Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης...
Ο πρωθυπουργός κατήγγειλε στα Ηνωμένα Έθνη το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο, για να ακολουθήσει ευθεία ελληνοτουρκική αντιπαράθεση σε επίπεδο μονίμων αντιπροσώπων, ενόσω η Άγκυρα έχει επιδοθεί στην επιχείρηση «νομιμοποίησής» του μέσω της προσέλκυσης της Αιγύπτου σε συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, με δέλεαρ περισσότερη θάλασσα και αμυντική συνεργασία. Κύριε Λιάκουρα, δώστε μας τη μεγάλη εικόνα γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και εξηγήστε μας τι επιτυγχάνει, από νομική άποψη, η διαρκής ελληνική διαμαρτυρία.
Κατ’ αρχάς, η πρόσφατη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το εδρεύων στη Βεγγάζη Κοινοβούλιο, που εκπροσωπεί την ανατολική Λιβύη, δεν σημαίνει τίποτα περισσότερο από το ότι υπήρξε η αποδοχή του από το σύνολο της Λιβύης και είναι προάγγελος μιας ενοποίησης της χώρας. Δεν προσθέτει απολύτως τίποτα στο ήδη υπάρχον τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο είχε επικυρωθεί από το Προεδρικό Συμβούλιο, υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να τεθεί σε ισχύ.
Ένα τέτοιο μνημόνιο, το οποίο περιλαμβάνει παράνομη οριοθέτηση, δεν μπορεί να έχει ισχύ πέραν των δύο μερών που το υπέγραψαν και στη συνέχεια το επικύρωσαν. Συνεπώς, ισχύει ό,τι ίσχυε: δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα. Το μόνο που υπάρχει είναι ένα πολιτικό πρόσημο το οποίο προσπάθησε να επιβάλει η Τουρκία, διότι θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο επισημοποιείται το μνημόνιο και αίρεται κάθε αμφιβολία για την εσωτερική νομιμοποίησή του - πάντα κατά τη δική της οπτική βεβαίως.
Εμείς, ένεκα αυτού του γεγονότος, σαφώς το καταγγέλλουμε, όπως εξ αρχής το καταγγέλλουμε - και όχι μόνο επειδή δεν τηρήθηκαν οι εσωτερικές νομικές διαδικασίες. Οι οποίες εσωτερικές διαδικασίες εκ των υστέρων μπορεί να τηρήθηκαν, αν και πάλι με έναν προβληματικό τρόπο. Το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης δεν έχει ανανεωθεί από το 2014. Μιλάμε, δηλαδή, για ένα Κοινοβούλιο που παραπέμπει στις λογικές και τις πρακτικές αυταρχικών, ολοκληρωτικών καθεστώτων. Πέραν αυτού, όμως, η ίδια η οριοθέτηση είναι παράνομη. Επομένως, οι τελευταίες εξελίξεις δεν προσφέρουν κάτι πέραν από μία ακόμη αναμόχλευση του τουρκολιβυκού μνημονίου, η οποία όμως πρέπει κάθε φορά να αντιμετωπίζεται με την αντίστοιχη ελληνική διαμαρτυρία.
Η οριοθέτηση που επιχειρείται να επιβληθεί ως μια συμφωνία μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, πρόκειται καταφανώς για μια παράνομη πράξη. Διότι, για να μπορέσει η Τουρκία να φτάσει στη Λιβύη, πρέπει οπωσδήποτε να προσπεράσει την προβολή των ακτών των νησιών μας, της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης. Ακόμη και μερική επήρεια να έχουν αυτά τα νησιά, είναι αρκετή ώστε να εμποδίζει την Τουρκία να φτάσει τη Λιβύη. Διότι η προβολή των ακτών των νησιών συναντά την προβολή των τουρκικών ακτών και εκεί έπρεπε να σταματήσει η Τουρκία και να προχωρήσει σε οριοθέτηση με την Ελλάδα. Δεν το έκανε, διότι χρησιμοποιεί το πάγιο επιχείρημά της, το οποίο είναι εντελώς παράνομο, ότι τα νησιά δεν δικαιούνται υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Έτσι, έφτασε να προχωρήσει σε μια οριοθέτηση με τη Λιβύη. Και η οριοθέτηση αυτή ήταν προϊόν συναλλαγής. Όταν οι Λίβυοι της Τρίπολης βρέθηκαν σε πολύ μεγάλη ανάγκη, επειδή δέχονταν τις επιθέσεις του στρατάρχη Χαφτάρ, απευθύνθηκαν στην Τουρκία και ζήτησαν βοήθεια. Η Τουρκία φυσικά προθυμοποιήθηκε να τους βοηθήσει, υπό έναν όρο: να υπάρξει ένα μνημόνιο οριοθέτησης με το οποίο ο Ερντογάν ήθελε να απομονώσει τα ελληνικά νησιά και να τα αποκλείσει από τη διεκδίκηση των νόμιμων δικαιωμάτων τους στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ στη Μεσόγειο.
Πρέπει να γνωρίζουμε ότι το μνημόνιο αυτό επιβλήθηκε στη Λιβύη. Οι Λίβυοι δεν είχαν πολλά περιθώρια να πουν «ναι» ή «όχι». Διότι, εάν έλεγαν «όχι» και ζητούσαν χρόνο να το εξετάσουν, οι επιθέσεις του Χαφτάρ θα συνεχίζονταν και οι Λίβυοι της Τρίπολης θα παρέμεναν απολύτως ευάλωτοι, όπως ήταν τότε απέναντι στις επιθέσεις από την ανατολική Λιβύη. Έτσι προέκυψε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο και μόνο από το γεγονός ότι επιβλήθηκε χωρίς να υπάρχει ελεύθερη βούληση της λιβυκής πλευράς, είναι παράνομο.
Κάθε φορά, λοιπόν, που υπάρχει οποιαδήποτε δήλωση αξιωματούχων είτε της Λιβύης είτε της Άγκυρας για το παράνομο αυτό μνημόνιο, πρέπει πάντοτε να υπάρχει αντίδραση ή διαμαρτυρία από τη δική μας πλευρά και, βεβαίως, και από την πλευρά των Αιγυπτίων. Διότι με τη διαμαρτυρία που έκανε το 2019 η Ελλάδα, και την οποία επαναλαμβάνει κάθε φορά που υπάρχει μια νέα δήλωση από αξιωματούχους των δύο χωρών, αφαιρεί την ισχύ του μνημονίου έναντι οποιουδήποτε άλλου κράτους - και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπογραμμίζεται.
Ως προς την παρέμβαση του πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη: Η Ελλάδα τη δεδομένη στιγμή διατελεί μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και ασκεί επίσης την προεδρία του Οργάνου. Η παρουσία του πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη τού έδωσε την κατάλληλη ευκαιρία να καταγγείλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, δεδομένου ότι η επικύρωσή του από τη Βεγγάζη αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη. Καταγγέλλοντάς το, διαμαρτύρεται. Και η διαμαρτυρία αυτή υπογραμμίζει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα για την Ελλάδα.
Και, βεβαίως, το σημαντικότερο είναι ότι, όταν έχει καταγγελθεί μια συμφωνία και έχει υπάρξει διαμαρτυρία από ένα κράτος που έχει πράγματι δικαιώματα στην ίδια περιοχή -που είναι η Ελλάδα και η Αίγυπτος αλλά κυρίως η Ελλάδα-, τότε αυτό το μνημόνιο και αυτή η συμφωνία οριοθέτησης πάσχει από ένα άλλο μεγαλύτερο πρόβλημα. Κάθε συμφωνία οριοθέτησης ισχύει σαφώς μόνο μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, όμως πρέπει να γνωρίζουμε ότι συγχρόνως δημιουργεί μια αντικειμενική κατάσταση για τα υπόλοιπα κράτη. Το γεγονός ότι έχει υπάρξει διαμαρτυρία της Ελλάδας, και της Αιγύπτου αλλά κυρίως της Ελλάδας, έχει αφαιρέσει από τη συγκεκριμένη οριοθέτηση την ιδιότητα να αποτελεί μία αντικειμενική κατάσταση.
Τι σημαίνει αυτό πολύ απλά; Όταν, για παράδειγμα, ένα γαλλικό πλοίο θέλει να περάσει από την περιοχή, το υπουργείο Εξωτερικών θα του πει ότι υπάρχει ήδη η καταγεγραμμένη ελληνική θέση ότι δεν αναγνωρίζουμε αυτή την οριοθέτηση, συνεπώς στην Ελλάδα είναι εκείνη που θα πρέπει να αποτανθεί σε όποιο ενδεχόμενο. Αντιλαμβάνεστε επομένως πόσο μεγάλη σημασία έχει η διαμαρτυρία. Ο πρωθυπουργός, λοιπόν, προχώρησε στην καταγγελία, παρουσίασε και τον χάρτη για να δείξει τι ακριβώς έχει συμβεί με αυτή την οριοθέτηση. Μια οριοθέτηση που περικυκλώνει τη Ρόδο, κυκλώνει την Κάρπαθο και από κάθε πλευρά είναι άκυρη και ανυπόστατη.
Πρέπει, όμως, να ξεκαθαρίσουμε το εξής: Η Ελλάδα δεν μπορεί να ακυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Διότι το μνημόνιο μπορεί να ακυρωθεί μόνο με τη βούληση των συμβαλλόμενων μερών. Το μόνο που μπορεί και οφείλει να κάνει η Ελλάδα, κάθε φορά που υπάρχει κάποια νέα εξέλιξη ή δήλωση σχετικά με το μνημόνιο, είναι να διαμαρτύρεται, καθώς κατ’ αυτό τον τρόπο δεν θα υπάρχει περίπτωση να μπορέσει ποτέ η Τουρκία να πετύχει να νομιμοποιήσει τη δυνατότητα επίκλησης του συγκεκριμένου μνημονίου έναντι άλλων κρατών.
Η Τουρκία προσπαθεί τώρα να οδηγήσει την Αίγυπτο σε συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, την ώρα που εμείς συνεχίζουμε τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας του 2020. Πόσο μπορεί να αποδώσει αυτό το «άνοιγμα» της Άγκυρας στο Κάιρο και τι περιθώρια υπάρχουν για επέκταση της δικής μας οριοθέτησης ανατολικά του 28ου μεσημβρινού;
Η Αίγυπτος, ναι βεβαίως, είπε ότι θα μπορέσει να συνεχίσει και μετά τον 28ο μεσημβρινό, όμως υπάρχει ένα πολύ μικρό σημείο όπου επικαλύπτονται οι δύο οριοθετήσεις, η ελληνοαιγυπτιακή και η τουρκολιβυκή. Πιστεύω ότι αυτό θα το επιλύσουν με μεταξύ τους συνεννόηση η Αίγυπτος και η Λιβύη. Είναι δύο αραβικές και μουσουλμανικές χώρες. Η Λιβύη φοβάται την Αίγυπτο, αλλά και η Αίγυπτος δεν θα ήθελε να διατηρεί κακές σχέσεις με τη Λιβύη.
Κανονικά, η Αίγυπτος θα πρέπει να προχωρήσει μαζί με την Ελλάδα στην οριοθέτηση και πέραν του 28ου μεσημβρινού. Υπάρχει, όμως, ένα στοιχείο που πρέπει να έχουμε πάντοτε υπόψη μας. Η αλήθεια πρέπει να προηγείται. Όλα τα χρόνια, από το 2013 και πολύ νωρίτερα, όταν διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις με το Κάιρο, οι Αιγύπτιοι έλεγαν πάντοτε στην ελληνική πλευρά ότι θα προχωρούσαν σε μεταξύ μας οριοθέτηση, όχι όμως πέραν του 28ου μεσημβρινού. Διότι είχε υπάρξει συνεννόηση με την Τουρκία ότι ανατολικότερα οποιαδήποτε οριοθέτηση θα προχωρούσε μεταξύ τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σταματήσαμε στον 28ο μεσημβρινό. Οι Αιγύπτιοι δεν ήθελαν να προχωρήσουμε παραπέρα.
Εμείς μπορούσαμε να πούμε «όχι» σε αυτό; Δεν μπορούσαμε γιατί ήταν αναγκαίο να αποκτήσουμε οριοθετημένα δικαιώματα στην περιοχή όπου υπάρχει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε προσπάθεια της Τουρκίας να πραγματοποιήσει έρευνες ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα επικαλούμενη το μνημόνιο. Είδαμε να γίνεται κάποια έρευνα της περιοχής στη περιοχή το παράνομου τουρκολιβυκού; Όχι, διότι η συμφωνία με την Αίγυπτο δημιούργησε αποτροπή - λειτούργησε αποτρεπτικά απέναντι στην Τουρκία. Και έτσι δεν είχαμε κάποια περαιτέρω εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγάλη σύγκρουση γύρω από αυτό το ζήτημα.
Ως προς το τελευταίο «άνοιγμα» της Άγκυρας στο Κάιρο, εκτιμώ ότι η Αίγυπτος δεν θα ανταποκριθεί.
Είναι γεγονός ότι εδώ και δύο-τρία χρόνια υπάρχει μια μεγάλη προσπάθεια από την πλευρά της Τουρκίας να προσεγγίσει την Αίγυπτο. Ήταν κάτι που το επιθυμούσαν και οι δύο χώρες και, θεωρώ, ότι είχαν φτάσει σε ένα σημείο πολύ κοντά. Η προσέγγιση αυτή, όμως, σταμάτησε τώρα ένεκα της επικύρωσης του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Εξαρτάται από τους Αιγυπτίους εάν θα επιτρέψουν να προχωρήσει περισσότερο η προσπάθεια της Τουρκίας να προσελκύσει το Κάιρο και για οριοθετήσεις και για άλλες συνέργειες που έχει κατά νου η Άγκυρα.
Το στοίχημα για την Τουρκία δείχνει τόσο εάν η διεύρυνση της στρατιωτικής και διπλωματικής συνεργασίας με την Αίγυπτο θα της επιτρέψει να επηρεάσει και τις επιλογές της για τις θαλάσσιες ζώνες, όσο και η ένταξή του Καΐρου στη Συμφωνία της Μέκκας. Δεν δείχνει να το πετυχαίνει. Ποια συμφέροντα ενώνουν και ποια χωρίζουν Τουρκία και Αίγυπτο;
Ακριβώς. Προς το παρόν, η Αίγυπτος έχει αντισταθεί στην πρόταση της Τουρκίας να συμμετάσχει στη Συμφωνία της Μέκκας. Αυτό σημαίνει πάρα πολλά. Και σημαίνει ότι Αίγυπτος δεν θα πέσει στην παγίδα της Τουρκίας να έρθει αντιμέτωπη με την Ελλάδα. Οι Αιγύπτιοι έχουν άλλους δεσμούς με την Ελλάδα, τους οποίους δεν θέλουν να χάσουν. Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι πολύ στενές. Επίσης, η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμβάλει στην εξασφάλιση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς την Αίγυπτο. Η Ελλάδα, εάν συνέβαινε κάτι, θα μπορούσε κάλλιστα να προβάλλει ένα βέτο. Αυτό είναι κάτι που το Κάιρο υπολογίζει πάρα πολύ.
Όπως, επίσης, η Αίγυπτος προσμετρά πάρα πολύ το γεγονός ότι η Ελλάδα βρέθηκε τόσο κοντά της, ακόμη και όταν ήταν πολύ δύσκολο οποιαδήποτε άλλη χώρα να βρεθεί, την περίοδο που ανετράπη το καθεστώς Μόρσι, η νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων, και ανέλαβε την εξουσία ο Αλ-Σίσι, ο οποίος και ήταν ένας δικτάτορας που αποδείχθηκε όμως πάρα πολύ συνεργάσιμος με την Ελλάδα και εξυπηρέτησε τότε τα ελληνικά συμφέροντα. Δεν θεωρώ ότι όσο ο Αλ-Σίσι βρίσκεται στην εξουσία -και θα βρίσκεται στην εξουσία μέχρι το 2030, κατόπιν δεν γνωρίζουμε-, η Αίγυπτος θα προχωρήσει σε κάτι που θα έβλαπτε την Ελλάδα.
Θέλω να πιστεύω ότι θα λύσει το πρόβλημα της παράνομης τουρκολιβυκής οριοθέτησης. Άλλωστε, εάν δει κανείς τον χάρτη, η περιοχή στην οποία θίγονται τα αιγυπτιακά δικαιώματα από το τουρκολιβυκό είναι πολύ μικρή σε σχέση με την τεράστια ζημιά που επιχειρεί να προκαλέσει η Τουρκία στην Ελλάδα μέσω αυτής της οριοθέτησης. Τα μεγέθη είναι εντελώς διαφορετικά. Εκτιμώ, λοιπόν, ότι οι Αιγύπτιοι θα βρουν μια λύση, όχι με την Τουρκία αλλά απευθείας με τη Λιβύη, αν και δεν γνωρίζω πώς θα επιχειρήσουν να την παρουσιάσουν προς τα έξω. Θέλω να πιστεύω ότι εκεί θα μείνει το ζήτημα και ότι η Αίγυπτος δεν θα προχωρήσει πολύ περισσότερο με την Τουρκία.
Το ότι θα διατηρήσει, πάντως, καλή σχέση το Κάιρο με την Άγκυρα, αυτό πρέπει να το θεωρούμε δεδομένο. Όμως, δεν θα περάσει την «κόκκινη γραμμή» ώστε να κάνει κάτι που θα βλάψει την Ελλάδα. Αυτό θέλω να πιστεύω προς το παρόν. Βεβαίως, πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτοί οι λαοί έχουν τον δικό τους τρόπο να σχεδιάζουν την επόμενη ημέρα. Και αυτό οφείλουμε πάντοτε να το λαμβάνουμε υπόψη μας.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, συνέδεσε την απουσία του Καΐρου από τη Συμφωνία της Μέκκας με τις συμφωνίες που διατηρεί με την Ελλάδα και το Ισραήλ. Πώς αξιολογείτε αυτή την τοποθέτηση;
Η Αίγυπτος δεν θα συμμετείχε ούτως ή άλλως στη Συμφωνία της Μέκκας διότι θέλει να διατηρήσει μια ουδετερότητα. Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τη θέση που κατέχει η Αίγυπτος στην περιοχή, τόσο γεωγραφικά όσο και από εθνολογική και θρησκευτική άποψη. Πρόκειται για μια χώρα στην οποία προσβλέπουν τα υπόλοιπα κράτη της περιοχής, από τη Λιβύη και το Ισραήλ μέχρι τη Σαουδική Αραβία. Την αντιμετωπίζουν ως μια χώρα που μπορεί να διαδραματίσει μεσολαβητικό, αλλά και ηγετικό ρόλο, ένα κράτος που μπορεί να θεωρείται ότι βρίσκεται στην κορυφή των περιφερειακών ισορροπιών.
Η Αίγυπτος θα προσπαθήσει να μη χάσει αυτόν τον ρόλο ποτέ, ακόμη και όταν έρθει πιο κοντά στην Τουρκία. Δεν πρόκειται, δηλαδή, ακόμη και να προχωρήσει σε κάποια συνεννόηση ή σε κάποια συνέργεια με την Τουρκία, να προβεί σε κάτι που θα δυσαρεστήσει την Ελλάδα. Αυτές τις ισορροπίες τις προσέχει πάρα πολύ η Αίγυπτος. Και θέλω να πιστεύω ότι θα εξακολουθήσει να το κάνει. Επαναλαμβάνω, όμως, ότι όλες αυτές οι σκέψεις είναι υποθετικές. Μένει να φανούν στην πράξη.
Περνώντας στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο βρίσκεται ήδη στο Ηράκλειο και αναμένεται η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών. Η Άγκυρα επιμένει στην απαίτηση προηγούμενης ενημέρωσης. Τι ακολουθεί;
Θα σας έλεγα ότι ο GSI και γενικά η υπόθεση της πόντισης του καλωδίου, μπροστά στα μεγάλα προβλήματα που έχουμε με την Τουρκία, δεν είναι τίποτα. Κακώς δημιουργείται ένα τέτοιο μείζον ζήτημα για κάτι που δεν έχει την ίδια σοβαρότητα με την υφαλοκρηπίδα, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την αιγιαλίτιδα ζώνη. Αυτά είναι τα μεγάλα προβλήματα που μας χωρίζουν με την Τουρκία.
Η πόντιση καλωδίων αποτελεί ελευθερία της θάλασσας. Ουδείς χρειάζεται να ζητήσει άδεια ή να απαιτήσει να δώσει. Έχουμε, δυστυχώς, πέσει σε μια παγίδα από την οποία δεν μπορούμε να βγούμε τόσο εύκολα. Και μόνο η έκδοση της NAVTEX είναι αρκετή για να γίνει γνωστή η πορεία του πλοίου. Η NAVTEX είναι οδηγία προς ναυτιλλομένους και ενημέρωση προς όλα τα υπόλοιπα κράτη.
Εάν το γαλλικό πλοίο θέλει να ενημερώσει σε δική του βάση -χωρίς να θεωρείται, και το τονίζω αυτό, ότι αυτή η ενημέρωση υποκρύπτει υποχρεωτικότητα απέναντι σε όλα τα υπόλοιπα κράτη-, τότε αυτή αυτή η ενημέρωση θα μπορούσε να γίνεται με έναν πολύ απλό τρόπο και για να μπορέσει ακριβώς να μην θεωρηθεί ότι κάποιος αιφνιδιάζεται ή δεν έχει ειδοποιηθεί για την παρουσία ενός πλοίου που πραγματοποιεί έρευνες.
Πρέπει επίσης να διαχωρίσουμε τις έρευνες για την πόντιση ενός καλωδίου από τις έρευνες για την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην υφαλοκρηπίδα ενός κράτους. Στη δεύτερη περίπτωση δεν μπορεί κανείς να πραγματοποιήσει τέτοιες έρευνες χωρίς άδεια. Στην περίπτωση, όμως, της τοποθέτησης καλωδίου πρόκειται για ελεύθερη χρήση της θάλασσας. Εκεί πρέπει να μείνουμε και να μη δημιουργούνται πρόσθετες απαιτήσεις.
Θεωρώ, μάλιστα, ότι θα μπορούσε αυτό το ζήτημα να τεθεί και στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, προκειμένου να αποφεύγονται τέτοιες μικρές ή μεγάλες παρεξηγήσεις χωρίς να υπάρχει λόγος. Διότι ακούγεται πολύ ότι μια τέτοια διαδικασία μπορεί να έχει επίπτωση στα κυριαρχικά δικαιώματα. Δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα. Τα κυριαρχικά δικαιώματα αμφισβητούνται από τις αντίστοιχες διεκδικήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός άλλου κράτους. Μία ελεύθερη τοποθέτηση καλωδίου δεν μπορεί από μόνη της να φτάσει στο σημείο να προσβάλει ή να αμφισβητήσει κυριαρχικά δικαιώματα που αφορούν την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Επί του πεδίου, όταν οι έρευνες προχωρήσουν πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, διαβλέπετε κίνδυνο νέας εμπλοκής, ακόμη και θερμού επεισοδίου; Θεωρείτε πιθανό να εμφανιστούν τουρκικά πολεμικά πλοία;
Θα θεωρούσα τελείως ανόητο να δημιουργηθεί επεισόδιο εξαιτίας της τοποθέτησης ενός καλωδίου. Λύση θα υπάρξει. Τα επεισόδια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, από τη δεκαετία του 1970 μέχρι και το 2020, αφορούσαν κυρίως την έλλειψη οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Αφορούσαν κυριαρχικά δικαιώματα - «βαριά» δικαιώματα.
Της Κάσου δεν ήταν καν επεισόδιο, αλλά μία ατυχής, αν θέλετε, διαχείριση που καλό είναι να μην επαναληφθεί ποτέ για οποιαδήποτε άλλη περίπτωση.
Όσο για το αν αναμένω να εμφανιστούν τουρκικά πολεμικά πλοία, θέλω να πιστεύω πως όχι.
Παράλληλα με τη συνέχιση των διαβουλεύσεων για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης του 2020 με την Αίγυπτο, θεωρείτε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια της Κρήτης, χωρίς να αναμένει τις επόμενες κινήσεις της Άγκυρας;
Θα σας το πω με πέντε λέξεις: Αν το θέλει το Κάιρο.
Κλείνοντας, κ. Λιάκουρα είναι κάτι που θέλατε να προσθέσετε σχετικά με το τουρκολιβυκό και τους επόμενους σχεδιασμούς της Άγκυρας, ιδιαίτερα σε σχέση με το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»;
Θα ήθελα να κρατήσουμε ότι η Αίγυπτος, ως το μεγαλύτερο αραβικό κράτος της περιοχής, έχει οικοδομήσει ένα αίσθημα σεβασμού και εμπιστοσύνης απέναντί της. Είναι μια χώρα που προσέχει πάρα πολύ τις κινήσεις της. Πέραν αυτού, στο ζήτημα της τουρκολιβυκής οριοθέτησης, θα πρέπει να καταδείξουμε πόσο ασυνεπής και αφερέγγυα φάνηκε η Τουρκία το 2019.
Η Τουρκία γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι η Ελλάδα και η Αίγυπτος βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις για τη μερική οριοθέτηση. Παρ' όλα αυτά, προχώρησε σε μια κίνηση που αιφνιδίασε τους πάντες και ήταν αντίθετη ακόμη και με αυτό που ονομάζουμε οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών. Εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι καθυστερούσε η ελληνοαιγυπτιακή οριοθέτηση, βρήκε κενό χώρο και προχώρησε στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Αργότερα, το 2020, ο Ερντογάν υποστήριξε ότι οι Έλληνες σχεδίαζαν να αποκλείσουν την Τουρκία και εκείνη τους πρόλαβε. Έκτοτε, έχει οικοδομήσει ένα αφήγημα ότι αυτό που όλοι έχουν κατά νου είναι να αποκλείσουν την Τουρκία. Στη βάση αυτού του αφηγήματος προχωρεί τώρα και το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο θα έρθει προσεχώς προς ψήφιση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Εκτιμώ ότι μόλις ολοκληρωθούν οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες θα έρθει το τουρκικό νομοσχέδιο. Μας έδωσε ήδη ένα πρώτο στίγμα με τα θαλάσσια πάρκα. Αν κάποιος δει τον χάρτη και επιχειρήσει να ενώσει αυτές τις περιοχές με μια μέση γραμμή που θα φτάνει μέχρι την περιοχή του Καστελόριζου, θα αντιληφθεί μέχρι πού μπορεί να φτάσουν οι τουρκικές διεκδικήσεις. Με το νομοσχέδιο θα δοθεί η δυνατότητα στην εκτελεστική εξουσία, δηλαδή στον πρόεδρο, να θεσπίσει αυτή τη θαλάσσια ζώνη.
Και πώς κινείται η Αθήνα στη συνέχεια;
Θα το δούμε. Έχω προτείνει κατά καιρούς ότι, για να προστατευτεί το Καστελόριζο από τέτοιου είδους κινήσεις της Άγκυρας, πρέπει οπωσδήποτε να προχωρήσει η Ελλάδα στην επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης του Καστελορίζου στα 12 ναυτικά μίλια και, ει δυνατόν, να θεσπίσει και μια μικρή αλιευτική ζώνη. Αυτό είναι σημαντικό ώστε οι νησιώτες να μπορούν να ασκούν χωρίς φόβο και χωρίς κίνδυνο την αλιευτική τους δραστηριότητα, όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά κυρίως για να αναπτυχθεί μία νησιωτική οικονομία. Διότι, εάν η Τουρκία θεσπίσει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στην περιοχή, ο νησιώτης δεν θα μπορεί πλέον να βγαίνει ελεύθερα να ψαρεύει όπως σήμερα. Δεν θα είναι ανοιχτή θάλασσα, θα είναι ΑΟΖ που η Τουρκία θα θεωρεί ότι της ανήκει, παρότι μονομερώς οριοθετημένη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου