Από την ημέρα της υπογραφής της Διακήρυξης των Αθηνών τον Δεκέμβριο του 2023 και μετά τις άγονες συναντήσεις των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών που ακολούθησαν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους (Ιούλιος 2023), ήταν προφανές ότι η διαδικασία αυτή είχε ημερομηνία λήξης. Καθώς δεν μπόρεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, να οδηγήσει σε άρση του αδιεξόδου και προώθηση της διαφοράς για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Τα τρία αυτά χρόνια είχε υπάρξει σοβαρή μείωση των παραβιάσεων του ΕΕΧ (Εθνικού Θαλάσσιου Χώρου), κάτι που ήταν σημαντικό, καθώς μείωσε και την πίεση στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία και απομάκρυνε το ενδεχόμενο ενός σοβαρού επεισοδίου, ενώ διευκόλυνε τη διαχείριση του μεταναστευτικού, καθώς μειώθηκαν σημαντικά οι ροές από την Τουρκία.
Τρία χρόνια μετά, πολλά έχουν αλλάξει στον διεθνή περίγυρο, ο οποίος βρίσκεται σε φάση γενικής αναδιάταξης με ανακατανομή των ισορροπιών ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.
Όλα πλέον δείχνουν ότι η Τουρκία επιλέγει να θέσει τέλος στην περίοδο αυτή που ονομάστηκε περίοδος των «ήρεμων νερών», εκτιμώντας ότι η διεκδίκηση ενός ηγεμονικού περιφερειακού ρόλου στη Μέση Ανατολή δεν θα πρέπει να παρεξηγηθεί από την Ελλάδα ότι η ίδια παραμελεί και θέτει σε δεύτερη μοίρα το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αυτό που έχει ονομάσει δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Έτσι, μέσα σε ένα νέο, ρευστό και ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον, που καθημερινά υποβαθμίζεται η αξία του Διεθνούς Δίκαιου η Άγκυρα δεν αρκείται σε επίδειξη δύναμης μόνο έναντι του Ισραήλ, αλλά στέλνει το μήνυμα ισχύος και προς την Ελλάδα, την οποία εξάλλου διαρκώς και δι' επισήμων δηλώσεων κατηγορεί ότι λειτουργεί ως σύμμαχος και προκεχωρημένο φυλάκιο του Ισραήλ...
Κυρίως όμως, η Άγκυρα θέλει να καταγραφεί και στην Ελλάδα ότι η ενασχόλησή της με τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ασία δεν σημαίνει ότι αποστρέφει το βλέμμα από τη «Γαλάζια Πατρίδα» και ότι αφήνει περιθώρια για επιβολή αυτών που θεωρεί τετελεσμένα εναντίον της.
Η Διακήρυξη των Αθηνών, όπως πολλές φορές έχουμε επισημάνει, δέχθηκε διαφορετική, αυθαίρετη ερμηνεία από την Τουρκία, η οποία θεωρούσε ότι τα «ήρεμα νερά» ήταν το αντάλλαγμα για την οικειοθελή παραίτηση της Ελλάδας από την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Και αυτό διαπιστώθηκε λίγους μήνες μετά την υπογραφή της με το επεισόδιο της Κάσου (Ιούλιος 2024) και την παρεμπόδιση από τον τουρκικό Στόλο των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Κρήτης.
Η Τουρκία τον Απρίλιο του 2025 έσπευσε να αντιδράσει στη δημοσιοποίηση από την Αθήνα του χάρτη του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, ο οποίος αποτύπωνε και τη μη οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ, με τη διευκρίνιση ότι αυτό ισχύει μέχρις ότου υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης με τις γειτονικές χώρες (Αλβανία, Λιβύη, Τουρκία).
Το επόμενο βήμα που σήμανε συναγερμό στην Άγκυρα ήταν η χάραξη των δύο οικοπέδων νοτίως της Κρήτης βάσει του νόμου 4001/2011, με τα οποία ουσιαστικά και παρά τις ενστάσεις της Λιβύης, ακύρωνε στην πράξη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο από την πλευρά της Λιβύης.
Η Τουρκία αντέδρασε και για την έκδοση ανανεωμένου χάρτη αλιευτικών ζωνών τον Χάρτη του Χωροταξικού σχεδιασμού για τον Τουρισμό και, για τη θέσπιση των δύο ελληνικών θαλάσσιων πάρκων, τα οποία όμως κάλυπταν περιοχές εντός των χωρικών υδάτων των νησιών και δεν επεκτάθηκαν σε περιοχές που αμφισβητεί (τα σύνορα αλλά και σημαντικό αριθμό νησίδων και βραχονησίδων, περιλαμβάνοντας μόνο δύο νησίδες στο κέντρο του Αιγαίου, τις οποίες η Τουρκία θεωρεί «γκρίζες ζώνες»).Την Τετάρτη για μια ακόμη φορά η Τουρκία αντέδρασε για τον Χωροταξικό Σχεδιασμό για τις ΑΠΕ ,επικαλούμενη όπως και στις προηγούμενες ανακοινώσεις ότι περιλαμβάνουν «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριαρχία δεν έχει δοθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συμφωνιών».
Με τη θέσπιση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων, η Τουρκία στις 15 Αυγούστου κάνει ένα σημαντικό βήμα για την εφαρμογή και «θεσμική» εσωτερική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας» ,κίνηση η οποία αναμένεται να κλιμακωθεί με την υιοθέτηση από την Εθνοσυνέλευση του νομοθετήματος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», που θα συμπεριλάβει και θα δώσει εσωτερική νομική υπόσταση στο σύνολο των διεκδικήσεων εις βάρος της ελληνικής κυριαρχίας και των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο τρόπος με τον οποίο χάραξε τα όρια των Θαλάσσιων Πάρκων δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για καθαρή προσπάθεια να δημιουργήσει τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας και να επιβάλει τις αυθαίρετες και εκτός πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας θέσεις της σε ό,τι αφορά την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Θέσεις όπως η μέση γραμμή που χαράσσεται μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη των νησιών, ο περιορισμός των νησιών σε χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. (παρά το δυνητικό όριο έως τα 12 ν.μ.), η αποκοπή του Καστελλόριζου από τα Δωδεκάνησα και η προσπάθεια σφετερισμού κάθε θαλάσσιας ζώνης που δικαιούται ως νησί, αλλά και η επικάλυψη διεθνών υδάτων με ελληνική υφαλοκρηπίδα για δήθεν περιβαλλοντικές χρήσεις, είναι θέσεις που επιστρατεύθηκαν για τη χάραξη των τουρκικών Θαλάσσιων Πάρκων. Χωρίς φυσικά να υποτιμάται ότι η Τουρκία με κάθε ευκαιρία επαναφέρει ζήτημα «γεωγραφικών σχηματισμών, νησίδων και βραχονησίδων των οποίων η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».
Η Αθήνα, με επίσημη ανακοίνωση κατήγγειλε τα Θαλάσσια Πάρκα της Τουρκίας ως κίνηση εκτός πλαισίου διεθνούς νομιμότητας που «δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο».
Όμως, η πραγματική πρόκληση για την Αθήνα θα είναι όταν επιχειρηθεί η υλοποίηση των Θαλάσσιων Πάρκων από τους τουρκικούς φορείς που είναι επιφορτισμένοι με αυτό, επιβάλλοντας απαγορεύσεις στις δραστηριότητες στα διεθνή ύδατα που βρίσκονται εντός ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας, περιορισμούς στην αλιεία και συγκεκριμένες «περιβαλλοντικές» έρευνες και δράσεις. Διότι εκεί, επί του πεδίου, θα πρέπει να αποτραπεί η δημιουργία τετελεσμένων.
Την ίδια περίοδο, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει αποφάσεις και για το σοβαρό ζήτημα της επανάληψης των ερευνών για το GSI (Great Sea Interconnector), που πιθανότατα, μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο επιχειρηματικό σχήμα, θα ανατεθεί σε εξειδικευμένη γαλλική εταιρεία. Αν και αυτή η εξέλιξη προσφέρει τη δυνατότητα για ελιγμούς, για την Αθήνα παραμένει μείζονος σημασίας η επανάληψη των ερευνών από το νέο σχήμα να μην γίνει με ικανοποίηση των απαιτήσεων της Τουρκίας που εμπόδισαν τις έρευνες το 2024. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευαίσθητη απόφαση, καθώς η αποδοχή ή και η συναίνεση για αίτηση προς την Τουρκία για έκδοση παράλληλης NAVTEX με την ελληνική, για έρευνες που αφορούν όχι μόνο μη οριοθετημένη ελληνική υφαλοκρηπίδα αλλά και οριοθετημένη Ελληνική ΑΟΖ (με την Ελληνοαιγυπτιακή Συμφωνία) και σε περιοχή ελληνικής ευθύνης για έκδοση NAVTEX, θα αποτελέσει ένα σοβαρό τετελεσμένο υπέρ της Τουρκίας.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία κλιμακώνει την επιστροφή της έντασης στο Αιγαίο, καθώς μετά τη συστηματική παραβίαση του ΕΕΧ (Εθνικού Θαλάσσιου Χώρου) και των παραβάσεων εντός του FIR Αθηνών με UAVs, την Τρίτη επανήλθε στην τακτική των μαζικών παραβιάσεων με F-16.
Η περίοδος των τριών χρόνων της μη έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έδωσε την ευκαιρία και στην Ελλάδα να προχωρήσει, πέραν των κινήσεων που αναφέρθηκαν πριν, και στη σημαντική αναβάθμιση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας με μια σειρά σύγχρονων εξοπλιστικών προγραμμάτων. Όμως, θα ήταν λάθος η εξιδανίκευση ή η δαιμονοποίηση αυτής της περιόδου, καθώς την ίδια περίοδο και η Τουρκία προσπάθησε να προωθήσει μια εξωραϊσμένη εικόνα της τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις ευκαιρίες που της προσέφεραν οι περιφερειακές κρίσεις σε Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή.
Η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας, η βελτίωση των σχέσεων της με την κυβέρνηση Τραμπ, η αποδοχή από πολλές ευρωπαϊκές χώρες της στρατηγικής συμμαχίας της για την Ασφάλεια της Ευρώπης, δεν ήταν φυσικά αποτέλεσμα των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο.
Η Αθήνα, σε μια δύσκολη προεκλογική χρονιά (και δεν είναι τυχαία και η επιλογή της χρονικής συγκυρίας), θα έχει να αντιμετωπίσει μια Τουρκία από τα παλιά, η οποία είναι αποθρασυμένη από την περιφερειακή αναβάθμισή της και η οποία θέλει να στείλει το μήνυμα ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει στην περιοχή χωρίς τη δική της άδεια, ότι δεν θα επιτρέψει την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας τα οποία θεωρεί ότι θίγουν τη «Γαλάζια Πατρίδα». Και βεβαίως, να δείξει ότι αντιμετωπίζει σε περιφερειακό επίπεδο την Ελλάδα ως «σύμμαχο» του μεγάλου ανταγωνιστή και αντιπάλου της, του Ισραήλ.
Με τη θέσπιση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων, η Τουρκία στις 15 Αυγούστου κάνει ένα σημαντικό βήμα για την εφαρμογή και «θεσμική» εσωτερική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας» ,κίνηση η οποία αναμένεται να κλιμακωθεί με την υιοθέτηση από την Εθνοσυνέλευση του νομοθετήματος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», που θα συμπεριλάβει και θα δώσει εσωτερική νομική υπόσταση στο σύνολο των διεκδικήσεων εις βάρος της ελληνικής κυριαρχίας και των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο τρόπος με τον οποίο χάραξε τα όρια των Θαλάσσιων Πάρκων δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για καθαρή προσπάθεια να δημιουργήσει τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας και να επιβάλει τις αυθαίρετες και εκτός πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας θέσεις της σε ό,τι αφορά την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Θέσεις όπως η μέση γραμμή που χαράσσεται μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη των νησιών, ο περιορισμός των νησιών σε χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. (παρά το δυνητικό όριο έως τα 12 ν.μ.), η αποκοπή του Καστελλόριζου από τα Δωδεκάνησα και η προσπάθεια σφετερισμού κάθε θαλάσσιας ζώνης που δικαιούται ως νησί, αλλά και η επικάλυψη διεθνών υδάτων με ελληνική υφαλοκρηπίδα για δήθεν περιβαλλοντικές χρήσεις, είναι θέσεις που επιστρατεύθηκαν για τη χάραξη των τουρκικών Θαλάσσιων Πάρκων. Χωρίς φυσικά να υποτιμάται ότι η Τουρκία με κάθε ευκαιρία επαναφέρει ζήτημα «γεωγραφικών σχηματισμών, νησίδων και βραχονησίδων των οποίων η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».
Η Αθήνα, με επίσημη ανακοίνωση κατήγγειλε τα Θαλάσσια Πάρκα της Τουρκίας ως κίνηση εκτός πλαισίου διεθνούς νομιμότητας που «δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο».
Όμως, η πραγματική πρόκληση για την Αθήνα θα είναι όταν επιχειρηθεί η υλοποίηση των Θαλάσσιων Πάρκων από τους τουρκικούς φορείς που είναι επιφορτισμένοι με αυτό, επιβάλλοντας απαγορεύσεις στις δραστηριότητες στα διεθνή ύδατα που βρίσκονται εντός ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας, περιορισμούς στην αλιεία και συγκεκριμένες «περιβαλλοντικές» έρευνες και δράσεις. Διότι εκεί, επί του πεδίου, θα πρέπει να αποτραπεί η δημιουργία τετελεσμένων.
Την ίδια περίοδο, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει αποφάσεις και για το σοβαρό ζήτημα της επανάληψης των ερευνών για το GSI (Great Sea Interconnector), που πιθανότατα, μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο επιχειρηματικό σχήμα, θα ανατεθεί σε εξειδικευμένη γαλλική εταιρεία. Αν και αυτή η εξέλιξη προσφέρει τη δυνατότητα για ελιγμούς, για την Αθήνα παραμένει μείζονος σημασίας η επανάληψη των ερευνών από το νέο σχήμα να μην γίνει με ικανοποίηση των απαιτήσεων της Τουρκίας που εμπόδισαν τις έρευνες το 2024. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευαίσθητη απόφαση, καθώς η αποδοχή ή και η συναίνεση για αίτηση προς την Τουρκία για έκδοση παράλληλης NAVTEX με την ελληνική, για έρευνες που αφορούν όχι μόνο μη οριοθετημένη ελληνική υφαλοκρηπίδα αλλά και οριοθετημένη Ελληνική ΑΟΖ (με την Ελληνοαιγυπτιακή Συμφωνία) και σε περιοχή ελληνικής ευθύνης για έκδοση NAVTEX, θα αποτελέσει ένα σοβαρό τετελεσμένο υπέρ της Τουρκίας.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία κλιμακώνει την επιστροφή της έντασης στο Αιγαίο, καθώς μετά τη συστηματική παραβίαση του ΕΕΧ (Εθνικού Θαλάσσιου Χώρου) και των παραβάσεων εντός του FIR Αθηνών με UAVs, την Τρίτη επανήλθε στην τακτική των μαζικών παραβιάσεων με F-16.
Η περίοδος των τριών χρόνων της μη έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έδωσε την ευκαιρία και στην Ελλάδα να προχωρήσει, πέραν των κινήσεων που αναφέρθηκαν πριν, και στη σημαντική αναβάθμιση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας με μια σειρά σύγχρονων εξοπλιστικών προγραμμάτων. Όμως, θα ήταν λάθος η εξιδανίκευση ή η δαιμονοποίηση αυτής της περιόδου, καθώς την ίδια περίοδο και η Τουρκία προσπάθησε να προωθήσει μια εξωραϊσμένη εικόνα της τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις ευκαιρίες που της προσέφεραν οι περιφερειακές κρίσεις σε Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή.
Η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας, η βελτίωση των σχέσεων της με την κυβέρνηση Τραμπ, η αποδοχή από πολλές ευρωπαϊκές χώρες της στρατηγικής συμμαχίας της για την Ασφάλεια της Ευρώπης, δεν ήταν φυσικά αποτέλεσμα των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο.
Η Αθήνα, σε μια δύσκολη προεκλογική χρονιά (και δεν είναι τυχαία και η επιλογή της χρονικής συγκυρίας), θα έχει να αντιμετωπίσει μια Τουρκία από τα παλιά, η οποία είναι αποθρασυμένη από την περιφερειακή αναβάθμισή της και η οποία θέλει να στείλει το μήνυμα ότι τίποτε δεν μπορεί να γίνει στην περιοχή χωρίς τη δική της άδεια, ότι δεν θα επιτρέψει την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας τα οποία θεωρεί ότι θίγουν τη «Γαλάζια Πατρίδα». Και βεβαίως, να δείξει ότι αντιμετωπίζει σε περιφερειακό επίπεδο την Ελλάδα ως «σύμμαχο» του μεγάλου ανταγωνιστή και αντιπάλου της, του Ισραήλ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου