Ο κουμπαράς και το επίδομα

Δύο εξαγγελίες την ίδια εβδομάδα, δύο απαντήσεις στο ίδιο ερώτημα: 

τι χρωστάει το κράτος στη νέα γενιά.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει ατομικό «κουμπαρά» για κάθε παιδί. 

Για κάθε 100 ευρώ που αποταμιεύουν οι γονείς, το κράτος βάζει άλλα 100, μέχρι 1.200 τον χρόνο, με το πλαφόν να ανεβαίνει 10% ανά πενταετία.
Τα χρήματα κλειδώνουν έως τα 18.
Ο Αλέξης Τσίπρας εξαγγέλλει υποτροφία 500 ευρώ τον μήνα, επί δέκα μήνες, για περίπου 80.000 φοιτητές περιφερειακών πανεπιστημίων που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους. Δηλαδή 5.000 ευρώ τον χρόνο ανά δικαιούχο, 400 εκατ. ευρώ τον χρόνο συνολικά.
Η πρώτη πρόταση λέει: «Βάλε κάτι στην άκρη και θα σου το διπλασιάσω». 

Η δεύτερη λέει: «Πέρασες σε πανεπιστήμιο. Πλέον περνάνε όλοι, ακόμη κι όσοι δυσκολεύονται να διαβάσουν το θέμα των πανελληνίων. Ορίστε 5.000 ευρώ τον χρόνο, χωρίς καμία υποχρέωση, για να μάθεις από τα 18 σου ότι το κράτος πληρώνει».

Αποταμίευση εναντίον επιδότησης. Περιουσία εναντίον μεταβίβασης εισοδήματος. Ανταμοιβή της προσπάθειας εναντίον δικαιώματος στα λεφτά των άλλων.
Η διαφορά δεν είναι λογιστική. Η μία πρόταση απευθύνεται στον νοικοκύρη, η άλλη στον πελάτη...

Ο κουμπαράς είναι το πρώτο δημόσιο χρήμα στη μεταπολιτευτική Ελλάδα που δεν επιτρέπεται να φαγωθεί. Το κράτος δεν δίνει. Συνεπενδύει. 

Και το κάνει μόνο αφού η οικογένεια αποδείξει ότι μπορεί να στερηθεί κάτι σήμερα για χάρη του αύριο. Είναι το παλιό «κάνε εσύ το πρώτο βήμα» της γιαγιάς, μεταφρασμένο σε δημοσιονομική γλώσσα.
Με 100 ευρώ τον μήνα από τους γονείς και άλλα τόσα από το Δημόσιο, 2.400 ευρώ τον χρόνο. Με μέση ονομαστική απόδοση 4%, ακόμη και χωρίς αύξηση του πλαφόν, περίπου 61.500 ευρώ στα 18. Όχι σημερινά ευρώ: με πληθωρισμό 3%, η αγοραστική δύναμη αντιστοιχεί σε 35.000 σημερινά. Δεν αγοράζουν σπίτι. Πληρώνουν όμως σπουδές, μια προκαταβολή, το ξεκίνημα μιας επιχείρησης, ή απλώς εμποδίζουν έναν νέο να μπει στην ενήλικη ζωή χρωστώντας.

Και εδώ η ειρωνεία. Σήμερα κάθε Έλληνας που κλείνει τα 18 κληρονομεί το μερίδιό του από το δημόσιο χρέος: 370 δισ. ευρώ διά 10,4 εκατ. κατοίκους, περίπου 35.000 ευρώ ο καθένας. Τόσο μας κόστισαν τα επιδόματα των προηγούμενων γενεών. 

Ο κουμπαράς είναι το πρώτο εργαλείο που στέλνει το ποσό προς την αντίθετη κατεύθυνση: αντί για 35.000 χρέος, 35.000 κεφάλαιο.

Η πρόταση Τσίπρα απαντά σε υπαρκτό πρόβλημα. Ο φοιτητής που σπουδάζει στα Ιωάννινα και μένει στη Λάρισα χρειάζεται ενοίκιο, φαγητό, εισιτήρια, και δεν πληρώνει τον ιδιοκτήτη με λεφτά που θα έχει σε δεκαοκτώ χρόνια. Η εκπαίδευση είναι επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο και η επιδότηση δεν είναι εξ ορισμού σπατάλη.
Είναι όμως εξ ορισμού μάθημα. Και το μάθημα των 500 ευρώ τον μήνα χωρίς κριτήρια, χωρίς αντίκρισμα, χωρίς προσπάθεια, είναι το ίδιο που διδάσκει η Ελλάδα από το 1981: εμφανίστηκε πρόβλημα, ζήτα από το κράτος. Το κράτος πληρώνει, τα λεφτά καταναλώνονται, την άλλη χρονιά ο μετρητής ξαναρχίζει από το μηδέν. Τα 500 ευρώ θα καταλήξουν εν μέρει στους ιδιοκτήτες, αφού η προσφορά φοιτητικής στέγης δεν αυξάνεται με υπουργικές αποφάσεις, και εν μέρει σε οικογένειες που δεν τα χρειάζονται.

Και ο φοιτητής θα αποφοιτήσει έχοντας μάθει ένα μόνο πράγμα: πώς συμπληρώνεται η αίτηση.


Ας μην κρυβόμαστε, πάντως. Ο κουμπαράς έχει μια κοινωνική νάρκη. Η οικογένεια που βάζει 1.200 τον χρόνο παίρνει ολόκληρη την κρατική συμμετοχή. Εκείνη που μετράει κέρματα για το γάλα παίρνει τίποτα. Η ισότητα δεν εξασφαλίζεται δίνοντας σε όλους τον ίδιο κουβά, όταν κάποιοι δεν έχουν νερό να βάλουν μέσα. Μια ελάχιστη κρατική κατάθεση για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τους γονείς, θα έκλεινε την τρύπα με μικρό κόστος.

Υπάρχει και ο λογαριασμός. Με τις 65.594 γεννήσεις του 2025, η μέγιστη κρατική συμμετοχή για μια γενιά παιδιών είναι 79 εκατ. τον χρόνο. Όταν το σύστημα ωριμάσει και συνυπάρχουν 18 γενιές, 1,4-1,6 δισ. ετησίως, αν όλοι πιάνουν το πλαφόν. Ο κουμπαράς δεν είναι φθηνότερος από τη φοιτητική επιδότηση. Είναι διαφορετικός: απέναντι στη δημόσια δαπάνη υπάρχει ένα ιδιωτικό περιουσιακό στοιχείο στο όνομα του παιδιού.

Μια σοβαρή χώρα χρειάζεται και δίχτυ ασφαλείας και σκάλα. Δεν αφήνει φτωχό φοιτητή να παρατήσει τις σπουδές του για το ενοίκιο. Αλλά δεν λύνει κάθε πρόβλημα μοιράζοντας χρήματα.


Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «σήμερα ή αύριο». Είναι αν θα συνεχίσουμε να εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας να περιμένουν την επόμενη επιδότηση, ή αν θα τους δώσουμε τα μέσα να μη χρειάζονται καμία.

Το επίδομα πληρώνει τον μήνα. Η αποταμίευση χτίζει τον χαρακτήρα και μια γενιά απαλλαγμένη από το χρέος που τις φορτώσαμε.

Κώστας Στούπας
08/09/2026