Η φράση των συγγενών των Αμερικανών που σκοτώθηκαν στην Πλάκα είναι η πιο σκληρή κατηγορία κατά του ελληνικού κράτους εδώ και καιρό. Γιατί η ουσία δεν είναι ο χαλκοσωλήνας. Είναι το ποινικό μητρώο όσων τον έκοψαν.
Ο πρώτος κατηγορούμενος είχε απασχολήσει τις Αρχές 13 φορές από το 2008. Ο δεύτερος πάνω από 20 φορές από το 2019. Ο τρίτος περίπου 45 φορές από το 1985. Κλοπές, ληστείες, ναρκωτικά. Και οι τρεις είχαν αποφυλακιστεί τους τελευταίους μήνες. Το κράτος δεν τους αγνοούσε. Τους γνώριζε καλά. Απλώς είχε αποφασίσει ότι δεν το αφορούν.
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νόμων, αλλά η ατιμωρησία ως καθεστώς. Ένας άνθρωπος με 45 υποθέσεις σε 40 χρόνια δεν είναι «αποτυχία της επανένταξης». Είναι απόδειξη ότι το σύστημα έπαψε να προστατεύει τον πολίτη και άρχισε να διαχειρίζεται τον παραβάτη.
Μέρος της εξήγησης είναι ιδεολογικό.
Ο πρώτος κατηγορούμενος είχε απασχολήσει τις Αρχές 13 φορές από το 2008. Ο δεύτερος πάνω από 20 φορές από το 2019. Ο τρίτος περίπου 45 φορές από το 1985. Κλοπές, ληστείες, ναρκωτικά. Και οι τρεις είχαν αποφυλακιστεί τους τελευταίους μήνες. Το κράτος δεν τους αγνοούσε. Τους γνώριζε καλά. Απλώς είχε αποφασίσει ότι δεν το αφορούν.
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νόμων, αλλά η ατιμωρησία ως καθεστώς. Ένας άνθρωπος με 45 υποθέσεις σε 40 χρόνια δεν είναι «αποτυχία της επανένταξης». Είναι απόδειξη ότι το σύστημα έπαψε να προστατεύει τον πολίτη και άρχισε να διαχειρίζεται τον παραβάτη.
Μέρος της εξήγησης είναι ιδεολογικό.
Η ευρωπαϊκή Αριστερά, αφού έχασε τον εργάτη, τον μικροσυνταξιούχο και τον μικρομαγαζάτορα, βρήκε νέο υποκείμενο: τις «ευάλωτες ομάδες» και τις κοινωνικές μειονότητες. Το κράτος, για να μην κατηγορηθεί για καταστολή ή διακρίσεις, έμαθε να κοιτάζει αλλού. Ο αστυνομικός διστάζει, ο δικαστής ερμηνεύει υπέρ της «κοινωνικής συνθήκης», κάθε ποινή γίνεται ύποπτη πράξη.
Το αποτέλεσμα είναι δίκαιο δύο ταχυτήτων.
Το αποτέλεσμα είναι δίκαιο δύο ταχυτήτων.
Ο φορολογούμενος που καθυστερεί μια δόση βρίσκει τον λογαριασμό του δεσμευμένο.
Ο κατ' εξακολούθηση παραβάτης βρίσκει πάντα μια πόρτα ανοιχτή. Και το κόστος δεν το πληρώνουν τα προάστια των ευαίσθητων εμπνευστών της ανοχής, αλλά οι λαϊκές γειτονιές, οι ηλικιωμένοι, τα θύματα. Η πρώην βάση της Αριστεράς δηλαδή...
Οι δημοσκόποι τρίβουν τα μάτια τους γιατί παντού στο κόσμο τα άλλοτε εκλογικά προπύργια της Αριστεράς ψηφίζουν Ακροδεξιά.
Υπάρχει και το ταμπού. Την υπερεκπροσώπηση ορισμένων περιθωριοποιημένων ομάδων σε συγκεκριμένα εγκλήματα τη γνωρίζει κάθε αστυνομικός τμήματος. Δημόσια όμως δεν συζητιέται. Μια δημοκρατία που δεν τολμά να μετρήσει ένα πρόβλημα δεν μπορεί να το λύσει, και αφήνει το πεδίο σε όσους θα το εκμεταλλευτούν.
Το δίλημμα Μπουκέλε
Το Ελ Σαλβαδόρ έδειξε τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία κουραστεί.
Οι δημοσκόποι τρίβουν τα μάτια τους γιατί παντού στο κόσμο τα άλλοτε εκλογικά προπύργια της Αριστεράς ψηφίζουν Ακροδεξιά.
Υπάρχει και το ταμπού. Την υπερεκπροσώπηση ορισμένων περιθωριοποιημένων ομάδων σε συγκεκριμένα εγκλήματα τη γνωρίζει κάθε αστυνομικός τμήματος. Δημόσια όμως δεν συζητιέται. Μια δημοκρατία που δεν τολμά να μετρήσει ένα πρόβλημα δεν μπορεί να το λύσει, και αφήνει το πεδίο σε όσους θα το εκμεταλλευτούν.
Το δίλημμα Μπουκέλε
Το Ελ Σαλβαδόρ έδειξε τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία κουραστεί.
Τον Μάρτιο του 2022, με αίτημα του Ναγίμπ Μπουκέλε, η Βουλή κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης που περιόρισε συνταγματικές εγγυήσεις και έδωσε απεριόριστες εξουσίες στις δυνάμεις ασφαλείας. Η χώρα έκλεισε το 2025 με 1,3 ανθρωποκτονίες ανά 100.000 κατοίκους, από 106 το 2015, όταν θεωρούνταν από τις πιο βίαιες χώρες του κόσμου εκτός εμπόλεμων ζωνών.
Το τίμημα είναι εξίσου πραγματικό. Πάνω από 80.000 άνθρωποι βρίσκονται στη φυλακή, το υψηλότερο ποσοστό φυλακισμένων στον κόσμο. Η οργάνωση Cristosal κατέγραψε τουλάχιστον 261 θανάτους κρατουμένων, αποδίδοντάς τους σε βασανιστήρια και ανθυγιεινές συνθήκες. Και το κόμμα του ενέκρινε συνταγματικές αλλαγές που επιτρέπουν απεριόριστη επανεκλογή. Η τάξη επιβλήθηκε, αλλά η δημοκρατία χάθηκε. Αυτό είναι το ρίσκο αν συνεχιστεί η ασυδοσία.
Αυτό είναι το μάθημα για την Ευρώπη. Ο Μπουκέλε δεν είναι το πρότυπο. Είναι η προειδοποίηση. Όταν οι πολίτες βλέπουν τη δημοκρατία να αδυνατεί να τους προστατεύσει, θα στραφούν σε όποιον υποσχεθεί ασφάλεια, ακόμη κι αν τους πάρει την ελευθερία.
Η απάντηση δεν είναι λιγότερη δημοκρατία, αλλά δημοκρατία που εφαρμόζει τους νόμους της.
Το τίμημα είναι εξίσου πραγματικό. Πάνω από 80.000 άνθρωποι βρίσκονται στη φυλακή, το υψηλότερο ποσοστό φυλακισμένων στον κόσμο. Η οργάνωση Cristosal κατέγραψε τουλάχιστον 261 θανάτους κρατουμένων, αποδίδοντάς τους σε βασανιστήρια και ανθυγιεινές συνθήκες. Και το κόμμα του ενέκρινε συνταγματικές αλλαγές που επιτρέπουν απεριόριστη επανεκλογή. Η τάξη επιβλήθηκε, αλλά η δημοκρατία χάθηκε. Αυτό είναι το ρίσκο αν συνεχιστεί η ασυδοσία.
Αυτό είναι το μάθημα για την Ευρώπη. Ο Μπουκέλε δεν είναι το πρότυπο. Είναι η προειδοποίηση. Όταν οι πολίτες βλέπουν τη δημοκρατία να αδυνατεί να τους προστατεύσει, θα στραφούν σε όποιον υποσχεθεί ασφάλεια, ακόμη κι αν τους πάρει την ελευθερία.
Η απάντηση δεν είναι λιγότερη δημοκρατία, αλλά δημοκρατία που εφαρμόζει τους νόμους της.
Αυστηρά κριτήρια αποφυλάκισης για κατ' εξακολούθηση παραβάτες.
Ταχεία δικαιοσύνη.
Αστυνόμευση στις γειτονιές.
Αξιόπιστα δημόσια στοιχεία χωρίς ιδεολογικές λογοκρισίες.
Και ίση εφαρμογή του νόμου για όλους, χωρίς προνομιούχους και χωρίς αποδιοπομπαίους.
Οι έξι νεκροί της Πλάκας δεν σκοτώθηκαν για 20 ευρώ. Σκοτώθηκαν επειδή ένα κράτος είχε συνηθίσει να βλέπει τους ίδιους ανθρώπους να περνούν από την ίδια πόρτα, ξανά και ξανά, και να την ανοίγει πάλι. Αν η δημοκρατία δεν την κλείσει, θα το κάνουν άλλοι. Και δεν θα ρωτήσουν κανέναν.
Οι έξι νεκροί της Πλάκας δεν σκοτώθηκαν για 20 ευρώ. Σκοτώθηκαν επειδή ένα κράτος είχε συνηθίσει να βλέπει τους ίδιους ανθρώπους να περνούν από την ίδια πόρτα, ξανά και ξανά, και να την ανοίγει πάλι. Αν η δημοκρατία δεν την κλείσει, θα το κάνουν άλλοι. Και δεν θα ρωτήσουν κανέναν.
Κώστας Στούπας
02/11/2026
02/11/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου