μετά από ένα έντονο μπαράζ επιθετικών δηλώσεων και τοξικής ρητορικής, και ενώ τα τουρκικά ΜΜΕ μιλούν ανοικτά ακόμη και για ενδεχόμενη θερμή αντιπαράθεση.
Οι δύο χώρες τις τελευταίες εβδομάδες έχουν, μέσω δημόσιων δηλώσεων και με την ανταλλαγή ρηματικών διακοινώσεων, ξεδιπλώσει πλήρως τις διαφορετικές θέσεις σε μείζονα ζητήματα, αναδεικνύοντας το χάσμα που τις χωρίζει αλλά και την επικινδυνότητα η οποία πλέον χαρακτηρίζει τη διαχείριση ακόμη και πρακτικών ζητημάτων.
Οι δύο χώρες τις τελευταίες εβδομάδες έχουν, μέσω δημόσιων δηλώσεων και με την ανταλλαγή ρηματικών διακοινώσεων, ξεδιπλώσει πλήρως τις διαφορετικές θέσεις σε μείζονα ζητήματα, αναδεικνύοντας το χάσμα που τις χωρίζει αλλά και την επικινδυνότητα η οποία πλέον χαρακτηρίζει τη διαχείριση ακόμη και πρακτικών ζητημάτων.
Η εκτίμηση της Αθήνας είναι ότι η Άγκυρα δεν θα επιθυμούσε ένα θερμό επεισόδιο σε αυτή τη συγκυρία. Αυτό όμως δεν μπορεί να λειτουργεί καθησυχαστικά, καθώς είναι προφανές ότι μια έστω μικρή αντιπαράθεση στο πεδίο θα μπορούσε εύκολα να κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα και πριν προλάβουν να λειτουργήσουν οι όποιοι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοικτοί.
Στην Τουρκία, όπου και η εσωτερική πολιτική κατάσταση είναι ρευστή και δεν αποκλείονται ανατρεπτικές εξελίξεις με πρόωρες εκλογές που θα ανοίξουν τον δρόμο στον Τ. Ερντογάν να διεκδικήσει μια ακόμη προεδρική θητεία, έχοντας ήδη εξαντλήσει το συνταγματικό όριο, καλλιεργείται παροξυσμός στα ΜΜΕ με στόχο την Ελλάδα. Και κυρίως για τη συνεργασία με το Ισραήλ, την ειλημμένη απόφαση για ενίσχυση της άμυνας των νησιών και, φυσικά, τις κινήσεις της χώρας μας για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Με την Τριμερή συνάντηση του Ελ Αλαμέιν, ο πρωθυπουργός αλλά και ο πρόεδρος της Κύπρου κατόρθωσαν να ξεκαθαρίσουν την εικόνα για το πώς θα πορευθεί στο εξής η Αίγυπτος και εάν, πράγματι, όπως υποστήριζαν τα τουρκικά ΜΜΕ, ήταν έτοιμη να εγκαταλείψει παλιούς συμμάχους και φίλους και να οδηγήσει τη διαδικασία αποκατάστασης των σχέσεων με τον Ερντογάν σε μια νέα ισχυρή συμμαχία που θα επιβάλει το δικό της status στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μετά το Ελ Αλαμέιν είναι σαφές ότι, τουλάχιστον όσο παραμένει στην εξουσία ο Αιγύπτιος Αλ Σίσι, θα επιδιώξει αυτή την πολιτική της «στρατηγικής ισορροπίας», που δεν αφορά μόνο την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και την πολιτική της Αιγύπτου σε ολόκληρη τη Μ.Ανατολή και την Αφρική.
Στην Τουρκία, όπου και η εσωτερική πολιτική κατάσταση είναι ρευστή και δεν αποκλείονται ανατρεπτικές εξελίξεις με πρόωρες εκλογές που θα ανοίξουν τον δρόμο στον Τ. Ερντογάν να διεκδικήσει μια ακόμη προεδρική θητεία, έχοντας ήδη εξαντλήσει το συνταγματικό όριο, καλλιεργείται παροξυσμός στα ΜΜΕ με στόχο την Ελλάδα. Και κυρίως για τη συνεργασία με το Ισραήλ, την ειλημμένη απόφαση για ενίσχυση της άμυνας των νησιών και, φυσικά, τις κινήσεις της χώρας μας για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Με την Τριμερή συνάντηση του Ελ Αλαμέιν, ο πρωθυπουργός αλλά και ο πρόεδρος της Κύπρου κατόρθωσαν να ξεκαθαρίσουν την εικόνα για το πώς θα πορευθεί στο εξής η Αίγυπτος και εάν, πράγματι, όπως υποστήριζαν τα τουρκικά ΜΜΕ, ήταν έτοιμη να εγκαταλείψει παλιούς συμμάχους και φίλους και να οδηγήσει τη διαδικασία αποκατάστασης των σχέσεων με τον Ερντογάν σε μια νέα ισχυρή συμμαχία που θα επιβάλει το δικό της status στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μετά το Ελ Αλαμέιν είναι σαφές ότι, τουλάχιστον όσο παραμένει στην εξουσία ο Αιγύπτιος Αλ Σίσι, θα επιδιώξει αυτή την πολιτική της «στρατηγικής ισορροπίας», που δεν αφορά μόνο την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και την πολιτική της Αιγύπτου σε ολόκληρη τη Μ.Ανατολή και την Αφρική.
Έτσι, προς απογοήτευση της Άγκυρας, ο Αιγύπτιος πρόεδρος έστειλε το μήνυμα ότι οι διαδικασίες είναι παράλληλες και ότι αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διατήρηση και ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ η πολιτική του Καΐρου σε κρίσιμα ζητήματα, όπως οι οριοθετήσεις και το Κυπριακό, στηρίζεται πλήρως στο Διεθνές Δίκαιο, το Δίκαιο της Θάλασσας και τις αποφάσεις του ΣΑ του ΟΗΕ.
Στο Παρίσι, κατά τη συνάντηση του Κυρ. Μητσοτάκη με τον Εμ. Μακρόν, επαναβεβαιώθηκε η στρατηγική σχέση και η κοινή προσέγγιση στα... ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου και της Μ. Ανατολής, ενώ στο ειδικό θέμα του GSI υπάρχει πλέον και ισχυρή στήριξη από γαλλικής πλευράς στο επιχειρηματικό σχήμα που έχει αναλάβει την υλοποίησή του, το πλειοψηφικό πακέτο του οποίου ανήκει πλέον στη γαλλική Meridiam.
Στο ακριτικό Καστελόριζο, που ο πρωθυπουργός επέλεξε η επίσκεψή του να μην είναι μόνο για λίγες ώρες, δίνεται η απάντηση στα αναμασήματα των παλαιότερων απειλητικών ισχυρισμών, από τον ίδιο τον Τ. Ερντογάν ότι το νησί είναι τόσο κοντά στην Τουρκία που «αν φωνάξουμε από το Κας, θα μας ακούσουν στο Καστελοριζο». Μια αναφορά που σχηματοποιεί τις γνωστές απειλές της Τουρκίας ότι το νησί βρίσκεται στη «λάθος πλευρά» και είναι αποκομμένο από την Ελλάδα, συνεπώς είναι εξαρτημένο από την απέναντι τουρκική ακτή και, πάντως, δεν μπορεί να διεκδικήσει καμία θαλάσσια ζώνη. Συνεπώς, το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας δεν έχει κανένα εμπόδιο ώστε να επεκταθεί σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο και να φθάσει μέχρι τα χωρικά ύδατα της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης. Η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού εκεί, αμέσως μετά τις δηλώσεις Ερντογάν, δείχνει την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να «κόψει» κάθε συζήτηση για το ίδιο το Καστελόριζο και να ακυρώσει κάθε σκέψη ότι το «Καστελόριζο κείται μακράν».
Για την Τουρκία, βεβαίως, σε μείζον θέμα έχει αναδειχθεί η αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ, καθώς η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας είναι σημαντική και στην Άγκυρα θεωρούν ότι η προοπτική εγκατάστασης ισραηλινών συστημάτων στα ελληνικά νησιά αλλάζει τα δεδομένα στις ισορροπίες στο Αιγαίο, σε συνδυασμό, βεβαίως, και με την αεροπορική υπεροπλία της Ελλάδας.
Συγχρόνως, όμως, στην Άγκυρα θεωρούν ότι το θέμα της άμυνας των νησιών τους προσφέρει ένα επιχείρημα να προβάλουν την κίνηση αυτή ως παραβίαση διεθνών συνθηκών και έτσι να «νομιμοποιήσουν» και τις άλλες επιδιώξεις τους στο Αιγαίο. Βεβαίως, η παραβίαση των Συνθηκών σε ό,τι αφορά την άμυνα των νησιών είναι μια μεγάλη συζήτηση και οι ενστάσεις της Τουρκίας καταρρίπτονται από τις ίδιες τις απειλές της τουρκικής ηγεσίας αλλά και από την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας με τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», αλλά και την ισχυρή τουρκική στρατιωτική παρουσία απέναντι στα νησιά, στα μικρασιατικά παράλια.
Το θέμα του καλωδίου, όμως, έχει αναδειχθεί πλέον σε κομβικό για το πώς θα διαμορφωθεί το πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων μετά από αυτή την περίοδο ρητορικών εντάσεων και απειλών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τεχνικές προετοιμασίες ολοκληρώνονται και πιθανότατα μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου θα έχει εξασφαλισθεί η διαθεσιμότητα ερευνητικού σκάφους, οπότε πλέον θα απομένει η πολιτική απόφαση για την επανέναρξη των ερευνών.
Η Αθήνα διαμηνύει ότι το έργο θα προχωρήσει, οι έρευνες θα ολοκληρωθούν και σε καμία περίπτωση δεν θα ικανοποιηθεί η απαίτηση της Τουρκίας για υποβολή αιτήματος για άδεια των εργασιών στις τουρκικές Αρχές. Όμως, το γεγονός ότι το έργο αυτό ακουμπά τον πυρήνα των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας θεωρείται απίθανο να επιτρέψει στην τουρκική ηγεσία να αποδεχθεί έστω και μια συμβιβαστική φόρμουλα, όπως θα ήταν η απλή δημόσια γνωστοποίηση από τη γαλλική εταιρεία του προγραμματισμού των ερευνών στη συγκεκριμένη περιοχή.
Έτσι, εφόσον ληφθεί η απόφαση για την έναρξη των ερευνών, θα ξεκινήσει μια δύσκολη αντιπαράθεση, η έκβαση της οποίας θα σφραγίσει και το νέο περιβάλλον στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, είτε πυροδοτώντας κύκλο θερμών εντάσεων είτε, υπό προϋποθέσεις, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας προσπάθειας συνεννόησης.
Στο Παρίσι, κατά τη συνάντηση του Κυρ. Μητσοτάκη με τον Εμ. Μακρόν, επαναβεβαιώθηκε η στρατηγική σχέση και η κοινή προσέγγιση στα... ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου και της Μ. Ανατολής, ενώ στο ειδικό θέμα του GSI υπάρχει πλέον και ισχυρή στήριξη από γαλλικής πλευράς στο επιχειρηματικό σχήμα που έχει αναλάβει την υλοποίησή του, το πλειοψηφικό πακέτο του οποίου ανήκει πλέον στη γαλλική Meridiam.
Στο ακριτικό Καστελόριζο, που ο πρωθυπουργός επέλεξε η επίσκεψή του να μην είναι μόνο για λίγες ώρες, δίνεται η απάντηση στα αναμασήματα των παλαιότερων απειλητικών ισχυρισμών, από τον ίδιο τον Τ. Ερντογάν ότι το νησί είναι τόσο κοντά στην Τουρκία που «αν φωνάξουμε από το Κας, θα μας ακούσουν στο Καστελοριζο». Μια αναφορά που σχηματοποιεί τις γνωστές απειλές της Τουρκίας ότι το νησί βρίσκεται στη «λάθος πλευρά» και είναι αποκομμένο από την Ελλάδα, συνεπώς είναι εξαρτημένο από την απέναντι τουρκική ακτή και, πάντως, δεν μπορεί να διεκδικήσει καμία θαλάσσια ζώνη. Συνεπώς, το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας δεν έχει κανένα εμπόδιο ώστε να επεκταθεί σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο και να φθάσει μέχρι τα χωρικά ύδατα της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης. Η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού εκεί, αμέσως μετά τις δηλώσεις Ερντογάν, δείχνει την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να «κόψει» κάθε συζήτηση για το ίδιο το Καστελόριζο και να ακυρώσει κάθε σκέψη ότι το «Καστελόριζο κείται μακράν».
Για την Τουρκία, βεβαίως, σε μείζον θέμα έχει αναδειχθεί η αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ, καθώς η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας είναι σημαντική και στην Άγκυρα θεωρούν ότι η προοπτική εγκατάστασης ισραηλινών συστημάτων στα ελληνικά νησιά αλλάζει τα δεδομένα στις ισορροπίες στο Αιγαίο, σε συνδυασμό, βεβαίως, και με την αεροπορική υπεροπλία της Ελλάδας.
Συγχρόνως, όμως, στην Άγκυρα θεωρούν ότι το θέμα της άμυνας των νησιών τους προσφέρει ένα επιχείρημα να προβάλουν την κίνηση αυτή ως παραβίαση διεθνών συνθηκών και έτσι να «νομιμοποιήσουν» και τις άλλες επιδιώξεις τους στο Αιγαίο. Βεβαίως, η παραβίαση των Συνθηκών σε ό,τι αφορά την άμυνα των νησιών είναι μια μεγάλη συζήτηση και οι ενστάσεις της Τουρκίας καταρρίπτονται από τις ίδιες τις απειλές της τουρκικής ηγεσίας αλλά και από την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας με τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», αλλά και την ισχυρή τουρκική στρατιωτική παρουσία απέναντι στα νησιά, στα μικρασιατικά παράλια.
Το θέμα του καλωδίου, όμως, έχει αναδειχθεί πλέον σε κομβικό για το πώς θα διαμορφωθεί το πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων μετά από αυτή την περίοδο ρητορικών εντάσεων και απειλών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τεχνικές προετοιμασίες ολοκληρώνονται και πιθανότατα μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου θα έχει εξασφαλισθεί η διαθεσιμότητα ερευνητικού σκάφους, οπότε πλέον θα απομένει η πολιτική απόφαση για την επανέναρξη των ερευνών.
Η Αθήνα διαμηνύει ότι το έργο θα προχωρήσει, οι έρευνες θα ολοκληρωθούν και σε καμία περίπτωση δεν θα ικανοποιηθεί η απαίτηση της Τουρκίας για υποβολή αιτήματος για άδεια των εργασιών στις τουρκικές Αρχές. Όμως, το γεγονός ότι το έργο αυτό ακουμπά τον πυρήνα των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας θεωρείται απίθανο να επιτρέψει στην τουρκική ηγεσία να αποδεχθεί έστω και μια συμβιβαστική φόρμουλα, όπως θα ήταν η απλή δημόσια γνωστοποίηση από τη γαλλική εταιρεία του προγραμματισμού των ερευνών στη συγκεκριμένη περιοχή.
Έτσι, εφόσον ληφθεί η απόφαση για την έναρξη των ερευνών, θα ξεκινήσει μια δύσκολη αντιπαράθεση, η έκβαση της οποίας θα σφραγίσει και το νέο περιβάλλον στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, είτε πυροδοτώντας κύκλο θερμών εντάσεων είτε, υπό προϋποθέσεις, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας προσπάθειας συνεννόησης.
Νίκος Μελέτης
12/09/2026
12/09/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου