Υβριδικές επιθέσεις: Στο στόχαστρο της Μόσχας η Ελλάδα

Ρωσικά bots για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών προπαγάνδιζαν θεωρίες συνωμοσίας.
Διαρροή προσωπικών δεδομένων. 

Απόπειρες παραβίασης κρατικών υπολογιστικών υποδομών. 

Η χώρα μας ήδη βρίσκεται στο επίκεντρο του υβριδικού πολέμου της Μόσχας έναντι χωρών του ΝΑΤΟ που υποστηρίζουν την Ουκρανία. 

Πόσο θωρακισμένοι είμαστε και γιατί πρέπει να προετοιμαστούμε για «χτυπήματα» κοντά στις εκλογές. 

Ο επίκουρος καθηγητής Ψηφιακών Διεθνών Σχέσεων-Κυβερνοστρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Αθανάσιος Μποζίνης, μιλά στο Liberal.

Συνέντευξη στον Νίκο Ταμπακόπουλο

Κύριε Μποζίνη βλέπουμε την ρωσική επιθετικότητα κατά χωρών της Ευρώπης και το ΝΑΤΟ να κλιμακώνεται μέσω υβριδικών επιθέσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Γερμανία. Είμαστε και εμείς στόχος;

Εννοείται. Γιατί όλοι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ που στηρίζουν την Ουκρανία είναι στο στόχαστρο. Το μεγάλο ερώτημα αυτήν τη στιγμή με τις υβριδικές επιθέσεις που γίνονται όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά και στην Εσθονία και στις Βαλτικές χώρες είναι τι στάση θα κρατήσουν οι ΗΠΑ.

Ποια η εκτίμησή σας;

Παρατηρώ μια στάση αναμονής γιατί έως σήμερα δεν έχει βγει... η προεδρία να στηρίξει ούτε την Ουκρανία, ούτε τις άλλες χώρες. 

Από την άλλη είμαι πεπεισμένος ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει έρθει σε επικοινωνία με τον Πούτιν, όπως δείχνει άλλωστε η πρόσφατη επίσκεψη του επικεφαλής της CIA στη Μόσχα. Και του έχει γίνει σαφές πως επίθεση κανονική σε άλλο κράτος του ΝΑΤΟ δεν πρέπει να γίνει. 

Πιστεύω, εν ολίγοις ότι ο Πούτιν μέσω των υβριδικών απειλών προσπαθεί να συντηρήσει την ανησυχία στην Ευρώπη για ενδεχόμενο νέο πόλεμο, κάτι που δεν θα γίνει. 

Και δεύτερον ζητήθηκε από τη Μόσχα να μην παράσχει άλλη ενεργειακή ή αμυντική στήριξη στο Ιράν προκειμένου να υπογραφεί συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ. Εν ολίγοις οι ισορροπίες αλλάζουν μέρα με τη μέρα.

Θα ήθελα να επιστρέψουμε στην Ελλάδα. Είμαστε επαρκώς θωρακισμένοι έναντι τέτοιων επιθέσεων. Το ΝΑΤΟ προειδοποιεί για νέες δολιοφθορές δείχνοντας προς τη Μόσχα για διάφορα συμβάντα στην Ευρώπη.

Σε κανένα από αυτά μπορεί να μην είναι η Ρωσία από πίσω. Μπορεί όμως να είναι και σε όλα. 

Τι θέλω να πω: 

Αυτός είναι ο ρόλος του υβριδικού πολέμου. Να μην γνωρίζει ο αμυνόμενος από ποιον επιτίθεται. Σε κάθε περίπτωση όμως είμαστε στο στόχαστρο αυτό μπορούμε να το πούμε με βεβαιότητα. 

Υβδρική απειλή ήταν ο Έβρος, με την κυβέρνηση να ανταποκρίνεται πολύ καλά. Σε επίπεδο κυβερνοεπιθέσεων η χώρα μας έχει κάνει μεγάλα βήματα και είναι πολύ ισχυρή. 

Παρ’ όλα αυτά κανένα κράτος δεν είναι απροσπέλαστο.

Και το θέμα των ρωσικών bots με τα Τέμπη ήταν;

Βεβαίως. Τώρα μιλάμε για παραπληροφόρηση για άλλης μορφής υβριδικού πολέμου, τον γνωσιακό πόλεμο. Είναι ο τρόπος στην ουσία με τον οποίο χρησιμοποιείται η πληροφορία προκειμένου να παρέμβει ο ξένος παράγοντας στον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται οι άνθρωποι. 

Για παράδειγμα μέσω διαδικτύου γίνεται μια πολύ μεγάλη προσπάθεια, μέσω παραπληροφόρησης και υβριδικών ειδών δολιοφθορών, να γίνει αποδεκτό από την κοινή γνώμη ότι η Ελλάδα δεν είναι ασφαλής χώρα και πάει για πτώχευση. Όχι μόνο η Ελλάδα, οποιοδήποτε κράτος. Έτσι ώστε οι πολίτες της χώρας να τραβήξουν τα λεφτά τους. 

Ο γνωσιακός πόλεμος δηλαδή έχει στόχο την διέγερση του θυμικού και επιδρά στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες βλέπουν μια κυβέρνηση ή την ίδια τους τη χώρα.

Άρα χρειάζεται προσοχή και στις επερχόμενες εκλογές;

Σαφέστατα. Εκεί καταλήγουμε. Όσο πλησιάζουν οι εκλογές και πηγαίνουμε σε ένα προεκλογικό κλίμα υπάρχει περίπτωση να συνεχίσουν να αυξάνονται οι επιθέσεις αυτές για να διαμορφώσουν πολιτικό κλίμα. Για οποιοδήποτε θέμα. 

Επομένως χρειάζεται προσοχή κυρίως στα social media.

Μπορεί η αρχή κυβερνοασφάλειας να τα αντιμετωπίσει όλα αυτά;

Το σημαντικότερο, για εμένα, είναι να αντιμετωπίσουμε πιθανές δολιοφθορές. 

Το γεγονός ότι εντοπίστηκε drone ουκρανικής προέλευσης στο Ιόνιο, στο οποίο βρέθηκαν εκρηκτικά, δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο ότι πρόκειται για δολιοφθορά. 

Από την άλλη θεωρώ ότι κάθε πολίτης που εντοπίζει κάποια υβριδική απειλή πρέπει να συνεργάζεται με τις Αρχές. Οι υβριδικές απειλές δεν αφορούν τους πολιτικούς και τα κράτη. Αφορούν εμάς, τους πάντες.

Ποιος ο ρόλος της Τουρκίας;

Αυτό ακριβώς θα έλεγα. Ειδικά για την Ελλάδα απαιτείται προσοχή όταν έχει έναν γείτονα που ανεβάζει τους ρυθμούς πίεσης. 

Προ των ελληνικών εκλογών, εντός του φθινοπώρου, θα υπάρξει νομοσχέδιο (όπως όλα δείχνουν) της Γαλάζιας Πατρίδας. Έτσι η Τουρκία αρχίζει να πιέζει σε όλο το Αιγαίο. 

Η Ελλάδα θα έχει να αντιμετωπίσει τον διεθνή οικονομικό πληθωριστικό πόλεμο και την Τουρκία. Για σκεφτείτε και τις υβριδικές απειλές προεκλογικά…Είναι ένα όχι τόσο απίθανο σενάριο.

Στη Γερμανία σήμερα έχουμε δεύτερο κρούσμα σαμποτάζ σε μονάδα παραγωγής και βεβαίως την ταυτοποίηση δύο υπόπτων για το ρωσικό drone στη Λειψία. Τι σημαίνει αυτή η κλιμάκωση της Ρωσίας με την Ευρώπη;

Θεωρητικά η Ρωσία αρνείται όλες τις κατηγορίες και ο Πούτιν δηλώνει πως δεν βρίσκεται πίσω από αυτές τις ενέργειες. 

Από την άλλη η Ευρώπη έχει θορυβηθεί και είναι η πρώτη φορά που οργανωμένα υπάρχουν πολιτικές ενέργειες κατά της Μόσχας από ευρωπαϊκή κυβέρνηση. 

Οι Γερμανοί έκλεισαν το προξενείο στη Βόννη. 

Σε ανάλογες περιπτώσεις η Ευρώπη είχε σιγήσει. Κάτι που δείχνει την αλλαγή του μοτίβο μετά το συγκεκριμένο περιστατικό στη Λειψία που είχε στόχο ουκρανικό αεροσκάφος.

Είναι σημαντική αυτή η κίνηση της Γερμανίας γιατί αναφερόμαστε σε υβριδικό πόλεμο. Δηλαδή σε πόλεμο δολιοφθοράς, παραπληροφόρησης που δεν έχει έναν νόμιμα δρώντα. Αλλά στην ουσία λειτουργεί μεταξύ ειρήνης και πολέμου χωρίς να είναι γνωστός ο δράσης. 

Αυτήν τη στιγμή ο δράσης κατονομάστηκε και λήφθηκαν αποφάσεις κατά του. Έστω αυτές.

Αθανάσιος Μποζίνης

03/09/2026