Η πρώτη είναι εκείνη που κατασκευάζεται καθημερινά μέσα από την ένταση της επικαιρότητας, τις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις, τις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις οργανωμένες εκστρατείες απαξίωσης και τον αδιάκοπο θόρυβο της δημόσιας συζήτησης.
Η δεύτερη είναι αυτή που αποτυπώνεται ψύχραιμα στις μετρήσεις της κοινής γνώμης.
Η δεύτερη είναι αυτή που αποτυπώνεται ψύχραιμα στις μετρήσεις της κοινής γνώμης.
Και όταν οι δύο αυτές πραγματικότητες συγκρούονται επί μήνες, ίσως και επί χρόνια, εκείνη που τελικά αποδεικνύεται πιο αξιόπιστη είναι η ετυμηγορία των πολιτών.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα.
Παρά την πρωτοφανή ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης, παρά τις συνεχείς επιθέσεις που δέχεται η κυβέρνηση από πολιτικούς αντιπάλους, οργανωμένα οικονομικά συμφέροντα, τμήματα των μέσων ενημέρωσης και ένα διαρκές κλίμα καταστροφολογίας, όλες οι δημοσκοπήσεις, ανεξαρτήτως εταιρείας ή μέσου δημοσίευσης, συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η Νέα Δημοκρατία παραμένει σταθερά πρώτη πολιτική δύναμη με σημαντική διαφορά από τον δεύτερο, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να προηγείται καθαρά στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι δεν προκύπτει μόνο από δημοσκοπήσεις που θεωρούνται φιλικές προς την κυβέρνηση. Αντίθετα, επιβεβαιώνεται και από έρευνες που δημοσιεύονται σε μέσα τα οποία ασκούν ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση...
Οι διακυμάνσεις αφορούν κυρίως τη δεύτερη, τρίτη ή τέταρτη θέση. Άλλοτε εμφανίζεται ισχυρότερο το ΠΑΣΟΚ, άλλοτε κάποιο νέο πολιτικό εγχείρημα, άλλοτε άλλος πολιτικός σχηματισμός. Εκείνο όμως που παραμένει αμετάβλητο είναι η πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας και το προβάδισμα του Κυριάκου Μητσοτάκη έναντι όλων των πολιτικών του αντιπάλων.
Η εικόνα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς τη χρονική συγκυρία. Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον στον έβδομο χρόνο της διακυβέρνησής της. Ιστορικά, στην Ελλάδα οι κυβερνήσεις μετά από τόσα χρόνια εμφανίζουν έντονη φθορά. Η κοινωνική δυσαρέσκεια συσσωρεύεται, οι κυβερνητικές αστοχίες διογκώνονται, η αντιπολίτευση συνήθως αποκτά σαφές προβάδισμα και δημιουργείται έντονη δυναμική πολιτικής αλλαγής.
Στην παρούσα συγκυρία, όμως, παρατηρείται ένα διαφορετικό φαινόμενο. Παρά τη φυσιολογική κυβερνητική φθορά που συνοδεύει κάθε μακρά διακυβέρνηση, η Νέα Δημοκρατία όχι μόνο δεν χάνει την πρώτη θέση, αλλά σε αρκετές μετρήσεις διατηρεί ή ακόμη και διευρύνει τη διαφορά της από τους αντιπάλους της. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ασφαλώς δεν μπορεί να αγνοηθεί από κανέναν σοβαρό αναλυτή της πολιτικής ζωής.
Ένας βασικός λόγος αυτής της ανθεκτικότητας είναι ότι, παρά τις επιμέρους αντιρρήσεις που μπορεί να έχουν οι πολίτες για συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές, δεν φαίνεται να έχει διαμορφωθεί μια εναλλακτική πρόταση εξουσίας που να εμπνέει ευρύτερη εμπιστοσύνη. Οι περισσότεροι αντίπαλοι της κυβέρνησης επενδύουν περισσότερο στην καταγγελία παρά στην παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διακυβέρνησης. Έτσι, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται συχνά γύρω από την κυβερνητική κριτική, χωρίς όμως να πείθει ότι υπάρχει μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση.
Το γεγονός ότι αλλάζει διαρκώς ο «δεύτερος» στις δημοσκοπήσεις αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα αυτής της αδυναμίας. Όταν ο βασικός αντίπαλος μιας κυβέρνησης μεταβάλλεται από μήνα σε μήνα, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στην κυβέρνηση όσο στην αδυναμία της αντιπολίτευσης να συγκροτήσει έναν σταθερό και πειστικό πόλο εξουσίας.
Εξίσου ενδεικτικό είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να προηγείται στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία. Ακόμη και όταν καταγράφονται επιμέρους δυσαρέσκειες απέναντι στην κυβέρνηση, οι πολίτες συνεχίζουν να τον αξιολογούν ως καταλληλότερο από κάθε άλλο πολιτικό αρχηγό για τη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν με όλες τις κυβερνητικές επιλογές. Σημαίνει όμως ότι, στη σύγκριση των διαθέσιμων επιλογών, εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο επίπεδο εμπιστοσύνης.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται και μια προσεκτική παρατήρηση. Η πολιτική αντιπαράθεση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε δημοκρατίας. Είναι θεμιτό να ασκείται έντονη κριτική στην κυβέρνηση, όπως και σε κάθε κυβέρνηση.
Ωστόσο, άλλο πράγμα η πολιτική κριτική και άλλο η δημιουργία της εντύπωσης ότι επίκειται πολιτική κατάρρευση, όταν τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν διαφορετική εικόνα. Οι δημοσκοπήσεις ασφαλώς δεν αποτελούν εκλογικό αποτέλεσμα ούτε προβλέπουν με βεβαιότητα το μέλλον. Όταν όμως όλες σχεδόν κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση επί μεγάλο χρονικό διάστημα, δύσκολα μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι πρόκειται για σύμπτωση.
Είναι επίσης εμφανές ότι γύρω από την κυβέρνηση έχει διαμορφωθεί ένα ιδιαίτερα συγκρουσιακό πολιτικό περιβάλλον. Κάθε κυβερνητική απόφαση εξετάζεται με μεγάλη αυστηρότητα, κάθε λάθος προβάλλεται έντονα και κάθε κρίση αξιοποιείται πολιτικά από τους αντιπάλους της. Αυτό είναι μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας. Εκείνο όμως που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι ότι, παρά τη συνεχή αυτή πίεση, η εκλογική εικόνα της Νέας Δημοκρατίας δεν έχει ανατραπεί.
Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση φαίνεται να δίνει μια διαφορετική μάχη: όχι για την κατάκτηση της πρώτης θέσης, αλλά κυρίως για την επικράτηση μέσα στον δικό της χώρο. Οι συνεχείς ανακατατάξεις μεταξύ δεύτερης, τρίτης και τέταρτης θέσης αποτυπώνουν αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμφανίζεται ως ο μοναδικός σταθερός πόλος του πολιτικού συστήματος.
Για τον λόγο αυτόν, όσοι προεξοφλούν ότι οι επόμενες εθνικές εκλογές συνιστούν υπαρξιακό κίνδυνο για τη Νέα Δημοκρατία μάλλον παραβλέπουν τα πραγματικά δεδομένα.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι δεν προκύπτει μόνο από δημοσκοπήσεις που θεωρούνται φιλικές προς την κυβέρνηση. Αντίθετα, επιβεβαιώνεται και από έρευνες που δημοσιεύονται σε μέσα τα οποία ασκούν ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση...
Οι διακυμάνσεις αφορούν κυρίως τη δεύτερη, τρίτη ή τέταρτη θέση. Άλλοτε εμφανίζεται ισχυρότερο το ΠΑΣΟΚ, άλλοτε κάποιο νέο πολιτικό εγχείρημα, άλλοτε άλλος πολιτικός σχηματισμός. Εκείνο όμως που παραμένει αμετάβλητο είναι η πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας και το προβάδισμα του Κυριάκου Μητσοτάκη έναντι όλων των πολιτικών του αντιπάλων.
Η εικόνα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς τη χρονική συγκυρία. Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον στον έβδομο χρόνο της διακυβέρνησής της. Ιστορικά, στην Ελλάδα οι κυβερνήσεις μετά από τόσα χρόνια εμφανίζουν έντονη φθορά. Η κοινωνική δυσαρέσκεια συσσωρεύεται, οι κυβερνητικές αστοχίες διογκώνονται, η αντιπολίτευση συνήθως αποκτά σαφές προβάδισμα και δημιουργείται έντονη δυναμική πολιτικής αλλαγής.
Στην παρούσα συγκυρία, όμως, παρατηρείται ένα διαφορετικό φαινόμενο. Παρά τη φυσιολογική κυβερνητική φθορά που συνοδεύει κάθε μακρά διακυβέρνηση, η Νέα Δημοκρατία όχι μόνο δεν χάνει την πρώτη θέση, αλλά σε αρκετές μετρήσεις διατηρεί ή ακόμη και διευρύνει τη διαφορά της από τους αντιπάλους της. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ασφαλώς δεν μπορεί να αγνοηθεί από κανέναν σοβαρό αναλυτή της πολιτικής ζωής.
Ένας βασικός λόγος αυτής της ανθεκτικότητας είναι ότι, παρά τις επιμέρους αντιρρήσεις που μπορεί να έχουν οι πολίτες για συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές, δεν φαίνεται να έχει διαμορφωθεί μια εναλλακτική πρόταση εξουσίας που να εμπνέει ευρύτερη εμπιστοσύνη. Οι περισσότεροι αντίπαλοι της κυβέρνησης επενδύουν περισσότερο στην καταγγελία παρά στην παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διακυβέρνησης. Έτσι, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται συχνά γύρω από την κυβερνητική κριτική, χωρίς όμως να πείθει ότι υπάρχει μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση.
Το γεγονός ότι αλλάζει διαρκώς ο «δεύτερος» στις δημοσκοπήσεις αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα αυτής της αδυναμίας. Όταν ο βασικός αντίπαλος μιας κυβέρνησης μεταβάλλεται από μήνα σε μήνα, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στην κυβέρνηση όσο στην αδυναμία της αντιπολίτευσης να συγκροτήσει έναν σταθερό και πειστικό πόλο εξουσίας.
Εξίσου ενδεικτικό είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να προηγείται στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία. Ακόμη και όταν καταγράφονται επιμέρους δυσαρέσκειες απέναντι στην κυβέρνηση, οι πολίτες συνεχίζουν να τον αξιολογούν ως καταλληλότερο από κάθε άλλο πολιτικό αρχηγό για τη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν με όλες τις κυβερνητικές επιλογές. Σημαίνει όμως ότι, στη σύγκριση των διαθέσιμων επιλογών, εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο επίπεδο εμπιστοσύνης.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται και μια προσεκτική παρατήρηση. Η πολιτική αντιπαράθεση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε δημοκρατίας. Είναι θεμιτό να ασκείται έντονη κριτική στην κυβέρνηση, όπως και σε κάθε κυβέρνηση.
Ωστόσο, άλλο πράγμα η πολιτική κριτική και άλλο η δημιουργία της εντύπωσης ότι επίκειται πολιτική κατάρρευση, όταν τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν διαφορετική εικόνα. Οι δημοσκοπήσεις ασφαλώς δεν αποτελούν εκλογικό αποτέλεσμα ούτε προβλέπουν με βεβαιότητα το μέλλον. Όταν όμως όλες σχεδόν κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση επί μεγάλο χρονικό διάστημα, δύσκολα μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι πρόκειται για σύμπτωση.
Είναι επίσης εμφανές ότι γύρω από την κυβέρνηση έχει διαμορφωθεί ένα ιδιαίτερα συγκρουσιακό πολιτικό περιβάλλον. Κάθε κυβερνητική απόφαση εξετάζεται με μεγάλη αυστηρότητα, κάθε λάθος προβάλλεται έντονα και κάθε κρίση αξιοποιείται πολιτικά από τους αντιπάλους της. Αυτό είναι μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας. Εκείνο όμως που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι ότι, παρά τη συνεχή αυτή πίεση, η εκλογική εικόνα της Νέας Δημοκρατίας δεν έχει ανατραπεί.
Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση φαίνεται να δίνει μια διαφορετική μάχη: όχι για την κατάκτηση της πρώτης θέσης, αλλά κυρίως για την επικράτηση μέσα στον δικό της χώρο. Οι συνεχείς ανακατατάξεις μεταξύ δεύτερης, τρίτης και τέταρτης θέσης αποτυπώνουν αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμφανίζεται ως ο μοναδικός σταθερός πόλος του πολιτικού συστήματος.
Για τον λόγο αυτόν, όσοι προεξοφλούν ότι οι επόμενες εθνικές εκλογές συνιστούν υπαρξιακό κίνδυνο για τη Νέα Δημοκρατία μάλλον παραβλέπουν τα πραγματικά δεδομένα.
Με βάση τις σημερινές μετρήσεις, η μεγαλύτερη πολιτική πίεση φαίνεται να ασκείται στα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία καλούνται να αποδείξουν όχι μόνο ότι μπορούν να αυξήσουν τα ποσοστά τους, αλλά ακόμη και ότι μπορούν να σταθεροποιήσουν τη θέση τους ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξασφαλίσουν την κοινοβουλευτική τους παρουσία.
Φυσικά, στην πολιτική τίποτε δεν είναι δεδομένο. Οι εκλογές κερδίζονται στην κάλπη και όχι στις δημοσκοπήσεις. Καμία κυβέρνηση δεν δικαιούται εφησυχασμό, ενώ κάθε πολιτικός οργανισμός οφείλει να αφουγκράζεται την κοινωνία, να διορθώνει λάθη και να βελτιώνει τις πολιτικές του. Αυτή είναι η ουσία της δημοκρατίας.
Μέχρι όμως να μιλήσει η κάλπη, τα διαθέσιμα στοιχεία οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα.
Φυσικά, στην πολιτική τίποτε δεν είναι δεδομένο. Οι εκλογές κερδίζονται στην κάλπη και όχι στις δημοσκοπήσεις. Καμία κυβέρνηση δεν δικαιούται εφησυχασμό, ενώ κάθε πολιτικός οργανισμός οφείλει να αφουγκράζεται την κοινωνία, να διορθώνει λάθη και να βελτιώνει τις πολιτικές του. Αυτή είναι η ουσία της δημοκρατίας.
Μέχρι όμως να μιλήσει η κάλπη, τα διαθέσιμα στοιχεία οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα.
Παρά την έντονη πολιτική πίεση, παρά την οργανωμένη κριτική και παρά τις συνεχείς προσπάθειες δημιουργίας κλίματος πολιτικής αποσταθεροποίησης, η Νέα Δημοκρατία παραμένει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη και ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να αποτελεί, σύμφωνα με τις περισσότερες μετρήσεις, την επικρατέστερη επιλογή των πολιτών για την πρωθυπουργία.
Αυτό δεν αποτελεί ζήτημα πολιτικής συμπάθειας ή αντιπάθειας· αποτελεί, προς το παρόν, το κυρίαρχο εύρημα της κοινής γνώμης όπως καταγράφεται συστηματικά από διαφορετικές εταιρείες δημοσκοπήσεων και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Και αυτή είναι μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί.
Αυτό δεν αποτελεί ζήτημα πολιτικής συμπάθειας ή αντιπάθειας· αποτελεί, προς το παρόν, το κυρίαρχο εύρημα της κοινής γνώμης όπως καταγράφεται συστηματικά από διαφορετικές εταιρείες δημοσκοπήσεων και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Και αυτή είναι μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου