Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

Το παζάρι της Άγκυρας στη Βεγγάζη και ο αγώνας δρόμου της Αθήνας για το τουρκολιβυκό

Μετά την αποτελεσματική διαχείριση της υπόθεσης επανέναρξης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Κύπρου, 
η Αθήνα στρέφεται στην αντιμετώπιση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, ώστε να μην ατονήσει το κλίμα αποδοκιμασίας και απονομιμοποίησης που προκάλεσε η κύρωσή του από το Λιβυκό Κοινοβούλιο.
Η δυναμική που προσέδωσε στην ελληνική προσπάθεια η κίνηση του Λιβυκού Κοινοβουλίου ήταν κάτι που προφανώς δεν είχαν προβλέψει ούτε η Βεγγάζη ούτε η Άγκυρα. Δεν είναι τυχαίο ότι και η τουρκική πλευρά, εκ των υστέρων, δηλώνει ότι δεν επρόκειτο για δική της πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι, όσα έχει να προσφέρει στην ίδια το Μνημόνιο, τα προσφέρει και χωρίς προηγούμενη κύρωσή του.
Μετά την έναρξη των εργασιών για το καλώδιο GSI, υπήρξε η συνάντηση Γεραπετρίτη - Φιντάν στις Βρυξέλλες, σε μια προσπάθεια να σταλεί το μήνυμα ότι οι δύο χώρες διατηρούν, παρά την ένταση, διαύλους επικοινωνίας. 
Ο Χ. Φιντάν, μιλώντας την Πέμπτη στη συζήτηση του προϋπολογισμού στην Εθνοσυνέλευση, απέφυγε την υψηλών τόνων ρητορική χωρίς να αποφεύγει πάντως τις «προειδοποιήσεις» κάνοντας λόγο για το «όραμα» του Τ. Ερντογαν «…προκειμένου το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος να αποτελούν χώρο σταθερότητας και ευημερίας και όχι πεδίο διενέξεων, ακολουθώντας μια ειλικρινή προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα στον διάλογο και τη συνεργασία…»...

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι «βασικός στόχος στις σχέσεις με την Ελλάδα είναι να προχωρήσουμε με αντίληψη καλής γειτονίας και συνεργασίας. Ωστόσο, θα συνεχίσουμε και την αποφασιστική μας στάση απέναντι σε βήματα που θα έβλαπταν τα εθνικά μας συμφέροντα και τα δικαιώματα των ομογενών μας στη Δυτική Θράκη και τα Δωδεκάνησα», ενώ επέμεινε και πάλι στη λύση των δύο κρατών στην Κύπρο.

Η Τουρκία εκτιμάται ότι, την περίοδο αυτή που διεκδικεί σοβαρά ανταλλάγματα από την Ευρώπη, όπως η αναθεώρηση της Τελωνειακής Ένωσης και η είσοδος στο πρόγραμμα SAFE και στο πρόγραμμα «Made in Europe», δεν θα ρίσκαρε μια κλιμάκωση έναντι της Ελλάδας. Χωρίς αυτό να σημαίνει, φυσικά, ότι εγκαταλείπει στο ελάχιστο την αναθεωρητική πολιτική της.

Η Αθήνα, έχοντας προς το παρόν κλείσει το μέτωπο του GSI, στρέφεται υποχρεωτικά και πάλι στο ζήτημα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, όχι μόνο γιατί πάντοτε παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο πρόκλησης έντασης με αφορμή απόπειρες εφαρμογής του μέσω κοινών δραστηριοτήτων Λιβύης - Τουρκίας επί του πεδίου, αλλά και γιατί οι εξελίξεις στη Λιβύη είναι καταιγιστικές και θα επηρεάσουν, βεβαίως, και τα επόμενα βήματα της χώρας.

Στη Λιβύη, αυτή τη στιγμή, και ενώ βρίσκεται σε πολύ κρίσιμη καμπή η διαδικασία ειρήνευσης και ενοποίησης των θεσμών, έχουν αντιστραφεί οι ρόλοι σε ό,τι αφορά τον ανταγωνισμό για την εδραίωση επιρροής της Τουρκίας και της Αιγύπτου στην κρίσιμη αυτή χώρα της Βόρειας Αφρικής.


Η Τουρκία έχει αποκαταστήσει πλέον στενούς δεσμούς με το καθεστώς Χαφτάρ, με πρωταγωνιστή τον Σαντάμ Χαφτάρ, ο οποίος έριξε τις γέφυρες μεταξύ των δύο πλευρών, οι οποίες είχαν αναμετρηθεί το 2019, όταν με την τουρκική στρατιωτική συμβολή αποκρούστηκε η επέλαση του στρατάρχη Χ. Χαφτάρ εναντίον της Τρίπολης.
Τώρα ο Σαντάμ Χαφτάρ γίνεται δεκτός με τιμές από την τουρκική κυβέρνηση, πραγματοποιώντας επαφές σε υψηλό πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, όπως έγινε και την τελευταία εβδομάδα.
Έτσι, η Τουρκία αποκαθιστά σχέσεις και με τις δύο πλευρές στη Λιβύη, με το επιχείρημα ότι εργάζεται και διευκολύνει την πολιτική προσπάθεια επανένωσης, ενώ ουσιαστικά επιχειρεί να εδραιώσει και να διατηρήσει την ισχυρή επιρροή της και σε μια επανενωμένη Λιβύη.

Οι κινήσεις της Άγκυρας έχουν προκαλέσει συναγερμό στο Κάϊρο, το οποίο έτσι υποχρεώθηκε σε μια στροφή της πολιτικής του, ώστε να συνομιλήσει και να προωθήσει την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων του με τη Δυτική Λιβύη. Σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και της διαίρεσης της χώρας, το Κάιρο είχε υποστηρίξει σθεναρά την Ανατολική Λιβύη και τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαφτάρ και δεν αναγνώριζε την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Αυτό είχε οδηγήσει σε αποξένωσή του από τις διεργασίες που γίνονται για την αποκατάσταση της ενότητας στη χώρα, των οποίων ατύπως ηγούνται τώρα οι ΗΠΑ, με τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Μασάντ Μπούλος. Τις προηγούμενες δύο εβδομάδες υπήρξε εντατική διπλωματική κινητικότητα, με πρωταγωνιστές τον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών Μ. Αμπντελάτι και τον επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών, υποστράτηγο Χασάν Ρασάντ, οι οποίοι επισκέφθηκαν την Τρίπολη και είχαν επαφές με τον πρωθυπουργό Ντμπεϊμπά και άλλους κυβερνητικούς αξιωματούχους, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επίσκεψη του πρωθυπουργού της Τρίπολης, την Πέμπτη, στο Κάιρο, όπου και έγινε δεκτός από τον πρόεδρο Αλ Σίσι, επισφραγίζοντας πλέον την αποκατάσταση των σχέσεων των δύο πλευρών.

Η επαναλειτουργία της αιγυπτιακής πρεσβείας στην Τρίπολη, η συμφωνία για ενεργειακή συνεργασία, είτε με εξαγωγή λιβυκού φυσικού αερίου στους σταθμούς LNG της Αιγύπτου είτε με νέες εξερευνήσεις, αλλά και η αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Αιγύπτιοι στη Λιβύη και οι Λίβυοι στην Αίγυπτο, σφράγισαν αυτή τη διαδικασία επαναπροσέγγισης.


Η Αίγυπτος αντιλαμβάνεται ότι δεν έχει πλέον περιθώριο να χάσει και άλλο χρόνο και δεν μπορεί να ρισκάρει να μείνει εκτός μιας συμφωνίας επανένωσης των θεσμών στη Λιβύη, καθώς πρώτη αυτή θα αντιμετωπίσει όποια προβλήματα προκύψουν στη χώρα, ενώ συγχρόνως είναι ο άμεσος γείτονας που δεν μπορεί να επιτρέψει στη Λιβύη να μετατραπεί σε έναν «δορυφόρο» της Τουρκίας.

Συγχρόνως, όμως, το Κάιρο, με τη ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, κατέστησε σαφές ότι η στάση του έναντι του Τουρκολιβυκού Μνημονίου δεν αλλάζει. Μάλιστα, σε μια προειδοποιητική αναφορά, απέρριψε και τα δύο ακόμη μνημόνια που έχουν υπογραφεί μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης σχετικά με τη συνεργασία στην έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων.

Οι πιέσεις του Καΐρου προς την Τρίπολη φαίνεται να αποδίδουν, καθώς ο ίδιος ο Ντμπεϊμπά δεσμεύθηκε ότι θα αντιμετωπισθούν οι ανησυχίες της Αιγύπτου σε ό,τι αφορά τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, καθώς η Λιβύη, με βάση το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, υιοθετεί μονομερώς γραμμή οριοθέτησης η οποία επικαλύπτει μέρος της αιγυπτιακής ΑΟΖ.


Η Αθήνα, η οποία έχει εξασφαλίσει τη δέσμευση της αιγυπτιακής πλευράς για έναρξη συνομιλιών σχετικά με την οριοθέτηση στο εναπομείναν τμήμα της ΑΟΖ, πρέπει να έχει στραμμένη την προσοχή της και σε αυτές τις διαβουλεύσεις μεταξύ Αιγύπτου και Λιβύης, καθώς εμπλέκονται άμεσα με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Συγχρόνως, πρέπει να επιδιώξει την άμεση επανέναρξη των συνομιλιών που είχαν ξεκινήσει με τη Λιβύη για την οριοθέτηση ΑΟΖ.

Με ισχυρό χαρτί στα χέρια την απόρριψη του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από την ΕΕ και τις χώρες της περιοχής, αλλά και με την αναμενόμενη έναρξη ερευνών στα οικόπεδα νοτιοδυτικά και νοτίως της Κρήτης, η Αθήνα έχει την ευκαιρία να καταφέρει ουσιαστικό πλήγμα στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, πριν επιχειρηθεί από την Τουρκία η δημιουργία τετελεσμένων νοτίως της Κρήτης.

Δεν υπάρχουν σχόλια: