Υπερπλεόνασμα: Οι φόροι που «έτρεξαν» και οι δαπάνες που συγκρατήθηκαν

Σημαντικά υψηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις διαμορφώθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025, φτάνοντας το 4,9% του ΑΕΠ και υπερβαίνοντας τον στόχο κατά περίπου 2,9 δισ. ευρώ. 

Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, αλλά τη βασική αιτία που «ξεκλείδωσε» τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τα νέα μέτρα στήριξης που ανακοινώθηκαν.
Πίσω από την υπεραπόδοση του προϋπολογισμού βρίσκονται δύο βασικοί παράγοντες, η αυξημένη εισπραξιμότητα φόρων αλλά και η συγκράτηση των δημοσίων δαπανών. 

Από τα περίπου 2,9 δισ. ευρώ της υπέρβασης, το 1,2 δισ. ευρώ προήλθε από υψηλότερα έσοδα, ενώ τα υπόλοιπα 1,7 δισ. ευρώ συνδέονται με χαμηλότερες δαπάνες σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.

Οι πηγές των επιπλέον εσόδων

Η πλευρά των εσόδων εμφανίζει σημαντική ενίσχυση, κυρίως από φορολογικές πηγές. 

Ο ΦΠΑ απέδωσε επιπλέον 250 εκατ. ευρώ, αντανακλώντας τόσο την κατανάλωση όσο και τη βελτίωση της συμμόρφωσης. 

Αντίστοιχα, ο φόρος εισοδήματος ενίσχυσε τα έσοδα κατά 214 εκατ. ευρώ, ενώ τα νομικά πρόσωπα συνέβαλαν με 463 εκατ. ευρώ, στοιχείο που συνδέεται με την κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Σημαντική ήταν και η συμβολή των ασφαλιστικών εισφορών, οι... οποίες απέφεραν 150 εκατ. ευρώ επιπλέον, καθώς και μικρότερων φορολογικών κατηγοριών και λοιπών εσόδων της γενικής κυβέρνησης, όπως μερίσματα και αποδόσεις φορέων. Συνολικά, η εικόνα αποτυπώνει μια ευρύτερη βελτίωση της εισπρακτικής δυναμικής του κράτους.

Η συμβολή των χαμηλότερων δαπανών

Ακόμη μεγαλύτερη, ωστόσο, ήταν η επίδραση της συγκράτησης των δαπανών. 

Η υποεκτέλεση του προϋπολογισμού ανήλθε σε 1,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 600 εκατ. ευρώ θεωρούνται μόνιμη εξοικονόμηση και τα υπόλοιπα συνδέονται με χρονικές μεταθέσεις πληρωμών.

Σημαντικό μέρος της μείωσης προήλθε από τη μισθολογική δαπάνη του Δημοσίου, η οποία ήταν χαμηλότερη κατά περίπου 170 εκατ. ευρώ λόγω καθυστερήσεων σε προσλήψεις. Παράλληλα, δεν αξιοποιήθηκε πλήρως αποθεματικό 156 εκατ. ευρώ για φυσικές καταστροφές, ενώ καταγράφηκε υστέρηση δαπανών στους ΟΤΑ ύψους 183 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω καθυστερήσεων σε επενδυτικά έργα που μεταφέρονται για υλοποίηση το 2026.

Επιπλέον, η μείωση της ανεργίας οδήγησε σε περιορισμό των δαπανών για προγράμματα απασχόλησης κατά 138 εκατ. ευρώ, συμβάλλοντας περαιτέρω στη συνολική εικόνα εξοικονόμησης.

Ο δημοσιονομικός χώρος και τα νέα μέτρα

Από το σύνολο της εξοικονόμησης, τα 600 εκατ. ευρώ που έχουν μόνιμο χαρακτήρα, σε συνδυασμό με περίπου 200 εκατ. ευρώ νέων εσόδων, αποτελούν τη βάση για τον δημοσιονομικό χώρο των περίπου 800 εκατ. ευρώ που δημιουργήθηκε για το 2026.

Αυτός ο χώρος χρηματοδότησε τόσο τις προηγούμενες παρεμβάσεις –όπως το fuel pass– όσο και το νέο πακέτο μέτρων ύψους περίπου 500 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Το υπόλοιπο ποσό διατηρείται ως «εφεδρεία» για ενδεχόμενες νέες παρεμβάσεις, ανάλογα με τις εξελίξεις στην ενεργειακή κρίση και τη διεθνή οικονομική συγκυρία.

Υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών σημειώνουν οτι το υπερπλεόνασμα του 2025 δεν αποτελεί μόνο μια λογιστική επίδοση, αλλά έναν κρίσιμο παράγοντα πολιτικής, που καθορίζει την έκταση και το εύρος των μέτρων στήριξης για το επόμενο διάστημα.

Θοδωρής Βγενής