χθες από την Άτυπη Συνάντηση Κορυφής
της Τριμερούς Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου.
Την ώρα που η Τουρκία εντείνει κάθε λογής πιέσεις για πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων με την Αίγυπτο και ένταξή της στη Συμμαχία της Μέκκας, και ο Τ. Ερντογάν ακόμη και την παραμονή της σύγκλησης της Τριμερούς έβλεπε προσπάθειες περικύκλωσης της Τουρκίας, εξαπολύοντας απειλές, Ελλάδα-Αίγυπτος και Κύπρος έστειλαν μήνυμα σταθερότητας, ειρηνικής συνεργασίας και κοινής προοπτικής για την περιοχή της Αν. Μεσογείου, με γνώμονα τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τον σεβασμό της ακεραιότητας των κρατών.
Ο Κυρ. Μητσοτάκης επέλεξε το βήμα αυτό για να δηλώσει, παρουσία των Αλ Σίσι και Ν. Χριστοδουλίδη, ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να επιτυγχάνεται με διάλογο και τελικά με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών, φέρνοντας ως παράδειγμα την τμηματική οριοθέτηση Ελλάδας-Αιγύπτου.
Ο Κυρ. Μητσοτάκης επέλεξε το βήμα αυτό για να δηλώσει, παρουσία των Αλ Σίσι και Ν. Χριστοδουλίδη, ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να επιτυγχάνεται με διάλογο και τελικά με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών, φέρνοντας ως παράδειγμα την τμηματική οριοθέτηση Ελλάδας-Αιγύπτου.
Και τόνισε ότι η «Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν, επιδιώκει τη σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας, πάντα με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Σταθερότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα. Συνεπώς, η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει. Είναι οι δύο όψεις μιας υπεύθυνης εξωτερικής πολιτικής».
Η κοινή στάση των τριών χωρών στο θέμα των οριοθετήσεων διατυπώθηκε και στο Κοινό Ανακοινωθέν, όπου επαναλαμβάνεται ότι... «οποιεσδήποτε Συμφωνίες ή Μνημόνια Συνεργασίας σχετικά με την οριοθέτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα πρέπει να συμφωνούνται με βάση το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)».
Στο ίδιο Ανακοινωθέν υπάρχει ρητή αναφορά και στο Κυπριακό, καθώς οι τρεις χώρες υποστηρίζουν τις προσπάθειες για την «επίτευξη μιας συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού προβλήματος στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, βασισμένη στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Ιδιαίτερα ισχυρό, όμως, ήταν και το μήνυμα για την ανθεκτικότητα και την προοπτική του τριμερούς σχήματος συνεργασίας Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου σε ένα μεταβαλλόμενο και με μεγάλες ανατροπές γεωπολιτικό περιβάλλον.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία ήταν σημαντικό να διερευνηθούν και σε ανώτατο επίπεδο οι προθέσεις της αιγυπτιακής ηγεσίας, μετά από μια περίοδο διαρκούς και θεαματικής βελτίωσης των σχέσεων της χώρας με την Τουρκία και τη διαμόρφωση νέων ισορροπιών στον μουσουλμανικό κόσμο και στη Μ. Ανατολή, μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας (Τουρκία-Σ. Αραβία-Πακιστάν) και τις πιέσεις που δέχεται το Κάιρο προκειμένου να συμμετάσχει σε αυτό που ονομάστηκε «σουνιτικό ΝΑΤΟ».
Αντιθέτως, ο πρόεδρος Αλ Σίσι δεν έδωσε το πράσινο φως για την ένταξη της Αιγύπτου σε αυτό το τριμερές σχήμα, θέλοντας να διαφυλάξει την αυτονομία της Αιγύπτου και αποφεύγοντας μια σοβαρή ρήξη στις σχέσεις της με το Ισραήλ και διατάραξη των σχέσεων με τα ΗΑΕ, την Ινδία, αλλά και την Ελλάδα και την Κύπρο.
Μέχρι τώρα, μέσω διπλωματικών επαφών, δίνονταν διαβεβαιώσεις ότι οι κινήσεις και οι πρωτοβουλίες της αιγυπτιακής κυβέρνησης δεν επηρεάζουν τη βούλησή της για συνέχιση και ενίσχυση της Τριμερούς συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, κάτι που επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο πρόεδρος Αλ Σίσι στις χθεσινές συναντήσεις.
Η Αθήνα κατανοεί πλήρως τη στάση της αιγυπτιακής πλευράς, αλλά και την ανάγκη να ελιχθεί σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο και ρευστό περιβάλλον, και ο στόχος είναι ακριβώς να μην διαταραχθεί και, πολύ περισσότερο, να μην απειληθεί αυτή η υψηλού επιπέδου στρατηγική σχέση μεταξύ των δύο χωρών, που έχει επιτευχθεί την τελευταία τουλάχιστον δεκαετία.
Και από αιγυπτιακής πλευράς υπάρχει αντίστοιχη κατανόηση για τις σχέσεις της Αθήνας και της Λευκωσίας με το Ισραήλ, καθώς υπάρχει επίσης σαφής διαφοροποίηση από τις αμφιλεγόμενες επιλογές του Ισραήλ τόσο στη Γάζα όσο και στη Δ. Όχθη και στον Λίβανο, όπου η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν αναπτύξει πρωτοβουλίες για τη σταθεροποίηση και την ασφάλεια της χώρας. Εξάλλου, η Αίγυπτος είναι η χώρα που γειτνιάζει με το Ισραήλ (στη Γάζα) και, παρά τα όσα έχουν συμβεί τα τελευταία τρία χρόνια, δεν έχει διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με το Τελ Αβίβ, θέλοντας να διατηρεί σε κάθε περίπτωση ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.
Η Αίγυπτος παραμένει η μεγαλύτερη αραβική χώρα, σε κρίσιμη γεωπολιτική θέση, έχοντας σημαντικό ρόλο στη Μ. Ανατολή, στον Κόλπο, στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και στη Βόρεια και Ανατολική Αφρική.
Η κοινή στάση των τριών χωρών στο θέμα των οριοθετήσεων διατυπώθηκε και στο Κοινό Ανακοινωθέν, όπου επαναλαμβάνεται ότι... «οποιεσδήποτε Συμφωνίες ή Μνημόνια Συνεργασίας σχετικά με την οριοθέτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα πρέπει να συμφωνούνται με βάση το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)».
Στο ίδιο Ανακοινωθέν υπάρχει ρητή αναφορά και στο Κυπριακό, καθώς οι τρεις χώρες υποστηρίζουν τις προσπάθειες για την «επίτευξη μιας συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού προβλήματος στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, βασισμένη στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Ιδιαίτερα ισχυρό, όμως, ήταν και το μήνυμα για την ανθεκτικότητα και την προοπτική του τριμερούς σχήματος συνεργασίας Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου σε ένα μεταβαλλόμενο και με μεγάλες ανατροπές γεωπολιτικό περιβάλλον.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία ήταν σημαντικό να διερευνηθούν και σε ανώτατο επίπεδο οι προθέσεις της αιγυπτιακής ηγεσίας, μετά από μια περίοδο διαρκούς και θεαματικής βελτίωσης των σχέσεων της χώρας με την Τουρκία και τη διαμόρφωση νέων ισορροπιών στον μουσουλμανικό κόσμο και στη Μ. Ανατολή, μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας (Τουρκία-Σ. Αραβία-Πακιστάν) και τις πιέσεις που δέχεται το Κάιρο προκειμένου να συμμετάσχει σε αυτό που ονομάστηκε «σουνιτικό ΝΑΤΟ».
Αντιθέτως, ο πρόεδρος Αλ Σίσι δεν έδωσε το πράσινο φως για την ένταξη της Αιγύπτου σε αυτό το τριμερές σχήμα, θέλοντας να διαφυλάξει την αυτονομία της Αιγύπτου και αποφεύγοντας μια σοβαρή ρήξη στις σχέσεις της με το Ισραήλ και διατάραξη των σχέσεων με τα ΗΑΕ, την Ινδία, αλλά και την Ελλάδα και την Κύπρο.
Μέχρι τώρα, μέσω διπλωματικών επαφών, δίνονταν διαβεβαιώσεις ότι οι κινήσεις και οι πρωτοβουλίες της αιγυπτιακής κυβέρνησης δεν επηρεάζουν τη βούλησή της για συνέχιση και ενίσχυση της Τριμερούς συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, κάτι που επιβεβαίωσε και ο ίδιος ο πρόεδρος Αλ Σίσι στις χθεσινές συναντήσεις.
Η Αθήνα κατανοεί πλήρως τη στάση της αιγυπτιακής πλευράς, αλλά και την ανάγκη να ελιχθεί σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο και ρευστό περιβάλλον, και ο στόχος είναι ακριβώς να μην διαταραχθεί και, πολύ περισσότερο, να μην απειληθεί αυτή η υψηλού επιπέδου στρατηγική σχέση μεταξύ των δύο χωρών, που έχει επιτευχθεί την τελευταία τουλάχιστον δεκαετία.
Και από αιγυπτιακής πλευράς υπάρχει αντίστοιχη κατανόηση για τις σχέσεις της Αθήνας και της Λευκωσίας με το Ισραήλ, καθώς υπάρχει επίσης σαφής διαφοροποίηση από τις αμφιλεγόμενες επιλογές του Ισραήλ τόσο στη Γάζα όσο και στη Δ. Όχθη και στον Λίβανο, όπου η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν αναπτύξει πρωτοβουλίες για τη σταθεροποίηση και την ασφάλεια της χώρας. Εξάλλου, η Αίγυπτος είναι η χώρα που γειτνιάζει με το Ισραήλ (στη Γάζα) και, παρά τα όσα έχουν συμβεί τα τελευταία τρία χρόνια, δεν έχει διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με το Τελ Αβίβ, θέλοντας να διατηρεί σε κάθε περίπτωση ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.
Η Αίγυπτος παραμένει η μεγαλύτερη αραβική χώρα, σε κρίσιμη γεωπολιτική θέση, έχοντας σημαντικό ρόλο στη Μ. Ανατολή, στον Κόλπο, στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και στη Βόρεια και Ανατολική Αφρική.
Επίσης, έχει βαρύνουσα θέση σε σχήματα όπως ο Οργανισμός Αφρικανικών Κρατών, η Ισλαμική Διάσκεψη και ο Αραβικός Σύνδεσμος και, φυσικά, με την ολοένα αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ μετατρέπεται σε ισχυρό σταθεροποιητικό παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή.
Η Τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου έχει επιδείξει ισχυρή ανθεκτικότητα και η συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν έδειξε ότι οι τρεις χώρες επιδιώκουν να έχουν σταθερή και σε ανώτατο επίπεδο συνεννόηση για μείζονες εξελίξεις στην περιοχή.
Η Τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου έχει επιδείξει ισχυρή ανθεκτικότητα και η συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν έδειξε ότι οι τρεις χώρες επιδιώκουν να έχουν σταθερή και σε ανώτατο επίπεδο συνεννόηση για μείζονες εξελίξεις στην περιοχή.
Η 11η Τριμερής Συνάντηση Κορυφής προγραμματίζεται για το επόμενο διάστημα στην Κύπρο, ενώ στις 21 και 22 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στο Κάιρο η 6η Τριμερής Συνάντηση υπουργών Άμυνας Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου, η πρώτη μετά το 2022.
Η συνάντηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει βήμα για την επίσπευση της συνεργασίας, με προγραμματισμό κοινών ασκήσεων, συνεκπαίδευσης, θαλάσσιας ασφάλειας και αντιμετώπισης συμβατικών και υβριδικών απειλών.
Στις 25 Σεπτεμβρίου προγραμματίζεται επίσης τριμερής συνάντηση των τριών υπουργών Εξωτερικών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Για την Ελλάδα δεν είναι σημαντική μόνο η συνεργασία με την Αίγυπτο στην Αν. Μεσόγειο έναντι αναθεωρητισμών που αναβιώνουν νεοοθωμανικά οράματα, αλλά και στη Λιβύη, όπου υπάρχει κοινή προσέγγιση για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος της χώρας, την αποκατάσταση της ενότητάς της και την αποφυγή ξένων παρεμβάσεων.
Επίσης, στο μεταναστευτικό είναι κρίσιμος ο ρόλος της Αιγύπτου, καθώς οι ροές που διακινούνται μέσω των ανατολικών λιμανιών της Λιβύης προέρχονται κυρίως από την Αίγυπτο.
Εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο της Τριμερούς Συνεργασίας είναι ο τομέας της ενέργειας. Ήδη η Κύπρος έχει υπογράψει συμφωνία για μεταφορά του φυσικού αερίου από το κοίτασμα Κρόνος στην Αίγυπτο, όπου, μετά την υγροποίησή του, το αέριο θα εξάγεται προς την Ευρώπη, πιθανότατα με πρώτο σταθμό την Ελλάδα, προσφέροντας μια εναλλακτική πηγή για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Έργο υψηλής προτεραιότητας, με την προσωπική στήριξη και του προέδρου Αλ Σίσι, είναι και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου με το καλώδιο GREGY, που υλοποιεί ο Όμιλος Κοπελούζου και, με ορίζοντα το 2031, φιλοδοξεί να μεταφέρει στην Ελλάδα 5 GW καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, που θα παράγεται με αιολική και ηλιακή ενέργεια στην Αίγυπτο.
Δύο έργα υψηλής σημασίας και με γεωπολιτικό αποτύπωμα, καθώς θα πρόκειται για την πρώτη εμπορική εκμετάλλευση κοιτασμάτων στην Κυπριακή ΑΟΖ, την οποία αμφισβητεί και μέρος της διεκδικεί παράνομα η Τουρκία, αλλά και για την πρώτη μεγάλη διασύνδεση της Ελλάδας απευθείας με τη Β. Αφρική, κάτι που θα ενισχύσει και πολιτικά αντίστοιχα έργα διασυνδεσιμότητας, όπως ο GSI, τον οποίο μέχρι τώρα εμποδίζει η Τουρκία, βάσει του δόγματος ότι «κανένα ενεργειακό έργο δεν γίνεται στην Αν. Μεσόγειο χωρίς την έγκριση ή την ανοχή της Τουρκίας».
Σε ό,τι αφορά και στη Λιβύη, όπου και οι τρεις χώρες έχουν συγκλίνουσες θέσεις, ο ίδιος ο πρόεδρος Αλ Σίσι τόνισε κατηγορηματικά ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης αποχώρηση ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και μισθοφόρων, αναφορά που παραπέμπει στην αποχώρηση και των τουρκικών δυνάμεων που επιχειρούν με την παρουσία τους, να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα της Β. Αφρικής.
Σε ένα τόσο περίπλοκο και ευμετάβλητο γεωπολιτικό περιβάλλον, ποτέ δεν αποκλείονται οι δυσάρεστες εκπλήξεις και οι ανατροπές. Όμως, τουλάχιστον για το ορατό μέλλον, είναι σαφές ότι η Αίγυπτος, παρά τις πιέσεις αλλά και τον πειρασμό που ίσως δημιουργούν σε μια ελίτ του Καΐρου οι προτάσεις της Άγκυρας για «διαμοιρασμό» της Ανατολικής Μεσογείου, αποκλείοντας την Ελλάδα και την Κύπρο, παραμένει συνεπής στη στρατηγική σχέση η οποία έχει αναπτυχθεί με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η οποία δεν στρέφεται εναντίον άλλων χωρών, όμως προβάλλει ένα συγκεκριμένο υπόδειγμα για το μέλλον της περιοχής…
Η συνάντηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει βήμα για την επίσπευση της συνεργασίας, με προγραμματισμό κοινών ασκήσεων, συνεκπαίδευσης, θαλάσσιας ασφάλειας και αντιμετώπισης συμβατικών και υβριδικών απειλών.
Στις 25 Σεπτεμβρίου προγραμματίζεται επίσης τριμερής συνάντηση των τριών υπουργών Εξωτερικών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Για την Ελλάδα δεν είναι σημαντική μόνο η συνεργασία με την Αίγυπτο στην Αν. Μεσόγειο έναντι αναθεωρητισμών που αναβιώνουν νεοοθωμανικά οράματα, αλλά και στη Λιβύη, όπου υπάρχει κοινή προσέγγιση για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος της χώρας, την αποκατάσταση της ενότητάς της και την αποφυγή ξένων παρεμβάσεων.
Επίσης, στο μεταναστευτικό είναι κρίσιμος ο ρόλος της Αιγύπτου, καθώς οι ροές που διακινούνται μέσω των ανατολικών λιμανιών της Λιβύης προέρχονται κυρίως από την Αίγυπτο.
Εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο της Τριμερούς Συνεργασίας είναι ο τομέας της ενέργειας. Ήδη η Κύπρος έχει υπογράψει συμφωνία για μεταφορά του φυσικού αερίου από το κοίτασμα Κρόνος στην Αίγυπτο, όπου, μετά την υγροποίησή του, το αέριο θα εξάγεται προς την Ευρώπη, πιθανότατα με πρώτο σταθμό την Ελλάδα, προσφέροντας μια εναλλακτική πηγή για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Έργο υψηλής προτεραιότητας, με την προσωπική στήριξη και του προέδρου Αλ Σίσι, είναι και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου με το καλώδιο GREGY, που υλοποιεί ο Όμιλος Κοπελούζου και, με ορίζοντα το 2031, φιλοδοξεί να μεταφέρει στην Ελλάδα 5 GW καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, που θα παράγεται με αιολική και ηλιακή ενέργεια στην Αίγυπτο.
Δύο έργα υψηλής σημασίας και με γεωπολιτικό αποτύπωμα, καθώς θα πρόκειται για την πρώτη εμπορική εκμετάλλευση κοιτασμάτων στην Κυπριακή ΑΟΖ, την οποία αμφισβητεί και μέρος της διεκδικεί παράνομα η Τουρκία, αλλά και για την πρώτη μεγάλη διασύνδεση της Ελλάδας απευθείας με τη Β. Αφρική, κάτι που θα ενισχύσει και πολιτικά αντίστοιχα έργα διασυνδεσιμότητας, όπως ο GSI, τον οποίο μέχρι τώρα εμποδίζει η Τουρκία, βάσει του δόγματος ότι «κανένα ενεργειακό έργο δεν γίνεται στην Αν. Μεσόγειο χωρίς την έγκριση ή την ανοχή της Τουρκίας».
Σε ό,τι αφορά και στη Λιβύη, όπου και οι τρεις χώρες έχουν συγκλίνουσες θέσεις, ο ίδιος ο πρόεδρος Αλ Σίσι τόνισε κατηγορηματικά ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης αποχώρηση ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και μισθοφόρων, αναφορά που παραπέμπει στην αποχώρηση και των τουρκικών δυνάμεων που επιχειρούν με την παρουσία τους, να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα της Β. Αφρικής.
Σε ένα τόσο περίπλοκο και ευμετάβλητο γεωπολιτικό περιβάλλον, ποτέ δεν αποκλείονται οι δυσάρεστες εκπλήξεις και οι ανατροπές. Όμως, τουλάχιστον για το ορατό μέλλον, είναι σαφές ότι η Αίγυπτος, παρά τις πιέσεις αλλά και τον πειρασμό που ίσως δημιουργούν σε μια ελίτ του Καΐρου οι προτάσεις της Άγκυρας για «διαμοιρασμό» της Ανατολικής Μεσογείου, αποκλείοντας την Ελλάδα και την Κύπρο, παραμένει συνεπής στη στρατηγική σχέση η οποία έχει αναπτυχθεί με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η οποία δεν στρέφεται εναντίον άλλων χωρών, όμως προβάλλει ένα συγκεκριμένο υπόδειγμα για το μέλλον της περιοχής…
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου