Η Ελλάδα, όμως, ήταν σχεδόν πάντα μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης, τόσο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όσο και μετά τη χρεοκοπία του 2010.
Η μοναδική περίοδος κατά την οποία ξέφυγε από τις τελευταίες θέσεις ήταν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων πέρασαν στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης και οι οικονομίες τους υπέστησαν τις συνέπειες του κομμουνιστικού συστήματος.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όμως, ο κομμουνισμός κατέρρευσε και οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων άρχισαν να αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς.
Τη δεκαετία του ’90, δυστυχώς, η Ελλάδα δεν προχώρησε αρκετά γρήγορα στις ιδιωτικοποιήσεις, στις μεταρρυθμίσεις του Δημοσίου και στο άνοιγμα των αγορών.
Οι μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη δεν ολοκληρώθηκαν, καθώς η οριακής πλειοψηφίας κυβέρνησή του ανατράπηκε μετά την αποχώρηση του Αντώνη Σαμαρά.
Κατά τη δεκαετία 2010-2020 πολλές πρώην κομμουνιστικές χώρες κατάφεραν να ξεπεράσουν την Ελλάδα σε όρους οικονομικής ανάπτυξης. Αυτό ήταν φυσικό: εκείνες συνέχισαν να αναπτύσσονται με υψηλούς ρυθμούς, ενώ η Ελλάδα έχασε περίπου το 25% του ΑΕΠ της και για μια δεκαετία παλινδρομούσε μεταξύ μνημονίων και αντιμνημονιακών αυταπατών.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση Σπράου-Γιαννίτση δεν προχώρησε εξαιτίας των καθολικών αντιδράσεων... τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς. Παράλληλα, η διακυβέρνηση Κώστα Καραμανλή την περίοδο 2004-2009 εκτόξευσε τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος.
Η Ελλάδα χρεοκόπησε το 2010 και μεγάλο μέρος της δημοσιονομικής εκτροπής της προηγούμενης δεκαετίας συνδεόταν με τη διόγκωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Η Ελλάδα θα μπορούσε σήμερα, αντί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ ως προς την αγοραστική δύναμη, να βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Για να είχε συμβεί αυτό, όμως, θα έπρεπε:
- Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη να είχε ολοκληρώσει τις αποκρατικοποιήσεις που τελικά πραγματοποιήθηκαν με καθυστέρηση 10-20 ετών.
- Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 να είχε εφαρμοστεί η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση Σπράου-Γιαννίτση.
- Την περίοδο διακυβέρνησης Καραμανλή (2004-2009) να μην είχαν εκτροχιαστεί οι δημόσιες δαπάνες και να μην είχαν αποδυναμωθεί τα δημόσια έσοδα.
- Την περίοδο 2009-2010 η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου να είχε λάβει εγκαίρως τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέψει τη χρεοκοπία. Με ένα μικρό μέρος των μέτρων που εφαρμόστηκαν αργότερα, η χώρα θα μπορούσε να είχε αποφύγει την κατάρρευση, την απώλεια του 25% του ΑΕΠ και τη δεκαετή καθήλωση.
- Το 2015 να είχαν εφαρμοστεί οι προβλέψεις του λεγόμενου «email Χαρδούβελη» στο πλαίσιο του δεύτερου μνημονίου και να μην είχαν επικρατήσει οι υποσχέσεις περί μονομερούς διαγραφής χρέους και κατάργησης των μνημονίων. Με λίγα λόγια, να είχε αποφευχθεί το τρίτο και πιο επώδυνο μνημόνιο.
Αν είχαν συμβεί όλα τα παραπάνω, η Ελλάδα θα μπορούσε σήμερα να διαθέτει ΑΕΠ ακόμη και διπλάσιο από το σημερινό και να βρίσκεται, από πλευράς αγοραστικής δύναμης, κοντά στη μέση της ευρωπαϊκής κατάταξης αντί για το τέλος της.
Ποιος φταίει λοιπόν για τη φτώχεια μας;
Από την άλλη πλευρά αμφισβητούνται τα θετικά βήματα που κάνει η χώρα τα τελευταία χρόνια γιατί παραμένει ακόμη πολύ χαμηλά σε ό,τι αφορά την αγοραστική δύναμη.
Δεν διαφωνώ πως θα μπορούσε να αναπτύσσεται ταχύτερα. Ο τρόπος είναι απλώς αλλά θα είχε πολιτικό κόστος.
Με λίγα λόγια θα έπρεπε τα χρήματα από την κατανάλωση να ανακατευθυνθούν στην παραγωγή.
- Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη να είχε ολοκληρώσει τις αποκρατικοποιήσεις που τελικά πραγματοποιήθηκαν με καθυστέρηση 10-20 ετών.
- Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 να είχε εφαρμοστεί η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση Σπράου-Γιαννίτση.
- Την περίοδο διακυβέρνησης Καραμανλή (2004-2009) να μην είχαν εκτροχιαστεί οι δημόσιες δαπάνες και να μην είχαν αποδυναμωθεί τα δημόσια έσοδα.
- Την περίοδο 2009-2010 η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου να είχε λάβει εγκαίρως τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέψει τη χρεοκοπία. Με ένα μικρό μέρος των μέτρων που εφαρμόστηκαν αργότερα, η χώρα θα μπορούσε να είχε αποφύγει την κατάρρευση, την απώλεια του 25% του ΑΕΠ και τη δεκαετή καθήλωση.
- Το 2015 να είχαν εφαρμοστεί οι προβλέψεις του λεγόμενου «email Χαρδούβελη» στο πλαίσιο του δεύτερου μνημονίου και να μην είχαν επικρατήσει οι υποσχέσεις περί μονομερούς διαγραφής χρέους και κατάργησης των μνημονίων. Με λίγα λόγια, να είχε αποφευχθεί το τρίτο και πιο επώδυνο μνημόνιο.
Αν είχαν συμβεί όλα τα παραπάνω, η Ελλάδα θα μπορούσε σήμερα να διαθέτει ΑΕΠ ακόμη και διπλάσιο από το σημερινό και να βρίσκεται, από πλευράς αγοραστικής δύναμης, κοντά στη μέση της ευρωπαϊκής κατάταξης αντί για το τέλος της.
Ποιος φταίει λοιπόν για τη φτώχεια μας;
Από την άλλη πλευρά αμφισβητούνται τα θετικά βήματα που κάνει η χώρα τα τελευταία χρόνια γιατί παραμένει ακόμη πολύ χαμηλά σε ό,τι αφορά την αγοραστική δύναμη.
Δεν διαφωνώ πως θα μπορούσε να αναπτύσσεται ταχύτερα. Ο τρόπος είναι απλώς αλλά θα είχε πολιτικό κόστος.
Με λίγα λόγια θα έπρεπε τα χρήματα από την κατανάλωση να ανακατευθυνθούν στην παραγωγή.
Θα έπρεπε δηλαδή να μειωθούν δραστικά οι κρατικές και συνταξιοδοτικές δαπάνες.
Αν η φορολογία και οι ασφαλιστικές εισφορές ήταν χαμηλότερα, οι καθαρές αμοιβές στελεχών και εργαζόμενων θα ήταν υψηλότερες.
Αν ήταν υψηλότερες θα επέστρεφαν οι υψηλής ειδίκευσης νέοι που έφυγαν και οικονομική ανάπτυξη αντί για 2 και 3% που ήταν τα τελευταία χρόνια θα 7 και 8%.
Η Ελλάδα έχει 2,5-3 εκατ. συνταξιούχους που αποτελούν σημαντικό ποσοστό στα 5,2 εκατ. που ψήφισαν στις τελευταίες εκλογές.
Αν ήταν υψηλότερες θα επέστρεφαν οι υψηλής ειδίκευσης νέοι που έφυγαν και οικονομική ανάπτυξη αντί για 2 και 3% που ήταν τα τελευταία χρόνια θα 7 και 8%.
Η Ελλάδα έχει 2,5-3 εκατ. συνταξιούχους που αποτελούν σημαντικό ποσοστό στα 5,2 εκατ. που ψήφισαν στις τελευταίες εκλογές.
Πόσοι από εμάς θα ψήφιζαν π.χ. μείωση των συντάξεων κατά 50% για να αυξηθούν οι μισθοί όσων εργάζονται και να αναπτυχθεί η οικονομία ταχύτερα;
Πόσοι ψήφισαν το Μάνο ή τον Τζήμερο που ζητούσαν ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις; Το δίλημμα δεν είναι Μητσοτάκης ή Μάνος- Τζήμερος- Φιλελεύθερη Συμμαχία αλλά Μητσοτάκης ή Τσίπρας και λοιπές δυνάμεις της χρεοκοπίας…
Πόσοι ψήφισαν το Μάνο ή τον Τζήμερο που ζητούσαν ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις; Το δίλημμα δεν είναι Μητσοτάκης ή Μάνος- Τζήμερος- Φιλελεύθερη Συμμαχία αλλά Μητσοτάκης ή Τσίπρας και λοιπές δυνάμεις της χρεοκοπίας…
Κώστας Στούπας
17/06/2026
17/06/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου