Μέσα από μαρτυρίες κορυφαίων Ευρωπαίων και Ελλήνων πρωταγωνιστών, αναδεικνύεται το κλίμα έντασης που επικράτησε τις ημέρες πριν και μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, όταν οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν, οι τράπεζες έκλεισαν, επιβλήθηκαν capital controls και το ενδεχόμενο ενός Grexit έπαψε να αποτελεί θεωρητικό σενάριο.
Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, στενοί συνεργάτες της Άνγκελα Μέρκελ και του Φρανσουά Ολάντ, πρωταγωνιστές των διαπραγματεύσεων στο Eurogroup, μέλη της τότε ελληνικής κυβέρνησης και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από τις Βρυξέλλες και την Αθήνα περιγράφουν μια Ευρώπη βαθιά διχασμένη.
Από τη μία πλευρά βρισκόταν η λογική της αλληλεγγύης και από την άλλη η πίεση για αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ η αντιπαράθεση ανάμεσα στη δημοκρατική νομιμοποίηση και τις οικονομικές απαιτήσεις των πιστωτών οδηγούσε την κρίση στα άκρα...
Ο Τσίπρας ενημέρωσε τηλεφωνικά τη Μέρκελ και τον Ολάντ για το δημοψήφισμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αποκαλύψεις γύρω από την απόφαση για το δημοψήφισμα. Ο τότε σύμβουλος ευρωπαϊκών υποθέσεων του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ, Φιλίπ Λεγκλίζ-Κόστα, εξηγεί ότι ο Αλέξης Τσίπρας επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Γάλλο πρόεδρο και την Άνγκελα Μέρκελ για να τους ενημερώσει για την πρόθεσή του να προχωρήσει σε δημοψήφισμα.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, οι δύο ηγέτες εστίασαν αμέσως στο περιεχόμενο του ερωτήματος και στη στάση που θα τηρούσε ο ίδιος ο Έλληνας πρωθυπουργός, θεωρώντας ότι αυτά τα στοιχεία θα καθόριζαν το αποτέλεσμα. Η σοβαρότητα της κατάστασης οδήγησε Μέρκελ και Ολάντ σε καθημερινή επικοινωνία για τη διαχείριση της κρίσης.
Ο Νικολάους Μάγιερ-Λάντρουτ, τότε σύμβουλος της Γερμανίδας καγκελαρίου για ευρωπαϊκά θέματα, θυμάται την έκπληξη που προκάλεσε η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος. Όπως αναφέρει, η μεγαλύτερη έκπληξη δεν ήταν μόνο η ίδια η απόφαση, αλλά και το γεγονός ότι ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε πως θα τασσόταν κατά μιας συμφωνίας στη διαμόρφωση της οποίας είχε συμμετάσχει.
«Το δημοψήφισμα είναι μια πολύ ριψοκίνδυνη πολιτική. Αυτό που μας εξέπληξε ήταν η ανακοίνωση που της έκανε ότι θα τασσόταν κατά μιας συμφωνίας στην οποία είχε συμμετάσχει», είπε χαρακτηριστικά.
Όταν ρωτήθηκε για την αντίδραση της Μέρκελ, απάντησε ότι η καγκελάριος έλαβε υπόψη την απόφαση, εκφράζοντας δυσαρέσκεια και έκπληξη, αλλά θεωρώντας πως εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχαν πολλά περιθώρια παρέμβασης. «Το έλαβε υπόψιν της και για μας ήταν το τέλος της συζήτησης, τι μπορούσαμε να πούμε; Μπορούμε να εκφράσουμε την έκπληξη και την δυσαρέσκειά μας, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά» είπε.
Γ. Ντάισελμπλουμ: «Είχα θυμώσει για τον λόγο πως δεν ήταν έντιμο απέναντι στον ελληνικό λαό»
Ανάλογο ήταν και το κλίμα στους κόλπους των Ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών. Ο τότε πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, δηλώνει ότι η απόφαση αιφνιδίασε πλήρως τους εταίρους. Όπως υποστηρίζει, δεν υπήρχε συμφωνία προς έγκριση, ενώ εκτιμά ότι η κίνηση θα έπρεπε να είχε συζητηθεί προηγουμένως με τους εταίρους της Ελλάδας. Ο ίδιος παραδέχεται ότι ένιωσε οργή και απογοήτευση, καθώς θεωρούσε πως δημιουργούνταν προσδοκίες για μια καλύτερη συμφωνία, ενώ, κατά την άποψή του, δεν υπήρχε τέτοια δυνατότητα.
Ο Ντάισελμπλουμ όσο και ο Γιούνκερ υποστηρίζουν ότι το ερώτημα του δημοψηφίσματος παραπλάνησε τους πολίτες. Ο πρόεδρος του Eurogroup χαρακτηρίζει το ερώτημα «ψευδές», υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχε συμφωνία προς αποδοχή ή απόρριψη, ενώ ο Γιούνκερ κάνει λόγο για εξαπάτηση του ελληνικού λαού.
«Το ερώτημα ήταν ένα ψέμα. Ήταν αν θέλετε τη συμφωνία ή όχι. Και η συμβουλή μας είναι όχι. Δεν υπήρχε συμφωνία. Ούτε υπήρχε εναλλακτική» λέει ο Ντάισελμπλουμ. «Ήταν σκάνδαλο, ο κόσμος εξαπατήθηκε» συνηγορεί ο Γιούνκερ.
Γιούνκερ: «Ήμουν πολύ θυμωμένος που πήγαινε σε δημοψήφισμα χωρίς να μας το πει, ήταν ανεύθυνο»
Ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν δεν κρύβει επίσης τον θυμό του για τον τρόπο με τον οποίο ανακοινώθηκε η προσφυγή στις κάλπες. Όπως αναφέρει, η απόφαση ελήφθη έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των ευρωπαϊκών θεσμών, γεγονός που προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια τόσο στον ίδιο όσο και στους Μέρκελ και Ολάντ. Κατά την εκτίμησή του, το ζήτημα δεν ήταν αποκλειστικά ελληνικό αλλά αφορούσε ολόκληρη την Ευρώπη.
Λιού: «Αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, σε κάθε χώρα η απάντηση θα είναι όχι»
Στο ντοκιμαντέρ καταγράφεται και η οπτική των ΗΠΑ. Ο τότε υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζακ Λιού, περιγράφει συνομιλία που είχε με τον Αλέξη Τσίπρα λίγο πριν από το δημοψήφισμα. Όπως αναφέρει, ο Έλληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία της δημοκρατικής διαδικασίας στην Ελλάδα, ενώ ο ίδιος δυσκολευόταν να διακρίνει πώς η συγκεκριμένη επιλογή θα μπορούσε να οδηγήσει σε διέξοδο από την κρίση.
«Ήμουν σε ένα αυτοκίνητο τη Νέα Υόρκη και μιλούσα μαζί του. Του είπα δεν το καταλαβαίνω κι εκείνος μου έλεγε "η δημοκρατία είναι πολύ σημαντική στην Ελλάδα και πως πρέπει να αξιοποιήσουμε ένα σύστημα που είναι ελληνικό". Δεν μπορούσαμε να δούμε πώς θα τελείωνε, αφήνοντάς του περισσότερο και όχι λιγότερο χώρο. Γιατί αν ρωτήσεις τον κόσμο να κόψεις τα επιδόματά του, η απάντηση σε κάθε χώρα του κόσμου θα είναι όχι» αφηγείται.
Λαφαζάνης: «Το Υπουργικό Συμβούλιο πάγωσε στο άκουσμα του δημοψηφίσματος»
Την ίδια στιγμή, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης θυμάται ότι τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου «πάγωσαν» όταν άκουσαν την πρόταση για δημοψήφισμα, γεγονός που αποτυπώνει τον αιφνιδιασμό ακόμη και στο εσωτερικό της κυβέρνησης.
Γιούνκερ: «Τηλεφωνούσα τυχαία σε ελληνικές οικογένειες και ρωτούσα πώς ήταν η ζωή τους»
Ξεχωριστή είναι και η προσωπική αναφορά του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στην ελληνική κοινωνία. Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποκαλύπτει ότι επικοινωνούσε τηλεφωνικά με ελληνικές οικογένειες για να πληροφορείται τις συνθήκες διαβίωσής τους, εκφράζοντας τον θαυμασμό του για την αντοχή που επέδειξαν τα πιο ευάλωτα στρώματα της κοινωνίας κατά τη διάρκεια της κρίσης.
«Αυτό που θαύμαζα στην ελληνική περίπτωση ήταν το εντυπωσιακό σθένος του φτωχότερου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας. Και είχα μια ιδιαίτερη ευαισθησία για εκείνους που δεν καταλάβαιναν τι συνέβαινε και δεν είχαν κανέναν πραγματικό υπερασπιστή στην Ευρώπη. Συνήθιζα να επικοινωνώ, περιστασιακά, έτσι απλά, μέσω τηλεφώνου με ελληνικές οικογένειες για να τους ρωτήσω πώς ήταν η ζωή τους. Και δεν πίστευαν πως ήμουν εγώ. Η Ελλάδα ήταν μέρα και νύχτα στο μυαλό μου» ανέφερε μεταξύ άλλων.
Καμμένος και Παππάς μαθαίνουν για το δημοψήφισμα
Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με μαρτυρίες από το εσωτερικό της ελληνικής κυβέρνησης. Ο Πάνος Καμμένος περιγράφει το τηλεφώνημα που δέχθηκε από τον Αλέξη Τσίπρα τα ξημερώματα, αντιλαμβανόμενος από τον τόνο της φωνής του ότι η κατάσταση ήταν εξαιρετικά δύσκολη. «Κατάλαβα από τη φωνή του ότι τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, τον ρώτησα αν ήθελε να πάω, μου λέει "έλα"»., σημείωσε.
Ο Νίκος Παππάς θυμάται τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, όπου ο πρωθυπουργός εξήγησε πως δεν διαφαινόταν βιώσιμη λύση μέσα από τις διαπραγματεύσεις και ότι, κατά την εκτίμησή του, ο ελληνικός λαός έπρεπε να κληθεί να αποφασίσει για την πρόταση που βρισκόταν στο τραπέζι.
«Μας ξυπνάνε το επόμενο πρωί οι άνθρωποι του γραφείο του πρωθυπουργού οι οποίοι συγκάλεσαν σύσκεψη στον 25ο όροφο του ξενοδοχείου. Μας είπε ότι δεν έχουμε καμία δυνατότητα αυτή τη στιγμή να ελπίζουμε σε κάτι βιώσιμο, πρέπει να ερωτηθεί ο ελληνικός λαός με βάση αυτό που έχουμε στα χέρια μας», είπε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου