Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, που συνδέει την Ελλάδα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, έχει πολυεπίπεδη γεωστρατηγική σημασία για τη χώρα μας. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες υλοποίησής του.Κεντρικός κόμβος του σχεδίου είναι η Ελλάδα, μέσω της Ρεβυθούσας και κυρίως του FSRU Αλεξανδρούπολης, που επιτρέπουν την εισαγωγή LNG – κυρίως αμερικανικού – και τη διοχέτευσή του προς τον Βορρά.
Ωστόσο, το εγχείρημα προσκρούει σε υψηλό κόστος, περιορισμένη δυναμικότητα των δικτύων και αβεβαιότητα ως προς τη μακροπρόθεσμη ζήτηση, ιδιαίτερα καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει την πράσινη μετάβαση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν ενεργά το έργο, καθώς το αντιλαμβάνονται ως κρίσιμο εργαλείο απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, επιχειρώντας να ισορροπήσει μεταξύ γεωπολιτικών αναγκών, δημοσιονομικών περιορισμών και κλιματικών στόχων.
Παράλληλα, χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία σταθμίζουν τα οφέλη έναντι του κόστους, ενώ η Ουκρανία βλέπει τον Κάθετο Διάδρομο ως στρατηγικό εργαλείο επιβίωσης και επανένταξής της στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική.
Συνολικά, το έργο δεν συνιστά απλώς μια ενεργειακή υποδομή, αλλά πεδίο γεωπολιτικού «πόκερ», όπου συγκρούονται στρατηγικές των ΗΠΑ, της Ε.Ε. και περιφερειακών παικτών, με την Ελλάδα σε ρόλο κρίσιμου αλλά απαιτητικού κόμβου.
Η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για τη Βόρεια Ελλάδα υπερβαίνει κατά πολύ το φυσικό αέριο.
Πρόκειται για έργο γεωοικονομικής αναβάθμισης που την τοποθετεί στον ρόλο του επινείου των Βαλκανίων προς τη Μεσόγειο και τον έξω κόσμο... Πρώτον, μετατρέπει τη Βόρεια Ελλάδα από ενδιάμεση περιφέρεια σε πύλη εισόδου. Η Αλεξανδρούπολη και η Θεσσαλονίκη λειτουργούν ως τα πρώτα «σημεία επαφής» των βαλκανικών οικονομιών με τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, εμπορίου και logistics. Έτσι, αντιστρέφεται ιστορικά ο άξονας εξάρτησης Βορρά–Νότου (Βαλκάνια → Κεντρική Ευρώπη) και διαμορφώνεται ένας νέος άξονας Βαλκάνια → Αιγαίο → Μεσόγειος → παγκόσμιες αγορές.
Δεύτερον, εδραιώνεται η Βόρεια Ελλάδα ως κόμβος ροών και όχι απλώς ως χώρα διέλευσης. Ο συνδυασμός LNG, αγωγών, λιμένων, σιδηροδρόμων και αποθηκών δημιουργεί κρίσιμη μάζα υποδομών. Εκεί όπου συγκλίνουν ροές ενέργειας, κεφαλαίων και εμπορευμάτων, ακολουθούν επενδύσεις, βιομηχανική δραστηριότητα και αυξημένο γεωπολιτικό βάρος.
Τρίτον, ενισχύεται η στρατηγική αυτονομία των Βαλκανίων με ελληνικό πρόσημο. Χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία και, μελλοντικά, η Ουκρανία αποκτούν πρόσβαση στη θάλασσα όχι μέσω τρίτων, αλλά μέσω ελληνικών υποδομών. Έτσι, δημιουργούνται δομικές σχέσεις εξάρτησης και συνεργασίας, πιο ανθεκτικές από συγκυριακές πολιτικές συμμαχίες, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η δυνητική επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή.Τέλος, σε ιστορικούς όρους, η Βόρεια Ελλάδα επανακτά έναν ρόλο που είχε απωλέσει: αυτόν του φυσικού θαλάσσιου εξόδου της ενδοχώρας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Όπως συνέβαινε με τα μεγάλα επίνεια της Μεσογείου στο παρελθόν, έτσι και σήμερα, όποιος ελέγχει τις πύλες προς τη θάλασσα αποκτά διαρκή οικονομική και γεωπολιτική επιρροή.
Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τη Θεσσαλονίκη σε εμπορική, οικονομική και χρηματοοικονομική «πρωτεύουσα» μιας ευρύτερης περιοχής 40–80 εκατομμυρίων κατοίκων( και ΑΕΠ 600 -800 δισ. Ευρώ). Με άλλα λόγια, ο Κάθετος Διάδρομος δεν «περνά» απλώς από τη Βόρεια Ελλάδα· τη μετασχηματίζει σε κεντρικό παίκτη του νέου γεωοικονομικού χάρτη των Βαλκανίων.
Θωρείται αναμενόμενο Ρωσία και Τουρκία να κάνουν ότι περνά από το χέρι τους για να ματαιώσουν αυτά τα σχέδια. Ο υβριδικός πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει...
Κώστας Στούπας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου