Πίσω τους, ο ουρανός είχε πάρει μια πορτοκαλοκόκκινη απόχρωση, καθώς ένα τείχος καπνού από τη δασική πυρκαγιά υψωνόταν πάνω από τις κορυφές των δέντρων. Η λεζάντα περιέγραφε την εικόνα ως ένα «δραματικό θέαμα».
Πάνω από τη φωτογραφία, το κεντρικό θέμα της εφημερίδας αφορούσε τον κίνδυνο διακοπών ηλεκτροδότησης που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, προκαλεί η βρετανική πολιτική για μηδενικές καθαρές εκπομπές. Το άρθρο μετέφερε τον ισχυρισμό ενός πληροφοριοδότη ότι η επέκταση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας είχε καταστήσει δυσκολότερο για τους αρμόδιους αξιωματούχους να υπολογίσουν την προσφορά και τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Το υπόλοιπο πρωτοσέλιδο περιλάμβανε συμβουλές για μπάρμπεκιου και μια λίστα με τα 25 καλύτερα κρασιά του καλοκαιριού. Το πλήρες ρεπορτάζ για την πυρκαγιά, η οποία είχε αναγκάσει περισσότερους από 110.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στη νοτιοδυτική Γαλλία, δεν εμφανιζόταν παρά μόνο στην πέμπτη σελίδα...
Η επιλογή αυτή προκάλεσε καταγγελίες για υποκρισία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η διερεύνηση, όμως, του τρόπου με τον οποίο τέτοιες αντιφάσεις μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρωτοσέλιδο αποκαλύπτει πολλά για το πώς παρουσιάζεται η κλιματική αλλαγή στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και γιατί η δημοσιογραφική κάλυψή της διαφέρει τόσο πολύ από χώρα σε χώρα.
Το ίδιο Σαββατοκύριακο, και άλλες βρετανικές εφημερίδες κάλυψαν τις πυρκαγιές που σάρωναν την Ευρώπη. Η «Mirror» κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Καλοκαίρι του χάους», αναφέροντας ότι οι πυρκαγιές ανάγκαζαν Βρετανούς να εγκαταλείψουν τουριστικά θέρετρα. Μολονότι οι διαδικτυακοί τίτλοι της «i» ήταν περισσότερο ισορροπημένοι, το βασικό θέμα της έντυπης έκδοσής της είχε τίτλο «Τουρίστες εγκαταλείπουν την κόλαση της Γαλλίας».
Οι «Financial Times» κυκλοφόρησαν με τίτλο «Η Ευρώπη στις φλόγες», ενώ στη Σκωτία η εφημερίδα «Herald» ανέδειξε ως κεντρικό θέμα την εκκένωση ενός χωριού στην περιοχή των Κερνγκόρμς.
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη παρουσιάστηκαν ως ένας συνδυασμός κατεστραμμένων διακοπών, αντιπαραθέσεων για την ενεργειακή πολιτική, εσωτερικών προβλημάτων πολιτικής προστασίας και έκτακτων καταστάσεων σε ολόκληρη την ήπειρο. Όλα τα δημοσιεύματα ήταν ακριβή. Αυτό που τα διαφοροποιεί, ωστόσο, είναι το πόσο πίσω στον χρόνο επιλέγει να ανατρέξει κάθε αφήγηση.
Μια πυρκαγιά μπορεί να αποδοθεί στο σημερινό μπάρμπεκιου, στη χθεσινή κατεύθυνση του ανέμου, σε μια ξηρή άνοιξη, σε τέσσερις δεκαετίες αλλαγών στη χρήση γης ή σε έναν αιώνα εκπομπών.
Το πώς εντάσσεται η ιστορία μιας δασικής πυρκαγιάς στον χρόνο και στην ευρύτερη αφήγηση για την κλιματική αλλαγή καθορίζεται συχνά από τρεις παράγοντες.
Ο πρώτος είναι το δημοσιογραφικό τμήμα στο οποίο καταλήγει το θέμα: τα ταξιδιωτικά και ειδησεογραφικά τμήματα συνήθως αναζητούν ιστορίες αναστάτωσης και προβλημάτων, ενώ τα περιβαλλοντικά τμήματα εστιάζουν στα αίτια. Ο δεύτερος είναι η απόσταση της πυρκαγιάς από το κοινό του μέσου και ο τρίτος η θέση που έχει το συγκεκριμένο μέσο ενημέρωσης απέναντι στην απανθρακοποίηση.
Η κλιματική αλλαγή δεν χωρά στον κύκλο της επικαιρότητας
Η ειδησεογραφία βασίζεται στο καινούργιο: κάτι πρέπει να έχει αλλάξει από χθες για να θεωρηθεί είδηση. Γι’ αυτό η στιγμή κατά την οποία ξεσπά μια πυρκαγιά αποτελεί είδηση, ενώ οι συνθήκες που οδήγησαν στην εκδήλωσή της συνήθως δεν αποτελούν.
Μια τάση σταδιακής ξήρανσης που εκτείνεται σε διαδοχικές ανοιξιάτικες περιόδους δεν συνδέεται με μία συγκεκριμένη ημέρα κατά την οποία συνέβη. Δεν παράγει κάποια ανακοίνωση, έναν αριθμό θυμάτων ή μια φωτογραφία.
Στη δημοσιογραφική αίθουσα δεν διαθέτει αυτό που αποκαλείται «ειδησεογραφική αφορμή». Οι ιστορίες που δεν έχουν μια τέτοια σαφή αφορμή είναι πολύ δυσκολότερο να δημοσιευθούν.
Ως αποτέλεσμα, η γρήγορη και ορατή κατάληξη της κλιματικής αλλαγής — οι φλόγες, οι εκκενώσεις και οι ακυρωμένες πτήσεις — καλύπτεται εκτενώς και συχνά με αποτελεσματικό τρόπο. Αντίθετα, η αργή και σωρευτική διαδικασία που προηγείται καλύπτεται ελάχιστα ή δεν καλύπτεται καθόλου.
Οι αναγνώστες λαμβάνουν πολλές πληροφορίες για το περιστατικό και ελάχιστες για τη διαδικασία που οδήγησε σε αυτό. Πρόκειται σχεδόν για το αντίθετο από εκείνο που θα τους βοηθούσε να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει.
Το πρόβλημα επιτείνεται επειδή κάθε πυρκαγιά εμφανίζεται ως έκτακτη είδηση, χωρίς να εντάσσεται πάντοτε στο πλαίσιο που δημιούργησε η προηγούμενη. Η δημοσιογραφική κάλυψη ξεκινά συχνά και πάλι από το μηδέν.
Οι δασικές πυρκαγιές κατέστρεψαν 2,2 εκατομμύρια εκτάρια στην ευρωπαϊκή περιφέρεια το 2025, έναντι 1,4 εκατομμυρίων εκταρίων το 2022 — αύξηση 57% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Κανένα ρεπορτάζ για μία μεμονωμένη πυρκαγιά δεν μπορεί εύκολα να εντάξει αυτό το στοιχείο στην αφήγησή του. Παράλληλα, κανένας αναγνώστης δεν πρόκειται να το υπολογίσει μόνος του, συνδυάζοντας διαφορετικές ειδήσεις που δημοσιεύθηκαν σε διάστημα πολλών μηνών.
Μια τάση τέτοιας κλίμακας πρέπει να διατυπώνεται ρητά και να μην αφήνεται ως άσκηση νοερής αριθμητικής για το κοινό.
Η πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Κερνγκόρμς της Σκωτίας ξεκίνησε σε θαμνώδη έκταση κοντά στο Νέθι Μπριτζ και, έως τις 16 Ιουλίου 2026, είχε αποκτήσει μέτωπο πλάτους άνω των 3,5 χιλιομέτρων. Φωτογραφία: Andrew Milligan/Alamy.
Όταν τα ρεπορτάζ δεν εξηγούν γιατί οι επικρατούσες συνθήκες κατέστησαν πιθανότερη την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς, το κενό μπορούν να καλύψουν άλλες ερμηνείες: φήμες περί εμπρησμού, κατηγορίες εναντίον αγροτών ή διαχειριστών γης ή απλώς η πολιτική αντιπαράθεση.
Η παρουσίαση μιας πυρκαγιάς ως μιας αιφνίδιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης που συμβαίνει σε μια ξένη χώρα μπορεί επίσης να δυσκολέψει την αναγνώριση πιο αργών εκδοχών των ίδιων συνθηκών, οι οποίες εκδηλώνονται πολύ πιο κοντά.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ξηρασία είχε ήδη κηρυχθεί στη Βόρεια Ουαλία και στον άνω ρου του ποταμού Σέβερν, προτού τυπωθεί το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο των «Times».
Η πυρκαγιά στα Κερνγκόρμς κινητοποίησε περισσότερα από 500 άτομα για την κατάσβεσή της και ανάγκασε τους κατοίκους του χωριού Νέθι Μπριτζ να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πυρκαγιές στη Γαλλία παρακολουθούνται από απόσταση, σαν να μην έχουν καμία σχέση με αυτά τα περιστατικά στο εσωτερικό της χώρας.
Η γαλλική οπτική
Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν διατυπωθεί εκκλήσεις για τη βελτίωση της δημοσιογραφικής κάλυψης της κλιματικής αλλαγής. Επιστήμονες έχουν απευθύνει επιστολές στο BBC, στο ITV και σε άλλα μέσα ενημέρωσης, επισημαίνοντας την απουσία της κλιματικής διάστασης από την κάλυψη των κυμάτων καύσωνα.
Η αλλαγή, όμως, έρχεται αργά.
Η Γαλλία, αντιθέτως —η χώρα που εμφανίζεται αυτή τη στιγμή να φλέγεται σε πολλά βρετανικά πρωτοσέλιδα— προσφέρει μια εικόνα για το τι θα μπορούσε να γίνει.
Εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης καλύπτουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, διαπιστώνεται πραγματική αλλαγή τόσο στη γλώσσα όσο και στην προβολή που τους δίνεται.
Τα δελτία ειδήσεων που κάποτε περιέγραφαν έναν καύσωνα ως canicule exceptionnelle —έναν εξαιρετικό καύσωνα, δηλαδή μια ασυνήθιστη εξαίρεση— χαρακτηρίζουν πλέον συστηματικά αυτά τα φαινόμενα ως συμπτώματα του dérèglement climatique, της κλιματικής απορρύθμισης.
Πρόκειται για μια σημαντική μετατόπιση: οι εξαιρέσεις ανήκουν σε μία συγκεκριμένη ημέρα, ενώ τα συμπτώματα υποδηλώνουν ιστορικό βάθος και μια διαμορφούμενη πορεία.
Περιφερειακές εφημερίδες, όπως η «La Dépêche du Midi» και η «Corse-Matin», έχουν αντιμετωπίσει το ζήτημα καλύτερα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι παραμένουν στην περιοχή και μετά το σβήσιμο των φλογών, καταγράφοντας τις αναδασώσεις, τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και τις προσπάθειες προστασίας των ηλικιωμένων κατοίκων από τη ζέστη.
Εκεί είναι που μια αργή διαδικασία γίνεται ορατή: όχι μέσα στην ίδια την πυρκαγιά, αλλά στα χρόνια που προηγούνται και ακολουθούν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία τα κάνει όλα σωστά. Υπάρχουν τομείς που παραμένουν εκτός της δημοσιογραφικής κάλυψης, όπως οι αγροτικές περιοχές για τις οποίες υπάρχει ελάχιστη ή και καθόλου ενημέρωση.
Αντίστοιχα, τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται ορισμένες φορές σε αυτά τα μακροπρόθεσμα ζητήματα. Για παράδειγμα, εν μέσω της πυρκαγιάς στα Κερνγκόρμς, καταγράφηκαν δηλώσεις του πρωθυπουργού της Σκωτίας που συνέδεαν την αυξανόμενη συχνότητα των πυρκαγιών με την κλιματική αλλαγή.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για την κλιματική δημοσιογραφία;
Η δημοσιογραφία και η ειδησεογραφία δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν το «γεγονός». Οι πυρκαγιές είναι είδηση και πρέπει να καλύπτονται επειγόντως, με ζωντανό τρόπο και από το πεδίο.
Το ζητούμενο είναι να αποφεύγεται η εντύπωση ότι η πυρκαγιά αποτελεί ολόκληρη την ιστορία, όταν το ίδιο το γεγονός είναι στην πραγματικότητα απλώς η στιγμή κατά την οποία μια μακρά διαδικασία γίνεται αρκετά εντυπωσιακή ώστε να τραβήξει την προσοχή.
Όταν η κάλυψη σταματά σε αυτό το σημείο, είναι ακριβής ως προς τη συγκεκριμένη ημέρα, αλλά παραπλανητική ως προς τη δεκαετία.
Δεν είναι ευθύνη του αναγνώστη ή του τηλεθεατή να συμπληρώσει το αιτιώδες πλαίσιο που παραλείπει ένα δημοσίευμα. Η ανάδειξη του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης ως λύσης θα ισοδυναμούσε με παραδοχή ότι η ίδια η δημοσιογραφική κάλυψη δεν πρόκειται να βελτιωθεί.
Οι συντάκτες και οι ανταποκριτές είναι εκείνοι που έχουν τη δυνατότητα να αφηγηθούν υπεύθυνα την ιστορία της κλιματικής αλλαγής, παρουσιάζοντάς την ταυτόχρονα ως μια μακρόχρονη διαδικασία και ως μια αλληλουχία πολύ γρήγορων γεγονότων.
Αυτό σημαίνει ότι οι συνθήκες που προηγούνται πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος της ιστορίας και όχι απλώς ως δευτερεύον υπόβαθρο.
Ένα ρεπορτάζ για μια πυρκαγιά, για παράδειγμα, θα πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία για τις βροχοπτώσεις της άνοιξης με την ίδια συνέπεια με την οποία αναφέρει την έκταση που κάηκε.
Σημαίνει επίσης τη διατήρηση μιας συνεχούς δημοσιογραφικής μνήμης, ώστε κάθε πυρκαγιά να καλύπτεται υπό το πρίσμα της προηγούμενης και όχι σαν να αποτελεί ένα εντελώς απομονωμένο περιστατικό.
Σημαίνει ακόμη ότι πρέπει να χρηματοδοτούνται οι επισκέψεις των δημοσιογράφων στις πληγείσες περιοχές μετά την καταστροφή, επειδή η αποκατάσταση, η αναδάσωση και η προσαρμογή είναι τα σημεία στα οποία μια αργή διαδικασία γίνεται ορατή.
Τέλος, σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωριστεί πως το τμήμα καταστροφών και το περιβαλλοντικό τμήμα μιας εφημερίδας περιγράφουν τον ίδιο κόσμο — και δεν πρέπει να αφήνονται να τον παρουσιάζουν σαν να πρόκειται για δύο διαφορετικούς κόσμους.
Doug Specht
05/08/2026
* Ο Doug Specht αναπληρωτή καθηγητή Πολιτισμικής Γεωγραφίας και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Westminster. Το άρθρο του αναδημοσιεύεται αυτούσιο στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο The Conversation.
Πάνω από τη φωτογραφία, το κεντρικό θέμα της εφημερίδας αφορούσε τον κίνδυνο διακοπών ηλεκτροδότησης που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, προκαλεί η βρετανική πολιτική για μηδενικές καθαρές εκπομπές. Το άρθρο μετέφερε τον ισχυρισμό ενός πληροφοριοδότη ότι η επέκταση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας είχε καταστήσει δυσκολότερο για τους αρμόδιους αξιωματούχους να υπολογίσουν την προσφορά και τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Το υπόλοιπο πρωτοσέλιδο περιλάμβανε συμβουλές για μπάρμπεκιου και μια λίστα με τα 25 καλύτερα κρασιά του καλοκαιριού. Το πλήρες ρεπορτάζ για την πυρκαγιά, η οποία είχε αναγκάσει περισσότερους από 110.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στη νοτιοδυτική Γαλλία, δεν εμφανιζόταν παρά μόνο στην πέμπτη σελίδα...
Η επιλογή αυτή προκάλεσε καταγγελίες για υποκρισία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η διερεύνηση, όμως, του τρόπου με τον οποίο τέτοιες αντιφάσεις μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρωτοσέλιδο αποκαλύπτει πολλά για το πώς παρουσιάζεται η κλιματική αλλαγή στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και γιατί η δημοσιογραφική κάλυψή της διαφέρει τόσο πολύ από χώρα σε χώρα.
Το ίδιο Σαββατοκύριακο, και άλλες βρετανικές εφημερίδες κάλυψαν τις πυρκαγιές που σάρωναν την Ευρώπη. Η «Mirror» κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Καλοκαίρι του χάους», αναφέροντας ότι οι πυρκαγιές ανάγκαζαν Βρετανούς να εγκαταλείψουν τουριστικά θέρετρα. Μολονότι οι διαδικτυακοί τίτλοι της «i» ήταν περισσότερο ισορροπημένοι, το βασικό θέμα της έντυπης έκδοσής της είχε τίτλο «Τουρίστες εγκαταλείπουν την κόλαση της Γαλλίας».
Οι «Financial Times» κυκλοφόρησαν με τίτλο «Η Ευρώπη στις φλόγες», ενώ στη Σκωτία η εφημερίδα «Herald» ανέδειξε ως κεντρικό θέμα την εκκένωση ενός χωριού στην περιοχή των Κερνγκόρμς.
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη παρουσιάστηκαν ως ένας συνδυασμός κατεστραμμένων διακοπών, αντιπαραθέσεων για την ενεργειακή πολιτική, εσωτερικών προβλημάτων πολιτικής προστασίας και έκτακτων καταστάσεων σε ολόκληρη την ήπειρο. Όλα τα δημοσιεύματα ήταν ακριβή. Αυτό που τα διαφοροποιεί, ωστόσο, είναι το πόσο πίσω στον χρόνο επιλέγει να ανατρέξει κάθε αφήγηση.
Μια πυρκαγιά μπορεί να αποδοθεί στο σημερινό μπάρμπεκιου, στη χθεσινή κατεύθυνση του ανέμου, σε μια ξηρή άνοιξη, σε τέσσερις δεκαετίες αλλαγών στη χρήση γης ή σε έναν αιώνα εκπομπών.
Το πώς εντάσσεται η ιστορία μιας δασικής πυρκαγιάς στον χρόνο και στην ευρύτερη αφήγηση για την κλιματική αλλαγή καθορίζεται συχνά από τρεις παράγοντες.
Ο πρώτος είναι το δημοσιογραφικό τμήμα στο οποίο καταλήγει το θέμα: τα ταξιδιωτικά και ειδησεογραφικά τμήματα συνήθως αναζητούν ιστορίες αναστάτωσης και προβλημάτων, ενώ τα περιβαλλοντικά τμήματα εστιάζουν στα αίτια. Ο δεύτερος είναι η απόσταση της πυρκαγιάς από το κοινό του μέσου και ο τρίτος η θέση που έχει το συγκεκριμένο μέσο ενημέρωσης απέναντι στην απανθρακοποίηση.
Η κλιματική αλλαγή δεν χωρά στον κύκλο της επικαιρότητας
Η ειδησεογραφία βασίζεται στο καινούργιο: κάτι πρέπει να έχει αλλάξει από χθες για να θεωρηθεί είδηση. Γι’ αυτό η στιγμή κατά την οποία ξεσπά μια πυρκαγιά αποτελεί είδηση, ενώ οι συνθήκες που οδήγησαν στην εκδήλωσή της συνήθως δεν αποτελούν.
Μια τάση σταδιακής ξήρανσης που εκτείνεται σε διαδοχικές ανοιξιάτικες περιόδους δεν συνδέεται με μία συγκεκριμένη ημέρα κατά την οποία συνέβη. Δεν παράγει κάποια ανακοίνωση, έναν αριθμό θυμάτων ή μια φωτογραφία.
Στη δημοσιογραφική αίθουσα δεν διαθέτει αυτό που αποκαλείται «ειδησεογραφική αφορμή». Οι ιστορίες που δεν έχουν μια τέτοια σαφή αφορμή είναι πολύ δυσκολότερο να δημοσιευθούν.
Ως αποτέλεσμα, η γρήγορη και ορατή κατάληξη της κλιματικής αλλαγής — οι φλόγες, οι εκκενώσεις και οι ακυρωμένες πτήσεις — καλύπτεται εκτενώς και συχνά με αποτελεσματικό τρόπο. Αντίθετα, η αργή και σωρευτική διαδικασία που προηγείται καλύπτεται ελάχιστα ή δεν καλύπτεται καθόλου.
Οι αναγνώστες λαμβάνουν πολλές πληροφορίες για το περιστατικό και ελάχιστες για τη διαδικασία που οδήγησε σε αυτό. Πρόκειται σχεδόν για το αντίθετο από εκείνο που θα τους βοηθούσε να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει.
Το πρόβλημα επιτείνεται επειδή κάθε πυρκαγιά εμφανίζεται ως έκτακτη είδηση, χωρίς να εντάσσεται πάντοτε στο πλαίσιο που δημιούργησε η προηγούμενη. Η δημοσιογραφική κάλυψη ξεκινά συχνά και πάλι από το μηδέν.
Οι δασικές πυρκαγιές κατέστρεψαν 2,2 εκατομμύρια εκτάρια στην ευρωπαϊκή περιφέρεια το 2025, έναντι 1,4 εκατομμυρίων εκταρίων το 2022 — αύξηση 57% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Κανένα ρεπορτάζ για μία μεμονωμένη πυρκαγιά δεν μπορεί εύκολα να εντάξει αυτό το στοιχείο στην αφήγησή του. Παράλληλα, κανένας αναγνώστης δεν πρόκειται να το υπολογίσει μόνος του, συνδυάζοντας διαφορετικές ειδήσεις που δημοσιεύθηκαν σε διάστημα πολλών μηνών.
Μια τάση τέτοιας κλίμακας πρέπει να διατυπώνεται ρητά και να μην αφήνεται ως άσκηση νοερής αριθμητικής για το κοινό.
Η πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Κερνγκόρμς της Σκωτίας ξεκίνησε σε θαμνώδη έκταση κοντά στο Νέθι Μπριτζ και, έως τις 16 Ιουλίου 2026, είχε αποκτήσει μέτωπο πλάτους άνω των 3,5 χιλιομέτρων. Φωτογραφία: Andrew Milligan/Alamy.
Όταν τα ρεπορτάζ δεν εξηγούν γιατί οι επικρατούσες συνθήκες κατέστησαν πιθανότερη την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς, το κενό μπορούν να καλύψουν άλλες ερμηνείες: φήμες περί εμπρησμού, κατηγορίες εναντίον αγροτών ή διαχειριστών γης ή απλώς η πολιτική αντιπαράθεση.
Η παρουσίαση μιας πυρκαγιάς ως μιας αιφνίδιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης που συμβαίνει σε μια ξένη χώρα μπορεί επίσης να δυσκολέψει την αναγνώριση πιο αργών εκδοχών των ίδιων συνθηκών, οι οποίες εκδηλώνονται πολύ πιο κοντά.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ξηρασία είχε ήδη κηρυχθεί στη Βόρεια Ουαλία και στον άνω ρου του ποταμού Σέβερν, προτού τυπωθεί το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο των «Times».
Η πυρκαγιά στα Κερνγκόρμς κινητοποίησε περισσότερα από 500 άτομα για την κατάσβεσή της και ανάγκασε τους κατοίκους του χωριού Νέθι Μπριτζ να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πυρκαγιές στη Γαλλία παρακολουθούνται από απόσταση, σαν να μην έχουν καμία σχέση με αυτά τα περιστατικά στο εσωτερικό της χώρας.
Η γαλλική οπτική
Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν διατυπωθεί εκκλήσεις για τη βελτίωση της δημοσιογραφικής κάλυψης της κλιματικής αλλαγής. Επιστήμονες έχουν απευθύνει επιστολές στο BBC, στο ITV και σε άλλα μέσα ενημέρωσης, επισημαίνοντας την απουσία της κλιματικής διάστασης από την κάλυψη των κυμάτων καύσωνα.
Η αλλαγή, όμως, έρχεται αργά.
Η Γαλλία, αντιθέτως —η χώρα που εμφανίζεται αυτή τη στιγμή να φλέγεται σε πολλά βρετανικά πρωτοσέλιδα— προσφέρει μια εικόνα για το τι θα μπορούσε να γίνει.
Εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης καλύπτουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, διαπιστώνεται πραγματική αλλαγή τόσο στη γλώσσα όσο και στην προβολή που τους δίνεται.
Τα δελτία ειδήσεων που κάποτε περιέγραφαν έναν καύσωνα ως canicule exceptionnelle —έναν εξαιρετικό καύσωνα, δηλαδή μια ασυνήθιστη εξαίρεση— χαρακτηρίζουν πλέον συστηματικά αυτά τα φαινόμενα ως συμπτώματα του dérèglement climatique, της κλιματικής απορρύθμισης.
Πρόκειται για μια σημαντική μετατόπιση: οι εξαιρέσεις ανήκουν σε μία συγκεκριμένη ημέρα, ενώ τα συμπτώματα υποδηλώνουν ιστορικό βάθος και μια διαμορφούμενη πορεία.
Περιφερειακές εφημερίδες, όπως η «La Dépêche du Midi» και η «Corse-Matin», έχουν αντιμετωπίσει το ζήτημα καλύτερα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι παραμένουν στην περιοχή και μετά το σβήσιμο των φλογών, καταγράφοντας τις αναδασώσεις, τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και τις προσπάθειες προστασίας των ηλικιωμένων κατοίκων από τη ζέστη.
Εκεί είναι που μια αργή διαδικασία γίνεται ορατή: όχι μέσα στην ίδια την πυρκαγιά, αλλά στα χρόνια που προηγούνται και ακολουθούν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γαλλία τα κάνει όλα σωστά. Υπάρχουν τομείς που παραμένουν εκτός της δημοσιογραφικής κάλυψης, όπως οι αγροτικές περιοχές για τις οποίες υπάρχει ελάχιστη ή και καθόλου ενημέρωση.
Αντίστοιχα, τα βρετανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται ορισμένες φορές σε αυτά τα μακροπρόθεσμα ζητήματα. Για παράδειγμα, εν μέσω της πυρκαγιάς στα Κερνγκόρμς, καταγράφηκαν δηλώσεις του πρωθυπουργού της Σκωτίας που συνέδεαν την αυξανόμενη συχνότητα των πυρκαγιών με την κλιματική αλλαγή.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για την κλιματική δημοσιογραφία;
Η δημοσιογραφία και η ειδησεογραφία δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν το «γεγονός». Οι πυρκαγιές είναι είδηση και πρέπει να καλύπτονται επειγόντως, με ζωντανό τρόπο και από το πεδίο.
Το ζητούμενο είναι να αποφεύγεται η εντύπωση ότι η πυρκαγιά αποτελεί ολόκληρη την ιστορία, όταν το ίδιο το γεγονός είναι στην πραγματικότητα απλώς η στιγμή κατά την οποία μια μακρά διαδικασία γίνεται αρκετά εντυπωσιακή ώστε να τραβήξει την προσοχή.
Όταν η κάλυψη σταματά σε αυτό το σημείο, είναι ακριβής ως προς τη συγκεκριμένη ημέρα, αλλά παραπλανητική ως προς τη δεκαετία.
Δεν είναι ευθύνη του αναγνώστη ή του τηλεθεατή να συμπληρώσει το αιτιώδες πλαίσιο που παραλείπει ένα δημοσίευμα. Η ανάδειξη του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης ως λύσης θα ισοδυναμούσε με παραδοχή ότι η ίδια η δημοσιογραφική κάλυψη δεν πρόκειται να βελτιωθεί.
Οι συντάκτες και οι ανταποκριτές είναι εκείνοι που έχουν τη δυνατότητα να αφηγηθούν υπεύθυνα την ιστορία της κλιματικής αλλαγής, παρουσιάζοντάς την ταυτόχρονα ως μια μακρόχρονη διαδικασία και ως μια αλληλουχία πολύ γρήγορων γεγονότων.
Αυτό σημαίνει ότι οι συνθήκες που προηγούνται πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μέρος της ιστορίας και όχι απλώς ως δευτερεύον υπόβαθρο.
Ένα ρεπορτάζ για μια πυρκαγιά, για παράδειγμα, θα πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία για τις βροχοπτώσεις της άνοιξης με την ίδια συνέπεια με την οποία αναφέρει την έκταση που κάηκε.
Σημαίνει επίσης τη διατήρηση μιας συνεχούς δημοσιογραφικής μνήμης, ώστε κάθε πυρκαγιά να καλύπτεται υπό το πρίσμα της προηγούμενης και όχι σαν να αποτελεί ένα εντελώς απομονωμένο περιστατικό.
Σημαίνει ακόμη ότι πρέπει να χρηματοδοτούνται οι επισκέψεις των δημοσιογράφων στις πληγείσες περιοχές μετά την καταστροφή, επειδή η αποκατάσταση, η αναδάσωση και η προσαρμογή είναι τα σημεία στα οποία μια αργή διαδικασία γίνεται ορατή.
Τέλος, σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωριστεί πως το τμήμα καταστροφών και το περιβαλλοντικό τμήμα μιας εφημερίδας περιγράφουν τον ίδιο κόσμο — και δεν πρέπει να αφήνονται να τον παρουσιάζουν σαν να πρόκειται για δύο διαφορετικούς κόσμους.
Doug Specht
05/08/2026
* Ο Doug Specht αναπληρωτή καθηγητή Πολιτισμικής Γεωγραφίας και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Westminster. Το άρθρο του αναδημοσιεύεται αυτούσιο στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο The Conversation.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου