εξηγεί σε συνέντευξή o καθηγητής ενεργειακής πολιτικής και Senior Fellow στο Atlantic Council, Τσαρλς Έλληνας.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση των ερευνών ανατολικά της Κάσου, χωρίς τουρκική παρεμπόδιση, θα αποτελέσει την πραγματική δοκιμασία για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση των ερευνών ανατολικά της Κάσου, χωρίς τουρκική παρεμπόδιση, θα αποτελέσει την πραγματική δοκιμασία για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.
Η έκδοση της NAVTEX, τονίζει, ότι σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις διπλωματικές δηλώσεις σε συγκεκριμένες ενέργειες, με την επιτυχία να κρίνεται πλέον στη θάλασσα.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η Άγκυρα έχει λόγους να αποφύγει το πολιτικό κόστος παρεμπόδισης ενός ευρωπαϊκού έργου με γαλλική συμμετοχή και αμερικανική υποστήριξη.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η Άγκυρα έχει λόγους να αποφύγει το πολιτικό κόστος παρεμπόδισης ενός ευρωπαϊκού έργου με γαλλική συμμετοχή και αμερικανική υποστήριξη.
Η αντι-NAVTEX και οι δημόσιες διαμαρτυρίες, κατά την ανάλυσή του, εξυπηρετούν και εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.
Παράλληλα, θεωρεί ότι ο τουρκικός στόχος υπερβαίνει τη συγκεκριμένη διασύνδεση, καθώς αφορά την επιβολή της αντίληψης ότι σημαντικές δραστηριότητες στις διεκδικούμενες περιοχές προϋποθέτουν τη συναίνεση της Άγκυρας.
Παράλληλα, θεωρεί ότι ο τουρκικός στόχος υπερβαίνει τη συγκεκριμένη διασύνδεση, καθώς αφορά την επιβολή της αντίληψης ότι σημαντικές δραστηριότητες στις διεκδικούμενες περιοχές προϋποθέτουν τη συναίνεση της Άγκυρας.
Προειδοποιεί, συνεπώς, ότι οποιαδήποτε επιχειρησιακή ενημέρωση πρέπει να αποκλείει ερμηνείες περί αιτήματος αδειοδότησης ή αναγνώρισης τουρκικής δικαιοδοσίας.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου...
Η έκδοση της NAVTEX βάζει σε τροχιά υλοποίησης το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου. Τι θα κριθεί με την επιστροφή του ερευνητικού πλοίου στην περιοχή της Κάσου και ποια θα θεωρούσατε ουσιαστική πρόοδο για την ελληνική πλευρά;
Η έκδοση της NAVTEX αποτελεί σημαντική εξέλιξη, γιατί η Ελλάδα περνά από τις διπλωματικές δηλώσεις σε συγκεκριμένες ενέργειες. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η διεξαγωγή των ερευνών ανατολικά της Κάσου, όπου η Τουρκία είχε προκαλέσει προβλήματα το 2024.
Ουσιαστική πρόοδος θα είναι να πραγματοποιηθούν και να ολοκληρωθούν οι προγραμματισμένες έρευνες χωρίς τουρκική παρεμπόδιση, με βάση τις άδειες των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών.
Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος. Οι τελευταίες εξελίξεις, ιδιαίτερα οι δηλώσεις Φιντάν στην Καθημερινή, δημιουργούν προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση.
Η αλληλουχία αυτών των εξελίξεων, και ανεπίσημες δηλώσεις από τουρκικές πηγές, ενισχύουν την υπόθεση ότι πραγματοποιήθηκαν διπλωματικές επαφές για να αποτραπεί νέα κρίση.
Υπάρχει και μια άλλη σημαντική διάσταση: η Άγκυρα ενδέχεται να επιδιώκει να διατηρήσει τις διεκδικήσεις της, αλλά και να αποφύγει το πολιτικό κόστος μιας νέας παρεμπόδισης ενός ευρωπαϊκού έργου με γαλλική συμμετοχή και αμερικανική υποστήριξη.
Οι τελευταίες εξελίξεις δικαιολογούν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες για τον GSI θα ξεκινήσουν και θα μπορέσουν να προχωρήσουν χωρίς ουσιαστική τουρκική παρεμπόδιση. Η έκδοση των NAVTEX και οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν αποτελούν θετικές ενδείξεις. Ωστόσο, η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της και η πραγματική δοκιμασία θα είναι η απρόσκοπτη διεξαγωγή των ερευνών, ιδιαίτερα ανατολικά της Κάσου. Η αισιοδοξία είναι δικαιολογημένη, αλλά η επιτυχία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις διεκδικήσεις της στην περιοχή. Ποιος είναι ο βασικός της στόχος και πόσο πιθανό θεωρείτε να περάσει από τη διπλωματική αμφισβήτηση στην παρεμπόδιση των ερευνών;
Ο στόχος της Τουρκίας υπερβαίνει τον GSI. Επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη ότι οποιαδήποτε σημαντική δραστηριότητα σε περιοχές που διεκδικεί απαιτεί τη δική της συμμετοχή ή έγκριση.
Αυτό εντάσσεται στη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και συνδέεται άμεσα με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Ωστόσο, η μέχρι τώρα αντίδρασή της ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη. Η αντι-NAVTEX και οι δημόσιες διαμαρτυρίες εξυπηρετούν και την ανάγκη εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης, χωρίς να σημαίνουν απαραίτητα πρόθεση κλιμάκωσης.
Η δήλωση Φιντάν ότι «όλα είναι φυσιολογικά» είναι ενθαρρυντική.
Εκτιμώ ότι η Τουρκία έχει λόγους να αποφύγει νέα παρεμπόδιση, ιδιαίτερα λόγω της γαλλικής συμμετοχής και της αμερικανικής υποστήριξης. Δεν μπορεί, όμως, να αποκλειστεί.
τουρκική αντίδραση μέχρι στιγμής φαίνεται να ακολουθεί ένα προβλέψιμο μοτίβο: έντονη δημόσια αμφισβήτηση, αλλά αποφυγή επιχειρησιακής κλιμάκωσης.
Φοβάστε το ενδεχόμενο ενός θερμού επεισοδίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας; Ποιοι παράγοντες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση και πόσο αποτελεσματικοί είναι σήμερα οι δίαυλοι επικοινωνίας;
Δεν θεωρώ ένα θερμό επεισόδιο το πιθανότερο ενδεχόμενο.
Η Τουρκία μπορεί να διατηρήσει τις διεκδικήσεις της μέσω διπλωματικών διαμαρτυριών, αντι-NAVTEX και ναυτικής επιτήρησης, χωρίς να προχωρήσει σε φυσική παρεμπόδιση.
Ο κίνδυνος θα αυξανόταν εάν τουρκικά πολεμικά πλοία επιχειρούσαν να εμποδίσουν τις έρευνες ή δημιουργούσαν επικίνδυνες συνθήκες για το ερευνητικό σκάφος.
Οι ελληνοτουρκικοί δίαυλοι επικοινωνίας και η αμερικανική διπλωματική εμπλοκή μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή μιας τέτοιας εξέλιξης. Δεν αποτελούν, όμως, εγγύηση.
Το σημαντικό είναι να αποφευχθούν παρεξηγήσεις και ανεξέλεγκτες κινήσεις, χωρίς η Ελλάδα να υποχωρήσει από την άσκηση των νόμιμων δικαιωμάτων της.
Πώς μπορεί η Ελλάδα να διασφαλίσει την υλοποίηση ενεργειακών έργων χωρίς κάθε νέο έργο να μετατρέπεται σε πεδίο ελληνοτουρκικής διαπραγμάτευσης;
Η Ελλάδα πρέπει να διαχωρίσει τη νόμιμη επιχειρησιακή επικοινωνία από την αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.
Η ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας δεν ισοδυναμεί με αίτηση άδειας. Δεν πρέπει να δημιουργηθεί προηγούμενο σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία αποκτά δικαίωμα έγκρισης έργων σε περιοχές που αμφισβητεί.
Παράλληλα, χρειάζεται στενότερος συντονισμός με την Κύπρο, την Αίγυπτο, τη Γαλλία, την ΕΕ και τις ΗΠΑ.
Θεωρώ επίσης ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να επανεξετάσουν σοβαρά τη δυνατότητα μερικής οριοθέτησης των ΑΟΖ τους, σε συντονισμό με την Αίγυπτο, όπως η Ελλάδα έκανε με την Αίγυπτο το 2020.
Η συνεχής αναβολή αποφάσεων για να μην προκληθεί η Τουρκία δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική.
Η Γαλλία έχει πλέον άμεσο επενδυτικό ενδιαφέρον στο έργο, ενώ η διασύνδεση διαθέτει ευρωπαϊκή στήριξη. Πόσο ενισχύουν αυτοί οι παράγοντες τη θέση Αθήνας και Λευκωσίας και ποια στάση θα έπρεπε να αναμένουν από Παρίσι και Βρυξέλλες;
Η συμμετοχή της γαλλικής Meridiam, με συμφωνία απόκτησης πλειοψηφικού ποσοστού 66%, και ο κατασκευαστικός ρόλος της Nexans προσδίδουν στο έργο σημαντική γαλλική οικονομική διάσταση.
Παράλληλα, ο GSI είναι ευρωπαϊκό έργο, με εγκεκριμένη επιχορήγηση €657 εκατομμυρίων.
Αυτά ενισχύουν τη θέση Ελλάδας και Κύπρου, αλλά δεν συνιστούν αυτόματες εγγυήσεις ασφάλειας.
Σε περίπτωση παρεμπόδισης, θα ανέμενα άμεση και συντονισμένη διπλωματική παρέμβαση από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες, με σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα.
Η ΕΕ πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να προστατεύσει στην πράξη ένα στρατηγικό ευρωπαϊκό έργο και τα δικαιώματα των κρατών μελών της, όχι απλώς να εκδίδει ανακοινώσεις καταδίκης.
Τι σημαίνει για τις ελληνικές θέσεις η συνέχιση των ερευνών στη συγκεκριμένη διαδρομή; Ποια είναι η βαρύτητα της υλοποίησης του έργου απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο;
Η απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών θα έχει μεγάλη πολιτική και γεωστρατηγική σημασία.
Θα δείξει ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά της χωρίς να αποδέχεται τις τουρκικές διεκδικήσεις ως περιορισμό των δραστηριοτήτων της.
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο υπογράφηκε το 2019. Η πρόσφατη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή ενισχύει πολιτικά την Τουρκία, αλλά δεν δημιουργεί νόμιμα δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών. Η ΕΕ και η Αίγυπτος το έχουν απορρίψει κατηγορηματικά, όπως και όλες οι άλλες χώρες. Καμία χώρα δεν το έχει υποστηρίξει. Όσο αφορά το μνημόνιο η Τουρκία παραμένει απομονωμένη.
Η ολοκλήρωση των ερευνών δεν θα ακυρώσει νομικά τις τουρκικές διεκδικήσεις. Θα αποδυναμώσει, όμως, την προσπάθεια της Άγκυρας να τις μετατρέψει σε πραγματικό έλεγχο μέσω παρεμπόδισης.
Οι τελευταίες πληροφορίες από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης ενισχύουν την εκτίμηση ότι η Άγκυρα επιδιώκει μια διπλωματική διέξοδο, χωρίς να εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η γραπτή ενημέρωση που φέρεται να συζητείται με τη Γαλλία. Η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να την παρουσιάσει ως αίτημα άδειας.
Η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε επιχειρησιακή επικοινωνία δεν συνεπάγεται αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας. Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος ότι οι έρευνες θα προχωρήσουν, αλλά δεν πρέπει να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα επιτρέπει στην Τουρκία να απαιτεί την έγκρισή της για μελλοντικά έργα.
Συμπερασματικά, η μέχρι τώρα τουρκική αντίδραση κινείται σε γενικές γραμμές εντός των αναμενόμενων ορίων. Η Άγκυρα προχώρησε στις απαραίτητες για την εσωτερική της κοινή γνώμη δηλώσεις και αντιδράσεις, διατηρώντας τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της, αλλά μέχρι στιγμής απέφυγε ενέργειες που θα οδηγούσαν σε ουσιαστική κλιμάκωση.
Οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν ενισχύουν τη συγκρατημένη αισιοδοξία ότι οι έρευνες για τον GSI θα προχωρήσουν χωρίς σοβαρή παρεμπόδιση. Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, θα έρθει όταν το ερευνητικό πλοίο δραστηριοποιηθεί στις επίμαχες περιοχές.
Ο GSI έχει πλέον σημασία πολύ μεγαλύτερη από ένα ηλεκτρικό καλώδιο.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου...
Η έκδοση της NAVTEX βάζει σε τροχιά υλοποίησης το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου. Τι θα κριθεί με την επιστροφή του ερευνητικού πλοίου στην περιοχή της Κάσου και ποια θα θεωρούσατε ουσιαστική πρόοδο για την ελληνική πλευρά;
Η έκδοση της NAVTEX αποτελεί σημαντική εξέλιξη, γιατί η Ελλάδα περνά από τις διπλωματικές δηλώσεις σε συγκεκριμένες ενέργειες. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η διεξαγωγή των ερευνών ανατολικά της Κάσου, όπου η Τουρκία είχε προκαλέσει προβλήματα το 2024.
Ουσιαστική πρόοδος θα είναι να πραγματοποιηθούν και να ολοκληρωθούν οι προγραμματισμένες έρευνες χωρίς τουρκική παρεμπόδιση, με βάση τις άδειες των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών.
Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος. Οι τελευταίες εξελίξεις, ιδιαίτερα οι δηλώσεις Φιντάν στην Καθημερινή, δημιουργούν προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση.
Η αλληλουχία αυτών των εξελίξεων, και ανεπίσημες δηλώσεις από τουρκικές πηγές, ενισχύουν την υπόθεση ότι πραγματοποιήθηκαν διπλωματικές επαφές για να αποτραπεί νέα κρίση.
Υπάρχει και μια άλλη σημαντική διάσταση: η Άγκυρα ενδέχεται να επιδιώκει να διατηρήσει τις διεκδικήσεις της, αλλά και να αποφύγει το πολιτικό κόστος μιας νέας παρεμπόδισης ενός ευρωπαϊκού έργου με γαλλική συμμετοχή και αμερικανική υποστήριξη.
Οι τελευταίες εξελίξεις δικαιολογούν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι οι υποθαλάσσιες έρευνες για τον GSI θα ξεκινήσουν και θα μπορέσουν να προχωρήσουν χωρίς ουσιαστική τουρκική παρεμπόδιση. Η έκδοση των NAVTEX και οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν αποτελούν θετικές ενδείξεις. Ωστόσο, η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της και η πραγματική δοκιμασία θα είναι η απρόσκοπτη διεξαγωγή των ερευνών, ιδιαίτερα ανατολικά της Κάσου. Η αισιοδοξία είναι δικαιολογημένη, αλλά η επιτυχία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις διεκδικήσεις της στην περιοχή. Ποιος είναι ο βασικός της στόχος και πόσο πιθανό θεωρείτε να περάσει από τη διπλωματική αμφισβήτηση στην παρεμπόδιση των ερευνών;
Ο στόχος της Τουρκίας υπερβαίνει τον GSI. Επιδιώκει να επιβάλει την αντίληψη ότι οποιαδήποτε σημαντική δραστηριότητα σε περιοχές που διεκδικεί απαιτεί τη δική της συμμετοχή ή έγκριση.
Αυτό εντάσσεται στη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και συνδέεται άμεσα με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Ωστόσο, η μέχρι τώρα αντίδρασή της ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη. Η αντι-NAVTEX και οι δημόσιες διαμαρτυρίες εξυπηρετούν και την ανάγκη εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης, χωρίς να σημαίνουν απαραίτητα πρόθεση κλιμάκωσης.
Η δήλωση Φιντάν ότι «όλα είναι φυσιολογικά» είναι ενθαρρυντική.
Εκτιμώ ότι η Τουρκία έχει λόγους να αποφύγει νέα παρεμπόδιση, ιδιαίτερα λόγω της γαλλικής συμμετοχής και της αμερικανικής υποστήριξης. Δεν μπορεί, όμως, να αποκλειστεί.
τουρκική αντίδραση μέχρι στιγμής φαίνεται να ακολουθεί ένα προβλέψιμο μοτίβο: έντονη δημόσια αμφισβήτηση, αλλά αποφυγή επιχειρησιακής κλιμάκωσης.
Φοβάστε το ενδεχόμενο ενός θερμού επεισοδίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας; Ποιοι παράγοντες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση και πόσο αποτελεσματικοί είναι σήμερα οι δίαυλοι επικοινωνίας;
Δεν θεωρώ ένα θερμό επεισόδιο το πιθανότερο ενδεχόμενο.
Η Τουρκία μπορεί να διατηρήσει τις διεκδικήσεις της μέσω διπλωματικών διαμαρτυριών, αντι-NAVTEX και ναυτικής επιτήρησης, χωρίς να προχωρήσει σε φυσική παρεμπόδιση.
Ο κίνδυνος θα αυξανόταν εάν τουρκικά πολεμικά πλοία επιχειρούσαν να εμποδίσουν τις έρευνες ή δημιουργούσαν επικίνδυνες συνθήκες για το ερευνητικό σκάφος.
Οι ελληνοτουρκικοί δίαυλοι επικοινωνίας και η αμερικανική διπλωματική εμπλοκή μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή μιας τέτοιας εξέλιξης. Δεν αποτελούν, όμως, εγγύηση.
Το σημαντικό είναι να αποφευχθούν παρεξηγήσεις και ανεξέλεγκτες κινήσεις, χωρίς η Ελλάδα να υποχωρήσει από την άσκηση των νόμιμων δικαιωμάτων της.
Πώς μπορεί η Ελλάδα να διασφαλίσει την υλοποίηση ενεργειακών έργων χωρίς κάθε νέο έργο να μετατρέπεται σε πεδίο ελληνοτουρκικής διαπραγμάτευσης;
Η Ελλάδα πρέπει να διαχωρίσει τη νόμιμη επιχειρησιακή επικοινωνία από την αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.
Η ενημέρωση για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας δεν ισοδυναμεί με αίτηση άδειας. Δεν πρέπει να δημιουργηθεί προηγούμενο σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία αποκτά δικαίωμα έγκρισης έργων σε περιοχές που αμφισβητεί.
Παράλληλα, χρειάζεται στενότερος συντονισμός με την Κύπρο, την Αίγυπτο, τη Γαλλία, την ΕΕ και τις ΗΠΑ.
Θεωρώ επίσης ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να επανεξετάσουν σοβαρά τη δυνατότητα μερικής οριοθέτησης των ΑΟΖ τους, σε συντονισμό με την Αίγυπτο, όπως η Ελλάδα έκανε με την Αίγυπτο το 2020.
Η συνεχής αναβολή αποφάσεων για να μην προκληθεί η Τουρκία δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική.
Η Γαλλία έχει πλέον άμεσο επενδυτικό ενδιαφέρον στο έργο, ενώ η διασύνδεση διαθέτει ευρωπαϊκή στήριξη. Πόσο ενισχύουν αυτοί οι παράγοντες τη θέση Αθήνας και Λευκωσίας και ποια στάση θα έπρεπε να αναμένουν από Παρίσι και Βρυξέλλες;
Η συμμετοχή της γαλλικής Meridiam, με συμφωνία απόκτησης πλειοψηφικού ποσοστού 66%, και ο κατασκευαστικός ρόλος της Nexans προσδίδουν στο έργο σημαντική γαλλική οικονομική διάσταση.
Παράλληλα, ο GSI είναι ευρωπαϊκό έργο, με εγκεκριμένη επιχορήγηση €657 εκατομμυρίων.
Αυτά ενισχύουν τη θέση Ελλάδας και Κύπρου, αλλά δεν συνιστούν αυτόματες εγγυήσεις ασφάλειας.
Σε περίπτωση παρεμπόδισης, θα ανέμενα άμεση και συντονισμένη διπλωματική παρέμβαση από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες, με σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα.
Η ΕΕ πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να προστατεύσει στην πράξη ένα στρατηγικό ευρωπαϊκό έργο και τα δικαιώματα των κρατών μελών της, όχι απλώς να εκδίδει ανακοινώσεις καταδίκης.
Τι σημαίνει για τις ελληνικές θέσεις η συνέχιση των ερευνών στη συγκεκριμένη διαδρομή; Ποια είναι η βαρύτητα της υλοποίησης του έργου απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο;
Η απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών θα έχει μεγάλη πολιτική και γεωστρατηγική σημασία.
Θα δείξει ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά της χωρίς να αποδέχεται τις τουρκικές διεκδικήσεις ως περιορισμό των δραστηριοτήτων της.
Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο υπογράφηκε το 2019. Η πρόσφατη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή ενισχύει πολιτικά την Τουρκία, αλλά δεν δημιουργεί νόμιμα δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών. Η ΕΕ και η Αίγυπτος το έχουν απορρίψει κατηγορηματικά, όπως και όλες οι άλλες χώρες. Καμία χώρα δεν το έχει υποστηρίξει. Όσο αφορά το μνημόνιο η Τουρκία παραμένει απομονωμένη.
Η ολοκλήρωση των ερευνών δεν θα ακυρώσει νομικά τις τουρκικές διεκδικήσεις. Θα αποδυναμώσει, όμως, την προσπάθεια της Άγκυρας να τις μετατρέψει σε πραγματικό έλεγχο μέσω παρεμπόδισης.
Οι τελευταίες πληροφορίες από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης ενισχύουν την εκτίμηση ότι η Άγκυρα επιδιώκει μια διπλωματική διέξοδο, χωρίς να εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η γραπτή ενημέρωση που φέρεται να συζητείται με τη Γαλλία. Η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να την παρουσιάσει ως αίτημα άδειας.
Η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε επιχειρησιακή επικοινωνία δεν συνεπάγεται αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας. Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος ότι οι έρευνες θα προχωρήσουν, αλλά δεν πρέπει να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα επιτρέπει στην Τουρκία να απαιτεί την έγκρισή της για μελλοντικά έργα.
Συμπερασματικά, η μέχρι τώρα τουρκική αντίδραση κινείται σε γενικές γραμμές εντός των αναμενόμενων ορίων. Η Άγκυρα προχώρησε στις απαραίτητες για την εσωτερική της κοινή γνώμη δηλώσεις και αντιδράσεις, διατηρώντας τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της, αλλά μέχρι στιγμής απέφυγε ενέργειες που θα οδηγούσαν σε ουσιαστική κλιμάκωση.
Οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν ενισχύουν τη συγκρατημένη αισιοδοξία ότι οι έρευνες για τον GSI θα προχωρήσουν χωρίς σοβαρή παρεμπόδιση. Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, θα έρθει όταν το ερευνητικό πλοίο δραστηριοποιηθεί στις επίμαχες περιοχές.
Ο GSI έχει πλέον σημασία πολύ μεγαλύτερη από ένα ηλεκτρικό καλώδιο.
Αποτελεί δοκιμασία για την άσκηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου και για την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τσαρλς Έλληνας
08/11/2026
08/11/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου