«Τι έκανε η Ελλάδα για μένα;»
Το ερώτημα επανέρχεται συνήθως όταν φτάνει η ώρα της Εφορίας, της στρατιωτικής θητείας ή μιας αναμέτρησης με τις γνωστές δυσλειτουργίες του Δημοσίου: γραφειοκρατία, πελατειακή κομματοκρατία, καθυστερήσεις, αυθαιρεσία.
Η απάντηση είναι απλή: πολλά περισσότερα απ’ όσα νομίζει.
Να ξεκαθαρίσω κάτι.
Η πάγια θέση μου υπέρ της χαμηλής φορολογίας —για παράδειγμα, ενός ενιαίου συντελεστή της τάξης του 15%, με ελάχιστες εξαιρέσεις— δεν απορρέει από κάποια διάθεση φοροδιαφυγής ούτε από τη βουλιμία του προσωπικού πλουτισμού.
Απορρέει από δύο πεποιθήσεις.
Η πρώτη είναι οικονομική. Η χαμηλότερη φορολογία αποτελεί κίνητρο για εργασία, αποταμίευση, επενδύσεις και ανάληψη κινδύνου. Όταν το κράτος αφήνει μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος σε εκείνον που το παράγει, η οικονομία συνήθως παράγει περισσότερο πλούτο.
Η δεύτερη είναι ηθική. Η ανταμοιβή ανάλογα με την προσπάθεια, το ταλέντο και το ρίσκο είναι δικαιότερη από τη διαρκή φορολόγηση των παραγωγικών για τη χρηματοδότηση μιας μόνιμης επιδοματικής εξάρτησης. Κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας χρειάζεται. Όταν όμως το δίχτυ μετατρέπεται σε αιώρα, τιμωρεί την προσπάθεια και επιβραβεύει την ακινησία.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια στην υπερφορολόγηση της εργασίας και της μεσαίας τάξης δεν σημαίνει ότι θα βρίζω τη χώρα από το πρωί ως το βράδυ. Με δένουν μαζί της πολύ περισσότερα από μερικές χιλιάδες ευρώ τον χρόνο.
Άλλο να απαιτείς λιγότερους και δικαιότερους φόρους και άλλο να φορτώνεις τον λογαριασμό στον διπλανό...
Η θητεία ως ανάγκη και δικαίωμα
Ούτε τη στρατιωτική θητεία την αντιλαμβάνομαι ως άσκοπη αγγαρεία.
Απορρέει από δύο πεποιθήσεις.
Η πρώτη είναι οικονομική. Η χαμηλότερη φορολογία αποτελεί κίνητρο για εργασία, αποταμίευση, επενδύσεις και ανάληψη κινδύνου. Όταν το κράτος αφήνει μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος σε εκείνον που το παράγει, η οικονομία συνήθως παράγει περισσότερο πλούτο.
Η δεύτερη είναι ηθική. Η ανταμοιβή ανάλογα με την προσπάθεια, το ταλέντο και το ρίσκο είναι δικαιότερη από τη διαρκή φορολόγηση των παραγωγικών για τη χρηματοδότηση μιας μόνιμης επιδοματικής εξάρτησης. Κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας χρειάζεται. Όταν όμως το δίχτυ μετατρέπεται σε αιώρα, τιμωρεί την προσπάθεια και επιβραβεύει την ακινησία.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα παραμένει πρωταθλήτρια στην υπερφορολόγηση της εργασίας και της μεσαίας τάξης δεν σημαίνει ότι θα βρίζω τη χώρα από το πρωί ως το βράδυ. Με δένουν μαζί της πολύ περισσότερα από μερικές χιλιάδες ευρώ τον χρόνο.
Άλλο να απαιτείς λιγότερους και δικαιότερους φόρους και άλλο να φορτώνεις τον λογαριασμό στον διπλανό...
Η θητεία ως ανάγκη και δικαίωμα
Ούτε τη στρατιωτική θητεία την αντιλαμβάνομαι ως άσκοπη αγγαρεία.
Είναι ανάγκη, αλλά και δικαίωμα συνυφασμένο με τη συμμετοχική δημοκρατία.
Είναι σαν να έχουμε κληρονομήσει όλοι μαζί ένα οικόπεδο, το οποίο οι προηγούμενες γενιές απέκτησαν και διατήρησαν με αίμα και κόπο. Μόνο που γύρω του υπάρχουν επίδοξοι καταπατητές.
Στην ιδιωτική ζωή, αν κάποιος καταπατήσει το οικόπεδό σου, προσφεύγεις στα δικαστήρια και, έστω έπειτα από χρόνια, μπορεί να δικαιωθείς. Στην κοινωνία των εθνών δεν υπάρχει παγκόσμιος εισαγγελέας ούτε διεθνής αστυνομία που θα φτάσει εγκαίρως για να επαναφέρει τα σύνορα εκεί όπου βρίσκονταν.
Το διεθνές δίκαιο, η διπλωματία και οι συμμαχίες είναι απαραίτητα. Χωρίς όμως αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ, συχνά μένουν ευχές πάνω σε χαρτί.
Κάποιες χώρες είναι γεωγραφικά τυχερές και δεν αντιμετωπίζουν άμεσες αναθεωρητικές απειλές. Η Ελλάδα δεν ανήκει σε αυτές. Τούτος ο τόπος, εδώ και 2.500 χρόνια, υπήρξε πεδίο εισβολών, κατακτήσεων και ανταγωνισμών: Πέρσες, Ρωμαίοι, Άραβες, Σλάβοι, Φράγκοι και Οθωμανοί πέρασαν από εδώ.
Αν δεν προσέξουμε το οικόπεδό μας, μπορεί να το ξαναχάσουμε.
Η θητεία όμως είναι και δικαίωμα. Ας μην κοροϊδευόμαστε: σε μια κοινωνία, όποιος μονοπωλεί τα όπλα διαθέτει και τη δύναμη να επιβάλει την εξουσία του. Ο πολίτης-οπλίτης συνδέει την άμυνα με το σώμα των πολιτών και υπενθυμίζει ότι ο στρατός ανήκει στην κοινωνία, όχι σε μια κάστα.
Η Ρώμη της Δημοκρατίας στηρίχθηκε σε στρατό πολιτών. Η Ρώμη σαν Αυτοκρατορία πέρασε σταδιακά σε επαγγελματικούς στρατούς, αποκομμένους από το σώμα των πολιτών. Στον Μεσαίωνα κυριάρχησαν οι ιδιωτικοί στρατοί και οι μισθοφόροι. Η Γαλλική Επανάσταση και οι εθνικές επαναστάσεις επανέφεραν στο προσκήνιο τον ένοπλο πολίτη.
Η Ιστορία θυμίζει ότι κανένα αυταρχικό καθεστώς δεν είναι ασφαλές όταν οι στρατιώτες του παύουν να υπακούν τυφλά.
Είναι σαν να έχουμε κληρονομήσει όλοι μαζί ένα οικόπεδο, το οποίο οι προηγούμενες γενιές απέκτησαν και διατήρησαν με αίμα και κόπο. Μόνο που γύρω του υπάρχουν επίδοξοι καταπατητές.
Στην ιδιωτική ζωή, αν κάποιος καταπατήσει το οικόπεδό σου, προσφεύγεις στα δικαστήρια και, έστω έπειτα από χρόνια, μπορεί να δικαιωθείς. Στην κοινωνία των εθνών δεν υπάρχει παγκόσμιος εισαγγελέας ούτε διεθνής αστυνομία που θα φτάσει εγκαίρως για να επαναφέρει τα σύνορα εκεί όπου βρίσκονταν.
Το διεθνές δίκαιο, η διπλωματία και οι συμμαχίες είναι απαραίτητα. Χωρίς όμως αξιόπιστη αποτρεπτική ισχύ, συχνά μένουν ευχές πάνω σε χαρτί.
Κάποιες χώρες είναι γεωγραφικά τυχερές και δεν αντιμετωπίζουν άμεσες αναθεωρητικές απειλές. Η Ελλάδα δεν ανήκει σε αυτές. Τούτος ο τόπος, εδώ και 2.500 χρόνια, υπήρξε πεδίο εισβολών, κατακτήσεων και ανταγωνισμών: Πέρσες, Ρωμαίοι, Άραβες, Σλάβοι, Φράγκοι και Οθωμανοί πέρασαν από εδώ.
Αν δεν προσέξουμε το οικόπεδό μας, μπορεί να το ξαναχάσουμε.
Η θητεία όμως είναι και δικαίωμα. Ας μην κοροϊδευόμαστε: σε μια κοινωνία, όποιος μονοπωλεί τα όπλα διαθέτει και τη δύναμη να επιβάλει την εξουσία του. Ο πολίτης-οπλίτης συνδέει την άμυνα με το σώμα των πολιτών και υπενθυμίζει ότι ο στρατός ανήκει στην κοινωνία, όχι σε μια κάστα.
Η Ρώμη της Δημοκρατίας στηρίχθηκε σε στρατό πολιτών. Η Ρώμη σαν Αυτοκρατορία πέρασε σταδιακά σε επαγγελματικούς στρατούς, αποκομμένους από το σώμα των πολιτών. Στον Μεσαίωνα κυριάρχησαν οι ιδιωτικοί στρατοί και οι μισθοφόροι. Η Γαλλική Επανάσταση και οι εθνικές επαναστάσεις επανέφεραν στο προσκήνιο τον ένοπλο πολίτη.
Η Ιστορία θυμίζει ότι κανένα αυταρχικό καθεστώς δεν είναι ασφαλές όταν οι στρατιώτες του παύουν να υπακούν τυφλά.
Ο τσάρος κατέρρευσε όταν μονάδες του στρατού αρνήθηκαν να καταστείλουν την εξέγερση.
Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων στην Πορτογαλία ξεκίνησε από αξιωματικούς.
Στα καθ’ ημάς, το Κίνημα του Ναυτικού και η ανταρσία του αντιτορπιλικού «Βέλος» έδειξαν ότι αντίσταση στη Χούντα μπορούσε να υπάρξει ακόμη και μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Η λοταρία της γεωγραφίας
Η Ελλάδα δεν είναι παράδεισος, ιδίως για όποιον έχει ζήσει σε προηγμένες δημοκρατίες της Δύσης. Υπάρχουν πιθανότατα 10, 20 ή 30 χώρες που προσφέρουν υψηλότερους μισθούς, αποτελεσματικότερο κράτος, καλύτερα πανεπιστήμια και ευκολότερη επιχειρηματικότητα.
Υπάρχουν όμως πολύ περισσότερες όπου η αφετηρία ενός ανθρώπου είναι χειρότερη.
Η γεωγραφία της γέννησης παραμένει μία από τις μεγαλύτερες λοταρίες της ζωής. Όποιος γεννήθηκε στην Ελλάδα γεννήθηκε σε μια δημοκρατική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σχετικά υψηλό επίπεδο ζωής σε παγκόσμια σύγκριση, ελεύθερες εκλογές, ελευθερία έκφρασης, δημόσια εκπαίδευση και περίθαλψη.
Γεννήθηκε με ένα διαβατήριο που του επιτρέπει να σπουδάσει, να εργαστεί και να εγκατασταθεί από τη Λισαβόνα έως το Ελσίνκι χωρίς να παρακαλά κάποιο προξενείο για άδεια.
Τα θεωρούμε αυτονόητα επειδή τα βρήκαμε έτοιμα.
Δεν είναι.
Αν πριν γεννηθεί κάποιος τραβούσε έναν λαχνό, θα μπορούσε να βρεθεί στην Ελβετία ή στη Δανία. Θα μπορούσε όμως να βρεθεί και στο Αφγανιστάν, στο Σουδάν ή σε μία από τις δεκάδες χώρες όπου η φτώχεια, η βία, η διαφθορά και η απουσία θεσμών καθορίζουν τη ζωή πριν ακόμη αυτή αρχίσει.
Ο ελληνικός λαχνός δεν είναι ο πρώτος αριθμός της κληρωτίδας. Είναι όμως αρκετά ψηλά. Πολύ ψηλότερα από τον λήγοντα όπως πιστεύουν πολλοί.
Το ξεχνάμε επειδή συγκρινόμαστε μονίμως με όσους βρίσκονται ψηλότερα. Βλέπουμε τον μισθό του Γερμανού, το κράτος του Δανού, τις ευκαιρίες του Αμερικανού και τις υποδομές του Ελβετού και καταλήγουμε ότι ζούμε στη χειρότερη χώρα του κόσμου.
Σπάνια κοιτάζουμε προς την άλλη κατεύθυνση.
Η ελευθερία έχει λογαριασμό. Το ίδιο η ευημερία. Το ίδιο και η Δημοκρατία.
Η Ελλάδα απέχει πολύ από το να είναι η καλύτερη χώρα του κόσμου. Το ζητούμενο είναι να την πλησιάσουμε στις 10-20 χώρες που βρίσκονται μπροστά της. Για να συμβεί, χρειάζεται κάτι περισσότερο από απαιτήσεις.
Μια χώρα δεν είναι ξενοδοχείο και ο πολίτης δεν είναι πελάτης που βαθμολογεί το service στο checkout.
Είναι μια σκυταλοδρομία γενεών. Κάτι παραλάβαμε. Κάτι οφείλουμε να προσθέσουμε.
Και κάποτε θα κριθούμε όχι μόνο για το «τι έκανε η Ελλάδα για εμάς», αλλά κυρίως για το:
«Τι Ελλάδα αφήσαμε εμείς σε αυτούς που έρχονται μετά;»
Η λοταρία της γεωγραφίας
Η Ελλάδα δεν είναι παράδεισος, ιδίως για όποιον έχει ζήσει σε προηγμένες δημοκρατίες της Δύσης. Υπάρχουν πιθανότατα 10, 20 ή 30 χώρες που προσφέρουν υψηλότερους μισθούς, αποτελεσματικότερο κράτος, καλύτερα πανεπιστήμια και ευκολότερη επιχειρηματικότητα.
Υπάρχουν όμως πολύ περισσότερες όπου η αφετηρία ενός ανθρώπου είναι χειρότερη.
Η γεωγραφία της γέννησης παραμένει μία από τις μεγαλύτερες λοταρίες της ζωής. Όποιος γεννήθηκε στην Ελλάδα γεννήθηκε σε μια δημοκρατική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σχετικά υψηλό επίπεδο ζωής σε παγκόσμια σύγκριση, ελεύθερες εκλογές, ελευθερία έκφρασης, δημόσια εκπαίδευση και περίθαλψη.
Γεννήθηκε με ένα διαβατήριο που του επιτρέπει να σπουδάσει, να εργαστεί και να εγκατασταθεί από τη Λισαβόνα έως το Ελσίνκι χωρίς να παρακαλά κάποιο προξενείο για άδεια.
Τα θεωρούμε αυτονόητα επειδή τα βρήκαμε έτοιμα.
Δεν είναι.
Αν πριν γεννηθεί κάποιος τραβούσε έναν λαχνό, θα μπορούσε να βρεθεί στην Ελβετία ή στη Δανία. Θα μπορούσε όμως να βρεθεί και στο Αφγανιστάν, στο Σουδάν ή σε μία από τις δεκάδες χώρες όπου η φτώχεια, η βία, η διαφθορά και η απουσία θεσμών καθορίζουν τη ζωή πριν ακόμη αυτή αρχίσει.
Ο ελληνικός λαχνός δεν είναι ο πρώτος αριθμός της κληρωτίδας. Είναι όμως αρκετά ψηλά. Πολύ ψηλότερα από τον λήγοντα όπως πιστεύουν πολλοί.
Το ξεχνάμε επειδή συγκρινόμαστε μονίμως με όσους βρίσκονται ψηλότερα. Βλέπουμε τον μισθό του Γερμανού, το κράτος του Δανού, τις ευκαιρίες του Αμερικανού και τις υποδομές του Ελβετού και καταλήγουμε ότι ζούμε στη χειρότερη χώρα του κόσμου.
Σπάνια κοιτάζουμε προς την άλλη κατεύθυνση.
Η ελευθερία έχει λογαριασμό. Το ίδιο η ευημερία. Το ίδιο και η Δημοκρατία.
Η Ελλάδα απέχει πολύ από το να είναι η καλύτερη χώρα του κόσμου. Το ζητούμενο είναι να την πλησιάσουμε στις 10-20 χώρες που βρίσκονται μπροστά της. Για να συμβεί, χρειάζεται κάτι περισσότερο από απαιτήσεις.
Μια χώρα δεν είναι ξενοδοχείο και ο πολίτης δεν είναι πελάτης που βαθμολογεί το service στο checkout.
Είναι μια σκυταλοδρομία γενεών. Κάτι παραλάβαμε. Κάτι οφείλουμε να προσθέσουμε.
Και κάποτε θα κριθούμε όχι μόνο για το «τι έκανε η Ελλάδα για εμάς», αλλά κυρίως για το:
«Τι Ελλάδα αφήσαμε εμείς σε αυτούς που έρχονται μετά;»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου