Η Ελλάδα πράγματι έχει σήμερα πολύ ισχυρότερες άμυνες.
Και τότε η μετάδοση στην πραγματική οικονομία είναι σχεδόν μηχανική. Ακριβότερο τραπεζικό χρήμα σημαίνει ακριβότερο επιχειρηματικό δάνειο. Σημαίνει ακριβότερη χρηματοδότηση επενδύσεων. Σημαίνει υψηλότερη δόση για τον δανειολήπτη. Σημαίνει αυστηρότερα πιστωτικά κριτήρια. Και τελικά σημαίνει χαμηλότερη πιστωτική επέκταση.
Ταυτόχρονα λόγω της αύξησης των επιτοκίων πιθανότατα θα κάνουν την εμφάνιση τους κάποιοι φίλοι από τα παλιά. Τα «κόκκινα δάνεια». Δεν υποστηρίζουμε ότι επιστρέφουμε αυτομάτως στην εποχή των NPLs της προηγούμενης δεκαετίας. Κάθε άλλο. Η ποιότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος έχει βελτιωθεί θεαματικά. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων είχε υποχωρήσει στο 3,3% στο τέλος του 2025, το χαμηλότερο επίπεδο από την είσοδο της Ελλάδας στο ευρώ.
Ωστόσο ο κίνδυνος δεν είναι αμελητέος. Μια παρατεταμένη περίοδος υψηλού πληθωρισμού, ακριβής ενέργειας, υψηλών επιτοκίων και χαμηλότερης ανάπτυξης μπορεί να δημιουργήσει ένα πολύ διαφορετικό πρόβλημα. Να πιέσει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους των πιο ευάλωτων επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Το οικονομικό σπιράλ της κρίσης ξετυλίγεται ως εξής:
- το ενεργειακό σοκ οδηγεί σε υψηλότερο πληθωρισμό,
- ο υψηλότερος πληθωρισμός αντιμετωπίζεται με υψηλότερα επιτόκια,
- τα υψηλότερα επιτόκια μετουσιώνονται σε ακριβότερη τραπεζική χρηματοδότηση,
- η ακριβότερη τραπεζική χρηματοδότηση οδηγεί σε χαμηλότερη πιστωτική επέκταση,
- η χαμηλότερη πιστωτική σε χαμηλότερες επενδύσεις και ισχνότερη κατανάλωση,
- οι χαμηλότερες επενδύσεις και η ισχνότερη κατανάλωση καθιστούν ασθενέστερη την ανάπτυξη,
- η ασθενέστερη ανάπτυξη ασκεί μεγαλύτερη πίεση στις επιχειρήσεις και
- η μεγαλύτερη πίεση στις επιχειρήσεις συνιστά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νέων κόκκινων δανείων.
Η Ελλάδα δεν κινδυνεύει άμεσα από μια νέα κρίση χρέους. Κινδυνεύει από το να υποτιμήσει πόσο γρήγορα ένα εξωτερικό σοκ μπορεί να μετατραπεί σε ακριβότερο χρήμα, σε χαμηλότερη ανάπτυξη και σε μεγαλύτερη πίεση στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων, των δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών και των πορτοφολιών των νοικοκυριών.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη από τα πολλά διαγράμματα στις οθόνες του Bloomberg. Είναι ο προπομπός του υψηλότερου κόστους του χρήματος που έρχεται. Και το κόστος αυτό, σε αντίθεση με το κόστος του δημόσιου χρέους, μπορεί να περάσει στην πραγματική οικονομία πολύ πιο γρήγορα.
Βέβαια όλοι αυτοί οι κίνδυνοι ελλοχεύουν υπό «κανονικές συνθήκες». Και πολλαπλασιάζονται σε συνθήκες δημοσιονομικής αναστάτωσης.
Η Ευρώπη και η Ελλάδα βρίσκονται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ότι οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται. Είναι ότι αυξάνονται την ώρα που οι κυβερνήσεις χρειάζονται περισσότερα και όχι λιγότερα χρήματα.
Η άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια, οι επενδύσεις, οι κοινωνικές δαπάνες και η πράσινη μετάβαση δημιουργούν τεράστιες χρηματοδοτικές ανάγκες. Και μάλιστα η Oxford Economics υπολογίζει ότι ένα πιο φιλόδοξο σενάριο ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών θα μπορούσε να αυξήσει τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις κατά 40-50 μονάδες βάσης στις πιο δημοσιονομικά πιεσμένες οικονομίες.
Το European Fiscal Board με τη σειρά του προειδοποίησε ότι η συχνή χρήση «έκτακτων εξαιρέσεων» από τους δημοσιονομικούς κανόνες για την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια απειλεί την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου. Το οποίο τίθεται ευθέως σε αμφισβήτηση.
Επομένως, το νέο περιβάλλον δεν είναι απλώς μια επιστροφή στο παρελθόν. Είναι μια «νέα κανονικότητα ακριβότερου χρήματος». Και μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ευρώπη θα κριθεί όχι από το πόσο εύκολα μπορεί να αυξάνει τις δαπάνες της, αλλά από το εάν μπορεί να πείσει τις αγορές ότι το χρέος της παραμένει βιώσιμο.
Όλα όσα συμβαίνουν στις αγορές ομολόγων της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και του Βελγίου, μας θυμίζουν ότι οι αγορές χρέους δεν ψηφίζουν κυβερνήσεις. Ωστόσο, τιμολογούν την αξιοπιστία τους. Την αξιοπιστία τους απέναντι στις δημοσιονομικές πολιτικές που ακολουθούνται.
Και όταν η αξιοπιστία αρχίζει να κοστίζει περισσότερο και αυτό να αποτυπώνεται στα επιτόκια των ομολόγων, ο λογαριασμός κάποια στιγμή φτάνει στον φορολογούμενο. Διότι ο φορολογούμενος είναι αυτός που στο τέλος θα πληρώσει τις δημοσιονομικές «εκτροπές». Ειδικά μπροστά στις εκλογές όπου τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε όλη την Ευρώπη, υπόσχονται τις μαγικές συνταγές, που θα αφήσουν πίσω το παλαιό μοντέλο των «συμβατικών συστημικών κομμάτων» και θα ανοίξουν ένα διαφορετικό δρόμο που οδηγεί σε μετωπική σύγκρουση με τη δημοσιονομική και οικονομική πραγματικότητα. Σε όλη την Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα, όπου η μεν κυβέρνηση παρακολουθεί, η δε αντιπολίτευση υπόσχεται βόλτες με τα σκυλιά δεμένα με λουριά από λουκάνικα στα λιβάδια των παροχών και της αμεριμνησίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου