει το Κάιρο και θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο με το Ισραήλ.
Αν και οι σχέσεις του Αλ Σίσι με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν είναι σχετικά καλές, ο Αιγύπτιος πρόεδρος βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα ΗΑΕ, τα οποία έχουν προσφέρει σημαντική ανάσα στην αιγυπτιακή οικονομία, ενώ η συνεργασία των δύο χωρών σε περιφερειακά ζητήματα, όπως η Λιβύη, είναι στενή.
Η σύμπραξη σε ένα αμυντικό σχήμα στο οποίο η Σ. Αραβία έχει πρωταγωνιστικό ρόλο θα έβαζε αυτομάτως την Αίγυπτο απέναντι στα ΗΑΕ, κάτι που δεν επιθυμεί ο πρόεδρος Σίσι.
Η Αίγυπτος δεν είναι αντίθετη σε σχήματα και αμυντικές συνεργασίες των αραβικών χωρών —εξάλλου έχει σχετική συμφωνία με το Ριάντ—, όμως δεν θέλει να εμπλακεί σε ένα σχήμα ευρύτερο του ισλαμικού κόσμου, στο οποίο τον πρώτο λόγο έχουν η Σ. Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν.
Ενώ αποφεύγει να γίνει μέλος της Συμφωνίας της Μέκκας, η Αίγυπτος ήταν πρόθυμη να συμμετέχει στο σχήμα που προώθησε το Ριάντ για ναυτικό συνασπισμό για την Ερυθρά Θάλασσα, ο οποίος εδρεύει και τελεί υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, καθώς αυτό αφορά και τα δικά της συμφέροντα και τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας προς το Σουέζ και όχι αποκλειστικά την ασφάλεια της Σ. Αραβίας.
Και ο παράγοντας Ινδία παίζει ρόλο στις επιλογές του Καΐρου. Το Πακιστάν, στρατηγικός αντίπαλος της Ινδίας, συμμετέχει στη Συμφωνία της Μέκκας με την Τουρκία, η οποία είναι επίσης περιφερειακός ανταγωνιστής του Ισραήλ.
Ο πρόεδρος Αλ Σίσι δεν επιθυμεί την ταύτιση της Αιγύπτου με το σχήμα αυτό, που εκ των πραγμάτων θα έφερνε την Αίγυπτο απέναντι στις χώρες που θεωρούν ότι βρίσκονται στο στόχαστρο της Τριμερούς.
Για την Αίγυπτο, παρά το γεγονός ότι ισορροπεί διαρκώς σε μια λεπτή γραμμή, η απόφαση να μην εμπλακεί στο αμυντικό σχήμα της Τριμερούς έχει σχέση και με τη στρατηγική συνεργασία που είχε αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η θεσμική σύμπραξη σε ένα αμυντικό σχήμα που θα περιλαμβάνει την Τουρκία είναι προφανές ότι θα αποδυναμώσει πλήρως και θα υπονομεύσει τη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο, που αποτελούν τις γέφυρες της χώρας με την Ε.Ε. Και αυτό που θα προσέφερε η συμμετοχή στην Τριμερή είναι προφανώς πολύ μικρότερο από τη διατήρηση των σχέσεων με την Ινδία, τα ΗΑΕ, την Ελλάδα, την Κύπρο…
Η Αίγυπτος, λόγω της θέσης της, του μεγέθους της και του παραδοσιακού ρόλου της στον αραβικό-μουσουλμανικό κόσμο, δεν φαίνεται να έχει πολλές επιλογές και, κυρίως, δεν φαίνεται να έχει την πολυτέλεια να διαλέξει στρατόπεδο σε αυτήν τη νέα αναδιάταξη δυνάμεων που γίνεται στην ευρύτερη περιοχή.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, αλλά και ο Χ. Φιντάν, που έχει αναλάβει τον γνωστό ρόλο των επαφών και ζυμώσεων με τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, δήλωναν σχεδόν σίγουροι για την ένταξη της Αιγύπτου στο σχήμα αυτό και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, μάλιστα, μετέβη και στο Κάιρο την Πέμπτη για μια συνολική συζήτηση με την αιγυπτιακή ηγεσία, τόσο για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων όσο και για τη σύμπραξη της Αιγύπτου με το νέο περιφερειακό σχήμα.
Ο Χ. Φιντάν ανέλαβε ειδική αποστολή μεταβαίνοντας στην Αίγυπτο, προκειμένου να δώσει ώθηση στην αποκατάσταση των διμερών σχέσεων και να πείσει το Κάιρο να συμπράξει στην Τριμερή της Μέκκας. Έσπευσε μάλιστα να χρησιμοποιήσει ως «φόβητρο» την Τριμερή Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, δηλώνοντας ότι αυτή η συμμαχία φτιάχτηκε με συγκεκριμένο στόχο και ότι χάραξε μια γραμμή στη μέση της Ανατολικής Μεσογείου, όπου από τη μια πλευρά βρίσκεται η Τουρκία και από την άλλη η Αίγυπτος. Έτσι, ευθέως εμφάνισε την Τριμερή της Μέκκας ως αντίπαλο δέος σε στρατηγικές σχέσεις του Ισραήλ, όπως αυτή με την Ελλάδα και την Κύπρο, θέλοντας να πείσει το Κάιρο ότι τέτοιες κινήσεις στρέφονται και εναντίον των δικών του συμφερόντων, τα οποία μπορεί να προστατεύσει εντασσόμενο στη Συμφωνία της Μέκκας...
Όμως, οι λόγοι που το Κάιρο μένει εκτός της Τριμερούς δεν είναι συγκυριακοί, αλλά αφορούν κρίσιμες επιλογές της αιγυπτιακής ηγεσίας. Η Αίγυπτος, η μεγαλύτερη αραβική χώρα στη Μ. Ανατολή και στη Β. Αφρική, είχε παραδοσιακά έναν ιδιαίτερο ρόλο στον Αραβικό Κόσμο και δεν αντιμετωπίζει καθόλου θετικά την προσπάθεια της Σ. Αραβίας να ηγεμονεύσει στον χώρο αυτό, ενώ παραδοσιακά το Κάιρο αντιτίθεται στην επιδίωξη της Τουρκίας να εμπλακεί δυναμικά και με ηγετικό ρόλο στις αραβικές υποθέσεις.
Ο πρόεδρος Σίσι τα τελευταία χρόνια ισορροπεί μεταξύ της Δύσης και των ΗΠΑ και της ιδιομορφίας της χώρας του να είναι η μεγάλη αραβική χώρα που πρώτη αποκατέστησε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ και διατηρεί καλές σχέσεις με όλες τις χώρες του Κόλπου, έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις με το Ιράν και συγχρόνως έχει την ανοχή της Δύσης για τη συνέχιση των σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα.
Τα τελευταία χρόνια, ο πρόεδρος Σίσι έχει εξασφαλίσει μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης από τα ΗΑΕ, ενώ αποβλέπει στην ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση της οικονομίας της χώρας του μέσω των προσωπικών σχέσεων που έχει αναπτύξει με τον Ινδό πρωθυπουργό Μόντι.
Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η Αίγυπτος, την περίοδο της βαθιάς κρίσης στις σχέσεις με την Τουρκία, λόγω της ανατροπής του ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων Μόρσι, έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα ισχυρό πλέγμα σχέσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο, μέσω των διμερών σχέσεων αλλά και των τριμερών σχημάτων.
Σε περιφερειακό επίπεδο, τα συμφέροντα της Αιγύπτου διαφοροποιούνται σημαντικά τόσο από τη Σ. Αραβία όσο και από την Τουρκία σε περιοχές όπως η Υεμένη και η Συρία, το Ιράν και η Λιβύη.
Η επέκταση της τουρκικής επιρροής στο Κέρας της Αφρικής και σε χώρες όπως η Σομαλία και το Σουδάν, η εμπλοκή της στην Αιθιοπία και η προσπάθεια να επιβάλει τις δικές της λύσεις στη Λιβύη είναι κινήσεις οι οποίες αντιμετωπίζουν την έντονη καχυποψία και δυσπιστία του Καΐρου, παρά την επαναπροσέγγιση των τελευταίων δύο ετών με τον Τ. Ερντογάν.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος, σε μια ιδιαίτερα λεπτή φάση των σχέσεων με το Ισραήλ λόγω του πολέμου στη Γάζα, αλλά και των ισραηλινών παρεμβάσεων σε Λίβανο και Συρία και, πολύ περισσότερο, με την προσπάθεια του Τελ Αβίβ να απομακρύνει τη λύση του Παλαιστινιακού, θέλει να δείξει την αφοσίωσή του στο Σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα.
Στο πλαίσιο αυτό, οποιαδήποτε εμπλοκή σε ένα αμυντικό σύμφωνο τριών μεγάλων μουσουλμανικών δυνάμεων, που έχει έντονο το αντιισραηλινό στοιχείο, μάλλον θα περιέπλεκε τις δύσκολες ισορροπίες που επιδιώκει το Κάιρο και θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο με το Ισραήλ.
Αν και οι σχέσεις του Αλ Σίσι με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν είναι σχετικά καλές, ο Αιγύπτιος πρόεδρος βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα ΗΑΕ, τα οποία έχουν προσφέρει σημαντική ανάσα στην αιγυπτιακή οικονομία, ενώ η συνεργασία των δύο χωρών σε περιφερειακά ζητήματα, όπως η Λιβύη, είναι στενή.
Η σύμπραξη σε ένα αμυντικό σχήμα στο οποίο η Σ. Αραβία έχει πρωταγωνιστικό ρόλο θα έβαζε αυτομάτως την Αίγυπτο απέναντι στα ΗΑΕ, κάτι που δεν επιθυμεί ο πρόεδρος Σίσι.
Η Αίγυπτος δεν είναι αντίθετη σε σχήματα και αμυντικές συνεργασίες των αραβικών χωρών —εξάλλου έχει σχετική συμφωνία με το Ριάντ—, όμως δεν θέλει να εμπλακεί σε ένα σχήμα ευρύτερο του ισλαμικού κόσμου, στο οποίο τον πρώτο λόγο έχουν η Σ. Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν.
Ενώ αποφεύγει να γίνει μέλος της Συμφωνίας της Μέκκας, η Αίγυπτος ήταν πρόθυμη να συμμετέχει στο σχήμα που προώθησε το Ριάντ για ναυτικό συνασπισμό για την Ερυθρά Θάλασσα, ο οποίος εδρεύει και τελεί υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, καθώς αυτό αφορά και τα δικά της συμφέροντα και τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας προς το Σουέζ και όχι αποκλειστικά την ασφάλεια της Σ. Αραβίας.
Και ο παράγοντας Ινδία παίζει ρόλο στις επιλογές του Καΐρου. Το Πακιστάν, στρατηγικός αντίπαλος της Ινδίας, συμμετέχει στη Συμφωνία της Μέκκας με την Τουρκία, η οποία είναι επίσης περιφερειακός ανταγωνιστής του Ισραήλ.
Ο πρόεδρος Αλ Σίσι δεν επιθυμεί την ταύτιση της Αιγύπτου με το σχήμα αυτό, που εκ των πραγμάτων θα έφερνε την Αίγυπτο απέναντι στις χώρες που θεωρούν ότι βρίσκονται στο στόχαστρο της Τριμερούς.
Για την Αίγυπτο, παρά το γεγονός ότι ισορροπεί διαρκώς σε μια λεπτή γραμμή, η απόφαση να μην εμπλακεί στο αμυντικό σχήμα της Τριμερούς έχει σχέση και με τη στρατηγική συνεργασία που είχε αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η θεσμική σύμπραξη σε ένα αμυντικό σχήμα που θα περιλαμβάνει την Τουρκία είναι προφανές ότι θα αποδυναμώσει πλήρως και θα υπονομεύσει τη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο, που αποτελούν τις γέφυρες της χώρας με την Ε.Ε. Και αυτό που θα προσέφερε η συμμετοχή στην Τριμερή είναι προφανώς πολύ μικρότερο από τη διατήρηση των σχέσεων με την Ινδία, τα ΗΑΕ, την Ελλάδα, την Κύπρο…
Η Αίγυπτος, λόγω της θέσης της, του μεγέθους της και του παραδοσιακού ρόλου της στον αραβικό-μουσουλμανικό κόσμο, δεν φαίνεται να έχει πολλές επιλογές και, κυρίως, δεν φαίνεται να έχει την πολυτέλεια να διαλέξει στρατόπεδο σε αυτήν τη νέα αναδιάταξη δυνάμεων που γίνεται στην ευρύτερη περιοχή.
Νίκος Μελέτης
15/08/2026
15/08/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου