Τι τρομάζει την Τουρκία

Η κρίση με τον πόλεμο στο Ιράν, ίσως θεωρήθηκε στην Άγκυρα μια ακόμη ευκαιρία, προκειμένου να αναλάβει ρόλο, καλύπτοντας το γεωπολιτικό κενό που θα άφηνε πίσω του το Ιράν και συγχρόνως θα της έδινε την ευκαιρία να αναπτύξει ένα νέο πλαίσιο συμμαχιών που θα συνέβαλλαν στην προσπάθειά της να αναδειχθεί σε περιφερειακή ηγετική δύναμη.
Δύο μήνες μετά, «κάνοντας ταμείο», η τουρκική ηγεσία διαπιστώνει ότι τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως ίσως τα είχε σχεδιάσει. 

Ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται η αντιπαράθεση στον Περσικό Κόλπο πλήττει και τη δική της οικονομία, όπως συμβαίνει σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι Αμερικανοί και ο πρόεδρος Τραμπ αγνόησαν την προσφορά της για μεσολάβηση, επιλέγοντας για τον ρόλο αυτό το Πακιστάν, ενώ η δαιμονοποίηση του Ισραήλ από τον Ερντογάν αγγίζει ίσως τον μουσουλμανικό κόσμο και κάποιες ελίτ στην Ευρώπη, όμως αναβιώνει την παραδοσιακή καχυποψία προς το πρόσωπό του από το κατεστημένο της Ουάσιγκτον.

Και μάλιστα σε μια στιγμή που και ο πρόεδρος Τραμπ έχει κάνει μια καθαρή επιλογή και έχει ταυτιστεί με το Ισραήλ στον πόλεμο του Ιράν αλλά και σε άλλα ζητήματα, όπως η Γάζα.

Για την Άγκυρα επίσης αποδεικνύεται δύσκολη εξίσωση η επιδίωξη να παίξει έναν ρόλο «αφυπνιστή» του αραβικού κόσμου, καθώς η καχυποψία των Αράβων για την εμπλοκή της Τουρκίας σε ενδοαραβικές υποθέσεις παραμένει μεγάλη, ενώ χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, που έχουν άριστες σχέσεις με την Άγκυρα, αλλά και τα ΗΑΕ, τα οποία έχουν επενδύσει μεγάλα κεφάλαια στην τουρκική οικονομία, είδαν ότι στη δύσκολη στιγμή που δέχονταν επίθεση η «φιλία» με την Τουρκία αποδείχθηκε κενή περιεχομένου...

Η Άγκυρα δεν μπόρεσε να προστατεύσει τα ίδια της τα σύνορα και αναγκάστηκε να προστρέξει σε βοήθεια από το ΝΑΤΟ, πόσο μάλλον να βοηθήσει τους Άραβες «φίλους» της. 

Ακόμη και οι προσπάθειές της να συγκροτήσει ένα «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ», με την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία αλλά και το Πακιστάν, δεν μπορούν να καρποφορήσουν λόγω των σοβαρών βαθύτερων αντιθέσεων, ιδεολογικών, οικονομικών και γεωστρατηγικών, κυρίως με το Κάιρο και το Ριάντ.

Τη στιγμή μάλιστα που έχει αναλάβει εργολαβικά ο Τ. Ερντογάν τον «ιερό πόλεμο» εναντίον του Ισραήλ, διαπιστώνει ότι τα ΗΑΕ όχι μόνο διατηρούν το πνεύμα των «Συμφωνιών του Αβραάμ», αλλά προχωρούν σε ένα βήμα παραπέρα που οδηγεί σε μια στρατηγική σχέση με βάθος.

Τα Εμιράτα, όπως αποκαλύφθηκε τις τελευταίες ημέρες, δέχθηκαν βοήθεια από το Ισραήλ κρίσιμη για την άμυνά τους έναντι των ιρανικών επιθέσεων, που περιλαμβάνει Iron Dome και ένα προηγμένο σύστημα ανίχνευσης drones με την ονομασία «Spectro», ενώ με την παρουσία Ισραηλινών αναπτύχθηκε στο έδαφός τους και το νέο ισραηλινό σύστημα αεράμυνας με λέιζερ Iron Beam.

 Σε αυτό το περιβάλλον η Τουρκία παρακολουθεί συγχρόνως τις κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, όπου διαπιστώνει ότι με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν διαμορφώνεται ένα νέο πλαίσιο συνεργασιών που μπορεί να δημιουργήσει αυτό που θεωρεί ως επιβολή τετελεσμένων εις βάρος της.

Και μέσα από αυτό το πρίσμα πλέον βλέπει και τις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο. 
Η αναδιάταξη των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων, με τη χρήση της Καρπάθου και της Λήμνου, η αναβάθμιση του ρόλου της Σούδας στον αμερικανικό σχεδιασμό, η παρουσία ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο, είναι κινήσεις οι οποίες, αντιλαμβάνονται στην Άγκυρα ,ότι δεν θα ανακληθούν όσο τουλάχιστον διαρκεί η αναταραχή στη Μέση Ανατολή.

Οι συμφωνίες της Αθήνας με τη Γαλλία για ενδυνάμωση της συμμαχικής σχέσης, με την επίσημη και δημόσια επαναβεβαίωση της ρήτρας περί αμοιβαίας συνδρομής, προκαλούν ανησυχία στην Άγκυρα.

Επίσης, στην Κύπρο, η αναμενόμενη τον επόμενο μήνα υπογραφή συμφωνίας SOFA με το Παρίσι προβλέπει τη δυνατότητα παρουσίας στο νησί γαλλικών δυνάμεων (για ανθρωπιστικούς λόγους), ενώ ήδη γίνονται κινήσεις από τις ΗΠΑ και από τη Γαλλία για εξασφάλιση υποδομών που θα επιτρέπουν την παρουσία δυνάμεών τους στο νησί. 

Οι επικλήσεις της Τουρκίας, άλλοτε σε υστερικούς τόνους και άλλοτε με την επίκληση της υποχρέωσης δήθεν αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών ή των Συνθηκών Εγγυήσεων στην Κύπρο, δεν δείχνουν να πτοούν δυνάμεις όπως η Γαλλία αλλά και οι ΗΠΑ.

Επίσης, η Άγκυρα διαπιστώνει ότι παρά τις προσπάθειες να υπονομεύσει τη σχέση της Ελλάδας με τους Άραβες, προβάλλοντας τη σχέση της χώρας με το Ισραήλ, οι σχέσεις αυτές παραμένουν ισχυρές, με το Κατάρ αλλά και τη Σαουδική Αραβία να εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους για τη βοήθεια που προσέφερε η Ελλάδα για την άμυνά τους έναντι των επιθέσεων του Ιράν, αλλά και με τη στήριξη στο ΣΑ του ΟΗΕ, όπου η Ελλάδα είναι μη μόνιμο μέλος.

 Σε ό,τι αφορά το Ισραήλ, οι προσπάθειες υπονόμευσης της Τριμερούς Συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δεν φέρνουν αποτελέσματα. Αντιθέτως, στην Άγκυρα βλέπουν ότι η συνεργασία αυτή αποκτά και βάθος σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο «Άμυνα», με την προμήθεια ισραηλινών εξελιγμένων πυραυλικών συστημάτων από την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πίεση στην Άγκυρα, η οποία, αν και προσεκτική μέχρι τώρα, περιοριζόμενη σε ρητορικές αντιδράσεις, εκτιμάται ότι μελετά τις επόμενες κινήσεις της ώστε να επιχειρήσει να ανατρέψει τα δήθεν «τετελεσμένα» και να επανατοποθετηθεί στο νέο σκηνικό που διαμορφώνεται μετά τον πόλεμο στο Ιράν. Και ο πειρασμός πάντοτε είναι μεγάλος για την Τουρκία να στραφεί εκεί όπου θεωρεί ότι βρίσκεται ο πιο «ευαίσθητος κρίκος». 

Νίκος Μελέτης