Τα πρωτοσέλιδα γεμίζουν με σενάρια, τα κοινωνικά δίκτυα με καταστροφικές προβλέψεις και η δημόσια συζήτηση καταλήγει να περιστρέφεται γύρω από το ίδιο ερώτημα: «Μήπως αλλάζουν οι ισορροπίες;».
Η απάντηση είναι πως οι ισορροπίες δεν αλλάζουν τόσο εύκολα. Και σίγουρα δεν αλλάζουν από μία συνάντηση, μία δήλωση ή ένα δημοσίευμα.
Χαρακτηριστικό είναι τι συνέβη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025, όταν ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο.
Η απάντηση είναι πως οι ισορροπίες δεν αλλάζουν τόσο εύκολα. Και σίγουρα δεν αλλάζουν από μία συνάντηση, μία δήλωση ή ένα δημοσίευμα.
Χαρακτηριστικό είναι τι συνέβη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025, όταν ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο.
Στην Τουρκία καλλιεργήθηκαν υψηλές προσδοκίες ότι θα άνοιγε ο δρόμος για την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35.
Λίγο μετά το τέλος της συνάντησης, όμως, ο ανταποκριτής του φιλοκυβερνητικού καναλιού NTV, Hüseyin Günay, καταγράφηκε από ανοιχτό μικρόφωνο κάμερας του Associated Press να συνομιλεί με συνάδελφό του. Το συμπέρασμά του ήταν απολύτως σαφές: η Τουρκία δεν είχε αποσπάσει καμία ουσιαστική παραχώρηση. Χρησιμοποιώντας μάλιστα μια ιδιαίτερα λαϊκή έκφραση, είπε ουσιαστικά πως «πήραμε τον πάπαρο».
Το περιστατικό έγινε viral στην Τουρκία και, σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο δημοσιογράφος απομακρύνθηκε από το κανάλι λίγες ημέρες αργότερα.
Αν είχε συμβεί κάτι ανάλογο σε συνάντηση με Έλληνα πρωθυπουργό όλοι θα ζητούσαν την παραίτηση της κυβέρνησης...
Ακόμη και αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, δεν μπορεί να το αποφασίσει μόνος του. Η αποβολή της Άγκυρας μετά την αγορά των ρωσικών S-400 βασίστηκε σε αμερικανική νομοθεσία και η ανατροπή αυτής της απόφασης απαιτεί πολιτικές και νομοθετικές διαδικασίες, στις οποίες το Κογκρέσο διατηρεί καθοριστικό ρόλο.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος, ίσως σημαντικότερος, παράγοντας.
Το Ισραήλ αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο στρατηγικό σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή. Για την ισραηλινή ηγεσία, η διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εθνική στρατηγική. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μπένζαμιν Νετανιάχου έχει επανειλημμένα εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στην προμήθεια προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, όσο η πολιτική της Άγκυρας παραμένει συγκρουσιακή απέναντι στο Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα δεν είναι πλέον η χώρα της οικονομικής κρίσης. Βρίσκεται σταθερά μεταξύ των κρατών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, υλοποιεί εξοπλιστικό πρόγραμμα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, διαθέτει ήδη μαχητικά Rafale, εκσυγχρονίζει το σύνολο σχεδόν του στόλου των F-16 σε έκδοση Viper και έχει εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35. Στο τέλος του 2026 η χώρα μας θα διαθέτει τρεις φρεγάτες ικανές για στρατηγικά πλήγματα και αεράμυνα περιοχής. Με το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» το Αιγαίο καθίσταται αδιαπέραστο.
Παράλληλα, η γεωπολιτική της αξία έχει αναβαθμιστεί θεαματικά. Οι στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο, η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, οι διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ο ρόλος της χώρας ως κόμβου μεταφορών στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο που υπήρχε πριν από μία δεκαετία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία πρέπει να υποτιμάται. Διαθέτει ισχυρή αμυντική βιομηχανία, μεγάλο πληθυσμό, σημαντική οικονομία και φιλοδοξίες περιφερειακής δύναμης. Η Ελλάδα οφείλει να τη λαμβάνει πάντοτε σοβαρά υπόψη και να ενισχύει διαρκώς την αποτρεπτική της ισχύ.
Άλλο όμως η σοβαρότητα και άλλο ο φόβος.
Η ισορροπία δυνάμεων δεν καθορίζεται από ένα αεροσκάφος, ούτε από μια φωτογραφία στον Λευκό Οίκο, ούτε από μια δήλωση ενός προέδρου. Καθορίζεται από τη συνολική οικονομική ισχύ, τις στρατηγικές συμμαχίες, τη διπλωματική αξιοπιστία, την τεχνολογική υπεροχή και την ικανότητα μιας χώρας να αποτρέπει κάθε επιβουλή.
Η Ελλάδα σήμερα διαθέτει πολύ περισσότερα από όλα αυτά σε σχέση με όσα διέθετε πριν από δέκα χρόνια. Γι' αυτό χρειάζεται αυτοπεποίθηση, όχι εφησυχασμό, ψυχραιμία, όχι φοβικά σύνδρομα. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες είναι πολύ πιο ανθεκτικές από όσο αφήνει να εννοηθεί ο καθημερινός θόρυβος της επικαιρότητας.
Λίγο μετά το τέλος της συνάντησης, όμως, ο ανταποκριτής του φιλοκυβερνητικού καναλιού NTV, Hüseyin Günay, καταγράφηκε από ανοιχτό μικρόφωνο κάμερας του Associated Press να συνομιλεί με συνάδελφό του. Το συμπέρασμά του ήταν απολύτως σαφές: η Τουρκία δεν είχε αποσπάσει καμία ουσιαστική παραχώρηση. Χρησιμοποιώντας μάλιστα μια ιδιαίτερα λαϊκή έκφραση, είπε ουσιαστικά πως «πήραμε τον πάπαρο».
Το περιστατικό έγινε viral στην Τουρκία και, σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο δημοσιογράφος απομακρύνθηκε από το κανάλι λίγες ημέρες αργότερα.
Αν είχε συμβεί κάτι ανάλογο σε συνάντηση με Έλληνα πρωθυπουργό όλοι θα ζητούσαν την παραίτηση της κυβέρνησης...
Ακόμη και αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, δεν μπορεί να το αποφασίσει μόνος του. Η αποβολή της Άγκυρας μετά την αγορά των ρωσικών S-400 βασίστηκε σε αμερικανική νομοθεσία και η ανατροπή αυτής της απόφασης απαιτεί πολιτικές και νομοθετικές διαδικασίες, στις οποίες το Κογκρέσο διατηρεί καθοριστικό ρόλο.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος, ίσως σημαντικότερος, παράγοντας.
Το Ισραήλ αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο στρατηγικό σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή. Για την ισραηλινή ηγεσία, η διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εθνική στρατηγική. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μπένζαμιν Νετανιάχου έχει επανειλημμένα εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στην προμήθεια προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, όσο η πολιτική της Άγκυρας παραμένει συγκρουσιακή απέναντι στο Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα δεν είναι πλέον η χώρα της οικονομικής κρίσης. Βρίσκεται σταθερά μεταξύ των κρατών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, υλοποιεί εξοπλιστικό πρόγραμμα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, διαθέτει ήδη μαχητικά Rafale, εκσυγχρονίζει το σύνολο σχεδόν του στόλου των F-16 σε έκδοση Viper και έχει εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35. Στο τέλος του 2026 η χώρα μας θα διαθέτει τρεις φρεγάτες ικανές για στρατηγικά πλήγματα και αεράμυνα περιοχής. Με το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» το Αιγαίο καθίσταται αδιαπέραστο.
Παράλληλα, η γεωπολιτική της αξία έχει αναβαθμιστεί θεαματικά. Οι στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο, η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, οι διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ο ρόλος της χώρας ως κόμβου μεταφορών στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο που υπήρχε πριν από μία δεκαετία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία πρέπει να υποτιμάται. Διαθέτει ισχυρή αμυντική βιομηχανία, μεγάλο πληθυσμό, σημαντική οικονομία και φιλοδοξίες περιφερειακής δύναμης. Η Ελλάδα οφείλει να τη λαμβάνει πάντοτε σοβαρά υπόψη και να ενισχύει διαρκώς την αποτρεπτική της ισχύ.
Άλλο όμως η σοβαρότητα και άλλο ο φόβος.
Η ισορροπία δυνάμεων δεν καθορίζεται από ένα αεροσκάφος, ούτε από μια φωτογραφία στον Λευκό Οίκο, ούτε από μια δήλωση ενός προέδρου. Καθορίζεται από τη συνολική οικονομική ισχύ, τις στρατηγικές συμμαχίες, τη διπλωματική αξιοπιστία, την τεχνολογική υπεροχή και την ικανότητα μιας χώρας να αποτρέπει κάθε επιβουλή.
Η Ελλάδα σήμερα διαθέτει πολύ περισσότερα από όλα αυτά σε σχέση με όσα διέθετε πριν από δέκα χρόνια. Γι' αυτό χρειάζεται αυτοπεποίθηση, όχι εφησυχασμό, ψυχραιμία, όχι φοβικά σύνδρομα. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες είναι πολύ πιο ανθεκτικές από όσο αφήνει να εννοηθεί ο καθημερινός θόρυβος της επικαιρότητας.
Κώστας Στούπας
08/07/2026
08/07/2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου